Filozof Kral
Metin Türkçe okunuyor
Özgün makaleyi The Divine Just State sitesinde okuyun
Platon ve Sokrates, demokrasiye karşı çıkarak bir filozof kral tarafından yönetilen adil bir toplum tasavvur ettiler.
Yazan Alexandra Foreman

Platon ve Sokrates tarihin en etkili filozofları arasındadır ve öğretileri dünya çapında saygı görmekte ve incelenmektedir. Platon'un “Devlet” adlı eseri, sokrates'in gerçek adalet ve insanlığın içinde yaşaması gereken ideal toplum tasavvurunu ortaya koyar. Demokrasinin doğduğu yer olan Atina'dan olmalarına rağmen demokratik sisteme şiddetle karşı çıktılar; onun adaletsizliğe ve zulme yol açtığına inanıyorlardı.
Adalet Nedir?
Sokrates, gerçek adalet üzerine yaptığı tartışmalarda, adaletin tanımı konusunda farklı fikirlere sahip olan, örneğin herkese borçlu olunanı vermek, herkese uygun olanı vermek ya da güçlü olanın yararına olanı adalet sayan, zamanının birçok bilginiyle tartışır. Sokrates hepsini çürütür: herkese borçlu olunanı vermenin adalet olamayacağını savunur, çünkü ödünç alınan bir bıçağı bir deliye geri vermek, ona borçlu olunsa bile adil değildir; dostlara iyilik, düşmanlara kötülük yapmak daha fazla adaletsizlik yaratır; güçlü olanın yararına olan ise çoğunluk için adaletsizliğe ve zulme yol açar.

Sokrates, düşündükten sonra gerçek adaletin "her şeyi doğru yerine koymak" olduğunu ileri sürer. Farklı insanların farklı doğaları olduğuna ve gerçek adaletin insanların kendi doğalarına göre yaşamaları anlamına geldiğine inanıyordu. Doğası doktor olmaya uygun biri için çiftçi olarak çalışmak adaletsizlik olurdu, ya da tersi.
“Her bir insan devlette, doğasının en iyi uyduğu tek bir toplumsal hizmeti yerine getirmelidir... ve yine, kişinin kendi işini yapması ve başkalarının işine karışmaması adalettir.”Devlet, Platon, 4. Kitap
Bu, bütün Peygamberlerin ve Elçilerin öğrettiği Adaletin aynı tanımıdır ve Ahmed El-Hasan tarafından da paylaşılan bir mesajdır,
“Adalet, bir şeyi doğru yerine koymak demektir.”Tevhid Kitabı, İmam Ahmed El-Hasan, s. 47
O, üç ayrı sınıftan oluşan ideal bir adil toplum tasavvur etti: üretici sınıf, bekçi sınıfı ve bir filozof kral tarafından yönetilen yönetici sınıf. Üretici sınıf bekçi sınıfına yiyecek, giyecek ve diğer ihtiyaçları sağlayacak, bekçiler ise üreticileri koruyacak ve devleti ayakta tutacaktı. Herkes için neyin en iyi olduğunu anlayacak hikmete sahip olan filozof kral, her kişiyi doğasına en uygun role atayacaktı.
Bu yapıda herkes, ihtiyaç duyduğu her şey kendisine sağlanarak rahat bir şekilde yaşar, en uygun olduğu ve tutkuyla bağlı olduğu işi yerine getirir; bu da herkes için uyumlu ve huzurlu bir varoluşu besler. Her sınıf yalnızca kendi görevlerine odaklanır; bu da yönetici sınıfı çıkar gruplarının yozlaştırmasından korur ve üretici sınıfın kendi çıkarına hizmet eden siyasi hedefler peşinde koşmasını engeller. Filozof kral, adil ve dengeli bir toplumu güvence altına alarak halkın çıkarlarını kişisel kazancın önünde tutar.
Adalete Sahip Olmanın Tek Yolu Neden Budur?
Devlet, Timokrasi, Oligarşi, Demokrasi ve Tiranlık dâhil olmak üzere yönetim sistemleri için farklı olasılıkları ortaya koyar. Sokrates, insanın yozlaşmaya olan eğilimi nedeniyle bu sistemlerin döngüsel olacağını ve döngü yeniden başlamadan önce sonunda Tiranlıkla biteceğini belirtir. En adil sistemin, en adil ve yozlaşmaya en az yatkın olan bir Filozof Kral yönetimindeki Aristokrasi olduğuna inanır.

Bugün en popüler ve en yaygın kabul gören siyasi sistem olmasına rağmen, Platon ve Sokrates “Devlet”te demokrasi fikrine şiddetle karşı çıkar ve onun “Kalabalık yönetimine” ve Tiranlığa yol açacağını belirtir.
İnsanlar kendi yöneticilerini seçme imkânına sahipken demokrasi nasıl bu kadar çok yozlaşmaya ve zulme yol açıyor?
Kur'an şöyle der,
“Yeryüzündekilerin çoğuna uyarsan, seni Allah'ın yolundan saptırırlar.”Kur'an, 6. Sure (En'am), 116. Ayet
Bu, bencilliğe dayanan bir sistemdir ve demokratik yollarla seçilen liderler, halkın çıkarlarını gözettiklerini iddia ederken çoğu zaman sistemi kendi çıkarları için istismar eder ve bu da eşitsizliğe ve adaletsizliğe yol açar. Kendi liderlerini seçmek insanlara yalnızca bir güç ve kontrol yanılsaması verir; oysa gerçekte kendi zulümlerini seçmektedirler. İsa Mesih'in çarmıha gerilişinde insanlara onu kurtarmak için oy verme seçeneği sunuldu, ama onun yerine oybirliğiyle Baraba adında bir suçluyu kurtarmaya ve İsa'yı acılı bir ölüme mahkûm etmeye oy verdiler; bu da insanlığın doğru olanı seçmek için gerekli becerilere sahip olmadığını kanıtlar.
Sokrates ayrıca Demokrasinin, sıradan halktan yana olduklarını iddia eden ve çoğu zaman azınlık gruplarına karşı günah keçisi ilan etme taktikleri kullanan Tiran Demagogların seçilmesine yol açtığını savunur. Bu kişiler çoğu zaman karizmatik kişiliklere sahiptir, güçlü hatiplerdir ve fanatik bir çoğunluk desteği kazanabilirler; liderlikleri de çoğu zaman aşırı adaletsizlikle sonuçlanır.
Filozof Kral
Filozof kralı diğerlerinden ayıran nedir? Bunu anlamak için Platon'un idealar kuramını göz önünde bulundurmalıyız. Platon, içinde yaşadığımız dünyanın, İdealar Dünyası adını verdiği gerçek dünyanın kusurlu bir kopyası olduğunu öne sürer. Bu âlemde her şey fiziksel olmayan, ebedi, mükemmel ve değişmezdir; şeylerin geçici, fiziksel, değişken ve kusurlu olduğu fiziksel dünyamızın aksine.

Platon, idealar dünyasını açıklamak için mağara alegorisini sunar. Bu alegoride bir grup insan bir mağaranın içinde zincirlenmiş, bir duvara bakmakta ve başka hiçbir şey görememektedir. Arkalarındaki bir ateşin önünden geçen nesneler duvara gölgeler düşürür. Bu gölgeler mahkûmların bildiği tek gerçekliktir, ama bunlar gerçek gerçekliğin yalnızca çarpıtılmış hâlleridir. Gölgeler, duyularımız aracılığıyla edindiğimiz sınırlı ve aldatıcı algıları simgeler. Sokrates'e göre filozof, mağaradan kurtulmuş ve duyusal sınırlamaların ötesinde, dışarıdaki gerçek gerçekliğe tanık olmuş bir mahkûm gibidir. Bu dış dünya, yani idealar dünyası, insanların çoğunun hapsolduğu yanıltıcı maddi dünyanın aksine nihai hakikati temsil eder.
Filozof Kral, Allah Tarafından Atanmış Olandır
Eba Sadık Abdullah Haşim, İncil'i “Bilgenin Gayesi”nde, Sokrates'in ve Platon'un her ikisinin de Allah'ın 124 bin peygamberinden olduğunu ve sözünü ettikleri Filozof kralın ilahi olarak atanmış bir peygamber, elçi ya da halife olduğunu açıklamıştır.
“Andolsun, senden önce de elçiler gönderdik. Onlardan kimini sana anlattık, kimini de sana anlatmadık.”Kur'an, 40. Sure (Mü'min), 78. Ayet
Bütün peygamberler ve elçiler gibi onlar da Allah'ın atadığı Filozof Kral aracılığıyla yöneteceği ideal toplumu tasavvur ettiler ve bunun için çalıştılar.
Filozof Kral'ın bildiği nihai hakikat, ancak Allah tarafından bilinebilecek bir şeydir; dolayısıyla nihai hakikatten haberdar olan tek kişi, Allah'tan ilme sahip olan, Kutsal ruha sahip ilahi olarak atanmış İmam olmalıdır. Allah tarafından atanan ve Allah tarafından ilham edilen bu kral, insanları saptıramaz, hata yapamaz ya da kendi ihtiyaçlarını insanların ihtiyaçlarının önüne koyamaz; insanları mağaradan çıkarmaya muktedir olan tek kişi odur. Sokrates şöyle der,
“Filozoflar kral olmadıkça ya da bu dünyanın kralları ve prensleri felsefenin ruhuna ve gücüne sahip olmadıkça... şehirler kötülüklerinden asla kurtulamayacaktır; inandığım kadarıyla insan soyu da kurtulamayacaktır; ancak o zaman bu Devletimizin hayat bulma ve gün ışığını görme imkânı olacaktır.”Devlet, Platon, 5. Kitap
Mevcut dünya, büyük ölçüde demokrasi ya da tiranlık tarafından yönetilen, en güçlü olanın hayatta kalması zihniyetiyle işlemektedir ve bu da bugün gördüğümüz yaygın zulme yol açmaktadır. Allah, insanlığın yozlaşma ve zulüm dolu bir dünyada zalimlerin yönetimi altında yaşamasını hiçbir zaman amaçlamadı. Gerçek adalete ve zulümden kurtuluşa ancak bir filozof kralın, Allah'ın ilahi olarak atanmış halifesinin liderliğiyle ulaşılabilir. İlahi olarak atanmış bu krala uymak dinin özüdür; bu öz kaybolmuş ve ana akım uygulamalarda kurallar ve ritüellerle değiştirilmiştir.
“Böylece Tevhid, Allah'ın Halifelerine çok sıkı bir bağla bağlıdır; hatta meseleyi çok dikkatli bir şekilde incelersek, sunulanlardan şunu anlarız: yaratılışa Kendisini tanıtan ilk yaratılmış varlık, ya da İlk Akıl, ya da Muhammed olmasaydı, yaratılışın geri kalanı için Bilmek ve Tevhid mümkün olmazdı.”Tevhid Kitabı, İmam Ahmed El-Hasan, s. 40

Dinin amacı ve bütün peygamberlerin ve elçilerin mesajı, insanlığı Allah'ın Hâkimiyeti altında birleştirmek ve ilahi yöneticilerin ve elçilerin atanması yoluyla Allah'ın insanlığı yönetmesini sağlayarak yeryüzünde adalet ve hakkaniyeti tesis etmekti.
Peygamber Muhammed şöyle buyurmuştur,
"Allah benim soyumdan, Ehl-i Beyt'imden bir adam çıkaracak; onunla yeryüzü, zulüm ve haksızlıkla dolduğu gibi tamamen adaletle dolacaktır."El-Musannef, Cilt 11, s. 371
Bu İlahi Adil Devlet nihayet, Muhammed'in Ailesinden kehanette bildirilen Kaim ve bugün İlahi olarak atanmış Filozof kral olan Eba Sadık Abdullah Haşim tarafından kurulacaktır.