Bilinmeyen Peygamberler: Plotinus
Metin Türkçe okunuyor
Özgün makaleyi The Divine Just State sitesinde okuyun
Tarihte bir filozof olarak yüceltilen Plotinus, gerçekte yalnızca bir düşünürden fazlasıydı; o, Allah'ın bir peygamberiydi.
Yazan James Pollard
Tarih boyunca ve yeryüzünün dört bir yanında Allah, insanlığı doğru yaşam yoluna yönlendirmek ve bir İlahi Adil Devlet kurmak için 124.000'den fazla peygamber ve elçi göndermiştir.
“Andolsun ki senden önce de elçiler gönderdik: onlardan bir kısmını sana anlattık, bir kısmını da sana anlatmadık.”Kur'an, 40. Sure (Mümin), 78. Ayet
Kehanet kitaplarından anlaşıldığı kadarıyla, bu bilinmeyen peygamberler kıyamet nitelikli ahir zaman senaryosunun gelişen olaylarında kilit bir rol oynamaktadır. Vahiy Kitabı 14:1'de şöyle denir:
“Sonra baktım, işte Siyon Dağı'nda Kuzu duruyordu ve onunla birlikte alınlarında onun adı ve Babası'nın adı yazılı olan 144.000 kişi vardı.”Kutsal Kitap, Vahiy Kitabı, 14. Bölüm, 1. Ayet
Tarih boyunca, yazıları ya da eserleriyle insan uygarlığının gelişimini etkilemiş pek çok insan olmuştur. Onların öğretileri Musa, İsa, Davud ve diğerleri gibi yaygın olarak bilinen peygamberlerin öğretilerine şaşırtıcı derecede benzemektedir. Ancak tarih ağır biçimde tahrif edildiği için ve bazıları gerçekte neye inandıklarını özgürce dile getiremediği için, bugün peygamber olarak değil, bilim insanı, sanatçı, savaşçı ya da filozof olarak bilinmektedirler.
Bu bilinmeyen elçilerden biri, MS 250 civarında yaşamış Yunan Platoncu filozof Plotinus'tur.
Plotinus'un İlahi Bir Rehber Arayışı
Derin bir maneviyata sahip bir insan olan Plotinus, aydınlanmış ve ilahi hikmete sahip bir öğretmen arayışıyla Mısır'ın İskenderiye şehrine gitti. Bilgi arayışı onu Hint ve İran mistiklerinden öğrenmek için doğuya giden askerî seferlere katılmaya bile yöneltti. Sonunda kararlılığı ve hikmet uğruna her şeyi feda etmeye hazır oluşu, onu 27 yaşında Platoncu filozof Ammonius Saccas'a ulaştırdı. Plotinus'un azmi, çağının en bilgili kişisine ulaşmak için yolculuğa çıkan Musa'nın iradesini yansıtıyordu:
“İki denizin birleştiği yere varıncaya kadar ya da yıllarca yol alıncaya kadar vazgeçmeyeceğim.”Kur'an, 18. Sure (Kehf), 60. Ayet
Plotinus maddi bir hayat peşinde koşmadı ve en azından kamusal çevrelerde kendi aile geçmişini konuşmayı bile reddetti. Bu nedenle hayat hikâyesi hakkında çok az şey bilinmektedir. Öğretmeni Ammonius içgörüler, rüyalar ve görüler alırdı ve Hericoles tarafından Theodidaktos, yani ‘ilahi olarak öğretilmiş’ diye anılma lütfuna mazhar olmuştu. Plotinus, sağduyusuyla, evrensel felsefesi hakikati yalnızca kadim metinlerde incelemek değil, her yönüyle uygulamak olan Ammonius'u izlemeye kendini adamakla hikmetli davrandı. Bugün Ammonius Saccas'a ait açık yazılı metinler mevcut değildir, ancak çağdaşları onun varlığın birliği gibi derin bir kavramı açıkladığını, tüm gerçekliğin kendisinden sudur ettiği tarif edilemez ve aşkın bir ilke olan Bir'in varlığını öne sürdüğünü aktarmışlardır.
Ammonius, ilahi ilhama mazhar diğer rehberler gibi, Origenes ve Plotinus'un da aralarında bulunduğu yakın öğrencilerden oluşan bir iç çevre oluşturarak İskenderiye merkezli ezoterik, gizli bir sır okulu kurdu. Plotinus, öğretmeni vefat edene kadar en az 11 yıl boyunca onun yakın öğrencisi olarak kaldı.
Ammonius yaşlandığında, halefiyetin dizginlerini en seçkin öğrencisi Plotinus'a devretti; Plotinus artık bir filozof-kral olarak hakikat ve hikmet aşıklarına rehberlik etmenin muazzam sorumluluğunu taşıyordu. Plotinus, Ammonius'un yanında 11 yıl eğitim gördükten sonra Roma'da kendi okulunu kurdu ve öğrencilerini Philaletheanlar, yani ‘hakikatin dostları’ olarak adlandırdı. Öğrencisi Porphyrios, Plotinus'un en ünlü yazılarını Enneadlar adlı kitabında topladı.
Plotinus'a Göre Allah ve O'nunla Birliğe Ulaşmak
Plotinus, Enneadlar'ın sonunda Allah'ın birliği üzerine bir risale yazmış ve mutlak Bir'in ilk sebep olduğunu, akıl ve formların üzerinde bulunduğunu, yücelik ve kudrette yaratılmış varlıkları aştığını, sınırlı algımızın ve anlayışımızın ötesinde olduğunu vurgulamıştır.
“Bir, her şeydir ve hiçbiri değildir; her şeyin kaynağı her şey değildir; her şey onun mülküdür; tabiri caizse ona geri koşar ya da daha doğrusu, henüz öyle değil, olacaklardır.”Enneadlar, Plotinus
Plotinus, birliğin varlığın temeli olduğunu vurgular; ordular gibi fiziksel şeyler birliğe çabayla ulaşabilirken, ayçiçekleri gibi doğal şeyler güneşe yönelerek birliği doğal olarak yansıtır. Orduların etkili bir şekilde iş görebilmesi için birleşik bir odağa ihtiyaçları vardır; aksi takdirde onlar yalnızca dağılmış kuvvetler ya da cephaneliklerden ibarettir. Ordular tam bir birlik için çabalar, ancak bu doğuştan gelen bir şey değildir; bir ustabaşının yönetimi altında yapılar inşa eden duvarcılar gibi, generaller tarafından kendilerine dayatılan bir pratik ve bağlılık gerektirir. Ayçiçeği ise hayatla ve doğayla olan sade bağı içinde, daha derin bir birlik biçimini temsil ettiği için bir ordudan daha “gerçek” görülür.
Plotinus, yaratılışın örtük düzenini şöyle açıkladı:
“Evren düzenli, etkin, karmaşık, her şeyi kuşatan ve akıl ermez bir hikmet sergileyen bir hayattır.”Enneadlar, Plotinus
Plotinus, sağlığın ve güzelliğin çatışma ve direncin aksine birliğin ve uyumlu düzenin yansımaları olduğunu savundu. Aynı şey insan ruhu için de geçerlidir: ruhun parçaları erdemli bir uyum içinde olduğunda, iyi düzenlenmiş kozmosu yansıtarak benliğimizin akli yönüne hâkim olur. Ruh, birliğin, iyiliğin, uyumun ve düzenin kaynağını aramak için ölümsüz bir kararlılığa sahiptir. Kaçınılmaz sonuç şudur: diğer her şey Bir'den ve İyi'den, yani ilahi birlik ilkesinden türer ve ona geri dönmek için çabalar.
Bu, tektanrıcı dünya diniyle, özellikle de İslam'la açıkça örtüşmektedir:
“De ki: O Allah birdir. Allah, ebedî sığınaktır (Samed). O doğurmamış ve doğurulmamıştır. Ve hiçbir şey O'na denk değildir.”Kur'an, 112. Sure (İhlas)
Plotinus, evrensel yasaların pratik bir incelemesini sunar ve okuru felsefi sorunların çözümünde yönlendirir. Öğretileri, her şeyin ilk ilke olan birliğe geri döndüğünü göstermektedir.
Plotinus, hayatında dört kez Allah ile mistik birliğe ulaştığını açıklar; benliğin sözlerle ya da düşünceyle değil, saf birlik yoluyla eridiği bir deneyime işaret eder.
“İki yoktu; gören görülenle birdi; kuşatılan bir görü değil, kavranan bir birlikti. Yüce Olan'la bu karışımla biçimlenen insan, eğer hatırlarsa, onun üzerine kazınmış suretini taşımak zorundadır: o Birlik olmuştur, ne içinde ne dışında hiçbir şey herhangi bir çokluğa yol açmaz; bu yükseliş bir kez gerçekleştiğinde artık ne hareket vardır, ne tutku, ne de dışarıya yönelen bir arzu; akıl yürütme askıdadır, tüm Düşünme de, hatta bu kelimeyi söylemeye cüret edersek, benliğin kendisi de; kendinden geçmiş, Allah'la dolmuş, kusursuz bir dinginlik içinde yalnızlığa ulaşmıştır; tüm varlığı yatışmış olarak ne bu yana ne o yana döner, hatta kendi içine bile; tamamen dinlenerek dinginliğin ta kendisi olmuştur. Artık güzelin düzenine ait değildir; güzelliğin ötesine yükselmiştir; erdemlerin korosunu bile aşmıştır; iç mabede nüfuz edip tapınağın suretlerini arkasında bırakan biri gibidir.”Enneadlar, Plotinus
Bu, Peygamber Muhammed'in en yüksek ufka ulaştığı, varlık ile yokluk arasında gidip geldiği, iki yay boyu ya da daha yakın olduğu gece yolculuğunu yansıtmaktadır.
“Öyle bir kudret sahibi ki yükseldi ve en yüksek ufukta dengede durdu. Sonra yaklaştı ve iyice aşağı indi ve iki yay boyu kadar ya da daha da yakın durdu. O (Allah), kuluna vahyettiğini vahyetti. Onun iç varlığı gördüğü hiçbir şeyi yalanlamadı.”Kur'an, 53. Sure (Necm), 6-12. Ayetler
Plotinus'a Göre Ruh ile Nefis Arasındaki Mücadele
“Evren eksiksiz olsun diye her birimizin Ruhu gönderilmiştir.”Enneadlar, Plotinus
Plotinus, bedenden benliğe uyanışı, insanın daha yüksek bir âleme, aklın âlemine ya da onun deyişiyle “Formlar Âlemi”ne ait olduğunu fark etmesini anlatır. Bu âleme bağlanarak insan tefekkür yoluyla ilahi olanla özdeşleşebilir. Buna karşılık Maddi Dünya, değişime ve çürümeye tabi olan daha aşağı bir âlemdir.
Plotinus, ruhumuzun bedensel arzulardan dolayı tehlikede olduğunu, gerçek benliğimizin ise akıl ve formlarla temas hâlinde olduğunu vurgular. O, ilahi filozof olarak hareket eder ve bize hiçbir zaman gerçekten kaybolmamış olanı bulmak için yalnızca kendi içimize bakmamız gerektiğini hatırlatır. Bu, içimize dönerek evrensel formları keşfedebileceğimizi bildiren İmam Ali'nin öğretilerini yansıtır. Ruhlarımız, bedenlenmeden önce yüksek hakikatlerin güzelliğine tanık olduğu için, aklın ve formların yüksek âlemiyle sürekli temas hâlindedir. Ancak bedenin duyusal dünyasına hapsolduğumuzda çoğu zaman bunu unutur ve bilincimizi bombalayan geçici görüntüler ve seslerle özdeşleşiriz.
Beden, ruhu geçici zevklere odaklanmaya iten duyusal bir kaleydoskop gibi davranır. Plotinus, bu tür geçici arzuların peşinden koşmak yerine iyimserliği geliştirmemiz ve aklımızı kendi içimizde daha derin hakikatlerin izlerini aramak için kullanmamız gerektiğini öğretir. Oz Büyücüsü'ndeki karakterler gibi, yani beyin arayan Korkuluk, merhametinin farkında olmayan Teneke Adam ve cesaretinin farkında olmayan Korkak Aslan gibi, aradığımız özelliklere zaten sahibiz. Bu nitelikler ancak iman, kanaat ve doğru koşullar sayesinde ön plana çıkar. Plotinus, İlahi Büyücü gibi, bu özelliklerin başından beri içimizde olduğunu bize hatırlatır.
Plotinus'a göre ruh cisimsizdir; Stoacılar gibi başkaları ise ruhların maddi nesneler olduğuna inanıyordu. Plotinus, salt duyusal deneyimlerin üzerine yükselmek için muhakememizin akli kısmını, yani gerçek hikmeti kullanmanın önemini vurgular. Akla odaklanarak ve kendimizi tanıyarak varlığımızı bütünleştirebilir ve birleştirebiliriz. Delfi buyruğunun bizi teşvik ettiği gibi: “Kendini bil.” Bedensel zevklerin ya da lükslerin peşinden koşmamalıyız, çünkü onların gerçek bir değeri yoktur. Bunun yerine, her bilgiyi bir anda kavrayan akılla kıyaslandığında ruhumuzun kapasitesi sınırlı olsa da, ruhu merkeze alan ve sağduyu ile hikmet kazanmamızı sağlayan faaliyetlerle meşgul olmalıyız.
Aklı arzularına galip gelenler meleklere katılır, arzuları aklına galip gelenler ise hayvanların seviyesine iner.
Plotinus şöyle yazar:
“İnsanlık tanrılar ile hayvanlar arasında, tam ortada durmaktadır.”Enneadlar, Plotinus
Bu, İslami öğretilerle örtüşmektedir. Ali bin Ebi Talib şöyle buyurmuştur:
“Yüce Allah meleklere arzusuz akıl verdi, hayvanlara akılsız arzu verdi ve insana her ikisini de verdi. Öyleyse aklı arzularına galip gelen insan meleklerden daha üstündür; arzuları aklına galip gelen insan ise hayvanlardan daha aşağıdır.”
İlahi nur ruha girdiğinde ruh güç toplar, kanatlarını açar ve daha büyük bir şeye doğru yükselir. Plotinus bu süreci, bir heykeli yontarak onun güzelliğini ortaya çıkaran bir heykeltıraşa benzetir. Ancak insanlar doğası gereği unutkandır ve kolayca dikkatleri dağılır; akıldan yüz çevirip bedensel arzulara yönelir ve bu süreçte onurlarını yitirirler.
“Kendi içine dön ve bak: Eğer kendini henüz güzel görmüyorsan, güzelleştirmek istediği bir heykele heykeltıraşın yaptığını yap; o bir parçayı yontar, bir diğerini düzler, bir yeri pürüzsüzleştirir, bir başkasını belirginleştirir, ta ki heykelde güzel bir yüz ortaya çıkarana dek.”Enneadlar, Plotinus
Kişinin kendi arzularına karşı gelmesi ve kendisinin daha iyi bir hâli olmak için çalışması kavramı, dünyanın tüm büyük dinlerinde bulunabilir.
Plotinus, ruhun hem iç hem de dış faaliyetlerde bulunduğunu açıklar; tıpkı içeride yanan ve dışarıya ısı yayan ateş gibi. Benzer şekilde ruh, formları içeride tefekkür eder ve daha zayıf bir biçimde de olsa onları dışarıda fiziksel nesnelere bahşeder. İç ve dış faaliyet fikri, Yeni Platoncu sudur ve rücu kavramlarıyla yakından bağlantılıdır. Her faaliyet bir etki doğurur ve sebebi olmayan Bir dışında her şey kendi sebebine geri döner. Plotinus için Ruh ile bedenin birbirinden farklı olduğu ve iki ayrı varlık âlemine ait olduğu açıktır.
“Ruhun bedeni bir araç olarak kullanmasından, Ruhun bedenin deneyimlerini paylaşması gerektiği sonucu çıkmaz: insan, çalıştığı aletlerin tüm deneyimlerini kendisi hissetmez.”Enneadlar, Plotinus
Plotinus, Allah'ın hikmetiyle insanlara kendi benliklerinin efendisi olmayı seçme ve ruhlarımıza dışsal olan bedensel arzular aracılığıyla dış güçlerin bizi sürüklemesine izin vermeme özgür iradesini nasıl verdiğini açıkladı. Bu iki yön de birbiriyle yarışan talepler ortaya koyar ve bizi bu ilkelerden herhangi birine göre davranmaya zorlayan hiçbir şey yoktur. Allah bize engelsiz ve zorlamasız dilediğimizi yapma gücü verir; aksi takdirde hiçbir seçeneğimiz olmadığını ima edebilir ve eylemlerimizin sorumluluğunu inkâr edebilirdik. Ruha odaklanırsak, onun “Nur” (Akıl) dediği şeye odaklanarak önemli bir ilerleme kaydedebiliriz. Plotinus bizi düşüşün sonuçları konusunda uyardı:
“Kimlik, bir tür dolaysız sezgi (synesis) ve benlik bilincidir (synaisthēsis); bu bilinç de fazlasıyla hissetmek isteyerek kendinden uzaklaşmamaya büyük özen göstermelidir.”Enneadlar, Plotinus
Allah bilincimiz, “yukarıdan gelen seslere” (Enn. V.1.[10].12.12–20) bir kanal olabilmemiz için açık olmalıdır. Böylece bireyselliğin kaynağıyla daha iyi özdeşleşebilir ve bireyi evrensel Nur'da (Akıl) eritebiliriz. Bu, arınma yolculuğunun bir parçasıdır: ayrılmış ruh için bilincin uyanışının bir seyri, gece yolculuğu ya da Muhammed'in sözünü ettiği egonun varlık ile yokluk arasında gidip gelmesi.
Bu süreçte ruh akla bakar, akıl da Bir'e bakar. Nasıl İsa Baba olmadan hiçbir şey yapamayacağını söylüyorsa, aynı şekilde hiç kimsenin onun yansıması olmaksızın ilahi olana ulaşamayacağını da teyit eder. Aklı temsil eden İsa'nın “Yol, Hakikat ve Hayat Ben'im” dediği gibi, ruh bedensel arzulara karşı mücadele etmeli ve ilahi lütfa güvenmelidir. Plotinus, bu mücadele sayesinde ruhun hakikatin özüyle yeniden birleşebileceği, amacını gerçekleştirip kaynağına dönebileceği görüşünü sunar.
Plotinus'a Göre Kötülük ve Karmik Adalet
Üzerinde düşünülecek daha çok şey var. Eğer Allah kusursuz, her şeye gücü yeten ve her şeyi bilen ise, kötülük elbette O'nun gözünden kaçmazdı; yine de yaratılışın her yanına yayılmış pek çok kötülük görüyoruz. Bu, iyi bir Allah fikrine karşı ciddi bir meydan okuma oluşturur. Allah kötülüğün varlığına göz mü yumar? Eğer Allah bize özgür irade vermek istediyse, kötülük bunun bir sonucu olabilir; bu da Allah'ın bize bir seçim hakkı tanıdığını gösterir. Bu metafizik bir mesele olduğundan, Allah kötülüğün var olmasına izin veriyor olabilir. Plotinus her şeyin bir ilk ilkeden, Bir'den ya da İyi'den türediğine inanıyordu; öyleyse kötülük bundan nasıl doğar? İyi sebeplerden kötü bir şey nasıl türeyebilir?
“Böylece bir zamanlar yönetici olan bir insan, gücünü kötüye kullandığı için ve bu düşüş onun gelecekteki iyiliği için olduğundan köle yapılacaktır. Parası olanlar fakir düşürülecektir; iyiler için ise fakirlik bir engel değildir. Haksız yere öldürenler de sırası gelince öldürülürler; bu, katil açısından haksız, kurban açısından ise adildir; acı çekecek olanlar da hak edilmiş muameleyi uygulayanların yoluna atılırlar.”Enneadlar, Plotinus
İnsanlar olarak, yalnızca başkalarının deneyimlerinden ders çıkarmakta çoğu zaman zorlanırız; genellikle acı ve mücadele yoluyla, o acıyı başkalarına yaşatmak istemeyeceğimizi fark ederiz. Daha fazla empati geliştirerek bu tür kaygıları toplumlarımızdan silmeye çalışırız. Plotinus, reenkarnasyon yoluyla işleyen karma yasasının önemini açıklamış ve fakirlik ve hastalık gibi şeylerin önceki bir hayatta işlenen suçların cezası olarak meydana geldiğini belirtmiştir.
Plotinus'un vurguladığı gibi, Allah bize iyi ile kötüyü ayırt etme yeteneği vermiştir. Bu geçici hayat bir sınav alanıdır ve ilahi hikmet ve adalet sınırlı algımızın ötesindedir. Gerçek insan, ölümsüz ruh aracılığıyla maddi dünyayı aşar ve akılla ve ilahi görevle uyum içinde olma özgürlüğüne sahibiz. Ancak izin verirsek bedensel zevklerin ve eylemlerin kölesi olma tehlikesiyle karşı karşıyayız. Bu anlamda kötülük, iyiliğin bir eksikliği ya da yokluğu, olması gerektiği kadar kusursuz olmayan bir şeydir ve kendimizi arındırmak için çalışmalıyız. Plotinus kötülüğü, tıpkı İsviçre peynirindeki delikler gibi, bütünsel iyilikteki boşluklar olarak görüyordu.
Formların sureti, maddenin yüksek âlemlerde bulunmayan zorluklar çıkardığı maddi dünyada kusurludur. Burada varlıklar mekâna, zamana ve değişime tabidir; bu da onların kusursuzluktan uzaklaşmasına neden olur. Maddi nesneler erdem için çabalamalıdır, ancak kötülüğe ve yokluğa bağlı olan madde direnir. Bedenler formların zayıf taklitleridir; bir aynadaki yansımalar gibi güzel ama kusurla sınırlıdırlar, tıpkı süslenmiş bir ceset gibi. Madde kötülüğün ilkesidir; bencil arzuları teşvik ettiği ve bizi akıldan uzaklaştırdığı için hastalığı, sakatlığı ve ahlaki zayıflığı açıklar.
Plotinus yalnızca ilahi tefekküre odaklanmamıştı; özellikle mazlumlar, kadınlar ve yetimler için gerçek adaletin hüküm süreceği bir İdeal Devlet kurmakla derinden ilgileniyordu. Sonunda dostu İmparator Gallienus'a, Platon'un yasalarına dayalı bir toplum oluşturmak için Campania'daki harap bir Filozoflar Şehri'nin yeniden inşa edilmesini önerdi. Ancak plan, kendi çıkarını gözeten seçkinci Roma Senatosu tarafından engellendi; çünkü Senato, kendini yücelttiği statükoyu tehdit ettiği için bu ideolojiye karşı çıktı.
Bu, insanlara gerçek adaleti ve uyumu getirmeyi amaçlayarak yeryüzünde göklerin krallığını kurma çabalarında gayretli olan Eba Sadık'ın ilahi manifestosunu yansıtmaktadır. Plotinus ilahi akla odaklanmış olmasına rağmen, ihmal edilmiş ve kaybolmuş olanlara, özellikle yetimlere duyduğu sevgi ve insanların adil bir toplulukta gelişebileceği bir devlet kurma yönündeki hikmetli hedefi sayesinde tevazuya bağlı kaldı.
“Yaratılmışlar Allah'ın çocuklarıdır; O'nun çocukları arasında O'na en sevimli olanlar, O'nun yaratılmışlarına en iyi davrananlardır.”Cami'u Ehadisi'ş-Şia, es-Seyyid Burucirdi, Cilt 16, s. 177
Plotinus bu düsturun canlı bir örneği oldu ve Allah'ın alçakgönüllüleri nasıl yücelere çıkardığını, kibirlileri ise nasıl alçalttığını gösterdi. Eba Sadık'ın Bilgenin Gayesi'ndeki öğretileri doğrultusunda, Allah'ın insanlığa olan sevgisinin bir ebeveyninki gibi, ama çok daha derin olduğunu görüyoruz. Allah'tan daha iyi olamasak da O, bizim de O'nun gibi fıtratta kemale ulaşmak için çabalamamızı ister. Gerçek gelişim, yaratmanın sorumluluğunu deneyimlemekten gelir. Plotinus, herkesin eğitim, barınma ve çalışma imkânlarına kavuşabileceği bir toplum inşa etmek için pratik olarak çalışarak bu görevi paylaştı.
Plotinus iyi amellerin değerini kabul etse de ilahi rehberlik olmaksızın bu tür amellerin sonuçsuz kalacağını anlamıştı. Örneğin, liderinin daha sonra çaresizlere zulmettiği bir diktatörlükte bir yetimhaneye yardım etmek boşunadır. Gerçek adalet ve uyum, ilahi ilhamla yapılan eylemlerden gelir.
Krişna'nın doğu öğretileriyle uyumlu olarak Plotinus, nefsi terk etmenin ve akılla birliğin yüksek mertebelerine ulaşmış seçkin ruhların yeniden doğuş döngüsünden ve değişim hâlinden kurtulmak üzere seçildiğini belirtirdi. Eba Sadık'ın Bilgenin Gayesi'nde açıkladığı gibi, bu maddi âlemde pek çok bedenden ve bedenlenişten geçtikten sonra, yüksek ruhlarla özdeşleşerek bir insan rütbe bakımından ve ilahi ilkeye yakınlık bakımından yükselebilir.
Plotinus'un öğretilerinden, ilahi aklı ararken bu dünyanın ihmal edilmiş ve kaybolmuş yetimlerine duyduğu sevgi sayesinde tevazuya bağlı kalan, çabalayan, lekesiz bir insan görüyoruz.
Plotinus kendi manevi yolculuğu aracılığıyla, tüm yaratılışı gözetmek üzere gece yolculuğunda Allah tarafından yüceltilen Peygamber Muhammed'i örnek almayı arzuladı. Plotinus bir nur feneri olarak insanlığa, sınavlar ne olursa olsun bu ilahi yolu aramayı ve aksiliklere rağmen azimle devam etmeyi öğretti. Mesajı açıktı: dünyevi hazlardan yüz çevirmeli ve ilahi Akla, Allah'a odaklanmalıyız.
“Kendimizi duyuların suretlerine ya da yalnızca bitkisel olana, yemenin ve üremenin hazlarına yönelik tutmaya cüret edemeyiz; hayatımız ilahi Akla, Allah'a yönelmelidir.”Enneadlar, Plotinus
Eba Sadık'ın rehberliği sayesinde pek çok kişi artık Plotinus'u ve Allah'tan ilham almış diğer hikmet aşıklarını tanımaktadır. İlahi hikmeti aramasına rağmen Plotinus'un insanlık için asıl hedefi, kişisel bedeli ne olursa olsun düzeni yeniden tesis etmek, adaletsizliği ortadan kaldırmak ve Allah'ın iradesini yerine getirmekti. Bu adanmışlık, Plotinus'u bugün yeryüzünde Allah'ın İlahi Adil Devleti'ni gerçekleştirmede Kaim'i desteklemek için geri dönen 313 temiz ruhun arasına yerleştirmiştir.