Sünni Kaynaklardan Referanslar
Binlerce dinin ve manevi inancın bulunduğu bir dünyada yaşıyoruz. Yine de, özellikle İbrahimî dinlerde (Hristiyanlık, Yahudilik ve İslam) pek çok bölünme, tahrifat ve sapkınlık görmeye devam ediyoruz. Ve bir hakikat arayıcısı olarak sıklıkla akla gelen bir soru şudur: Allah'ın (c.c.) dinine dair hidayet aramak için hangi kişiye gitmeliyim?
İnşallah (Allah dilerse) bu makalede, hidayeti ancak Allah'ın (c.c.) yetki verdiği kişiler aracılığıyla arayabileceğimize ve bazı insanların ileri sürdüğü gibi bunun hiçbir zaman âlimler aracılığıyla olmadığına dair delil sunacağız. Bu ister fıkhi bir meseleyle, ister kutsal metinlerin yorumu/açıklamasıyla ilgili olsun. Sadece bu da değil, dinde bu kadar çok bölünme ve sapkınlığın olmasının sebebi amel etmeyen din âlimleridir.
Fakat devam etmeden önce şunu belirtmeliyiz ki her bir din âliminin ya da ‘ilim sahibi kişinin’ kötü ve sapkınlık üzere olduğunu söylemiyoruz. Aksine bizim iddiamız, bugün sahip olduğumuz din âlimlerinin çoğunluğunun çok sayıda ve amel etmeyen kişiler olduğu, hakiki, salih âlimlerin ise az olduğudur. Zira Kur'an daima hakiki müminlerin azınlık olduğunu zikretmiştir
Şimdi Kur'an'ın, Allah'ın (c.c.) yetki verdiği kimseler hakkında ne söylediğine ve âlimlerin ya da fakihlerin/kadıların böyle bir yetkiye sahip olduğunu söyleyen herhangi bir ayet bulup bulamayacağımıza bakalım.
Ey iman edenler! Allah'a itaat edin, Elçi'ye ve sizden olan yetki sahiplerine itaat edin. Eğer bir şey hakkında anlaşmazlığa düşerseniz, Allah'a ve ahiret gününe iman ediyorsanız onu Allah'a ve Elçi'ye götürün. Bu en hayırlı [yol] ve sonuç bakımından en güzel olanıdır.
Nisa Suresi [4]: 59
Senden önce de ancak kendilerine [mesajımızı] vahyettiğimiz adamlar gönderdik. Eğer bilmiyorsanız mesaj ehline sorun.
Nahl Suresi [16]: 43
Kendilerine hiçbir yetki gelmeden Allah'ın ayetleri hakkında tartışanlar bunu kibirlerinden dolayı yaparlar, fakat kibirleri onlara hiçbir başarı getiremez. Allah'a sığın; çünkü O her şeyi işiten ve her şeyden haberdar olandır.
Gafir Suresi (40): 56
{Sana Kitab'ı indiren O'dur; onda açık hükümler bildiren ayetler vardır, onlar Kitab'ın anasıdır; diğerleri ise müteşabihtir. Fakat kalplerinde şüphe bulunanlar, fitne [çıkarmak] ve onun tevilini aramak için müteşabih olanın peşine düşerler. Onun tevilini Allah'tan ve ilimde derinleşmiş olanlardan başkası bilmez; onlar: Biz ona iman ettik; hepsi Rabbimizdendir, derler; fakat ancak akıl sahipleri gerçekten öğüt alır.}
Âl-i İmran Suresi [3]:7
Böylece bu ayetlerde [ve daha pek çoğu vardır] ne âlimlere, ne fakihlere, ne de ‘Ulema’ya ya da büyük âlimlere din konusunda Allah tarafından hiçbir zaman yetki verilmediğini ve onların hidayetin kapıları olmadığını açıkça görüyoruz. Aksine, böyle bir yetkiye sahip olanlar daima Peygamberler, Elçiler, Vasiler ve Salih Kullar olmuştur. Ve Taklit yalnızca onlar aracılığıyla yapılır.
Ancak yine de [özellikle Taklide inananlar arasında] fakihlere ya da âlimlere ihtiyaç duyulduğuna, çünkü onların ‘ilmin varisleri’ olduğuna ve görevlerinin insanları sapkınlıktan kurtarmak olduğuna dair delil getirmek için ellerinden geleni yapan insanlar buluyoruz.
Yine de âlimlerin başka bir açıdan feci şekilde başarısız olduğunu görüyoruz; o da insanlara zamanımızın Elçisini ya da Allah'ın (c.c.) Hüccetini [Delilini], İmam El-Mehdi'yi (O'na ve Ailesine Selam Olsun) tanımaları konusunda yardım etmemeleri ve hatırlatmamalarıdır. Zira onların insanları kendilerine ya da Allah'ın (c.c.) yetki vermediği başka kişilere davet ettiklerini görürsünüz.
Ve bunu yaparak Yahudilerin, Hristiyanların ve Kureyş'in düştüğü aynı tuzağa düşeriz.
'Ve diyecekler ki: "Rabbimiz, gerçekten biz efendilerimize ve büyüklerimize itaat ettik, onlar da bizi [doğru] yoldan saptırdılar.'
(Kur'an-ı Kerim 33:67)
Tanınmış bir Sünni âlim olan İbn Kayyim El-Cevziyye'nin sözlerinden oluşan bir derleme olan El-Fevaid adlı kitapta şöyle der:
Süfyan bin Uyeyne ve başkaları şöyle dedi: "Ahlaksız (din) âliminin fitnesinden ve cahil âbidin fitnesinden sakının, çünkü her ikisi de açık fitnelerdir. İkincisi cehaletinden dolayı ilimden kaçınır, birincisi ise ahlaksızlığından dolayı kötülüklere davet eder.
El-Fevaid, İbn Kayyim El-Cevziyye, Birinci Baskı 2004 (İngilizce Versiyon), Yayınevi: Umm Al Qura
Ayrıca İbn Kayyim El-Cevziyye'nin 'Telbis-i İblis' (Şeytanın Aldatmacaları) adlı kitabında şöyle der:
Fıkıh âlimlerini yöneticiler ve sultanlarla iç içe olmaya sevk etmek, İblis'in onları aldatmasındandır. Onların kusurlarına göz yumarlar ve buna güçleri yetmesine rağmen onlara asla öğüt vermezler. Hatta bazıları sırf dünyevi kazanç için onlara bazı şeyleri yapmalarına izin veren fetvalar bile verebilir. Böyle bir davranışta üç zarar yönü vardır:
Birincisi: Yönetici, eğer doğru yolda olmasaydı âlimlerin kendisine öğüt vereceğini varsayar. Ve eğer servetim gayrimeşru yollarla kazanılmış olsaydı, âlim ondan yemezdi.
İkincisi: Halk, Fıkıh âlimi onu sürekli ziyaret ettiği için bu yöneticinin, servetinin ve eylemlerinin uygun olduğunu düşünecektir.
Üçüncüsü: Âlimin kendisi dinini mahveder. Bazen âlimler sırf yöneticilerle haşır neşir (olabilmek) için bir bahane kullanırlar. Derler ki: ''Yöneticiyi yalnızca falanca için şefaat etmek üzere ziyaret edeceğiz."
Ancak bunun şeytandan olduğunu kanıtlayan şey şudur: Eğer bir başkası şefaat etmeye giderse rahatsız olur ve Sultanı ziyaret ettiği için o kişiye saldırabilir bile. İblis onları ayrıca yöneticinin servetinden almaya da kandırır. Bilinir ki yöneticinin parası haram bir kaynaktan geliyorsa ondan almak günah olur. Ve şüpheli bir kaynaktan geliyorsa ondan almamak en iyisidir. Ve para helal bir kaynaktan kazanılmışsa âlim yalnızca hizmetleri karşılığında uygun olan miktarı kabul etmelidir.
Halk, kendisine ait olmayanı alma konusunda âlimin izinden gidebilir.
Öte yandan İblis, Sultan'ın yanına sık sık gitmekten kaçınan bazı âlimleri, gidenleri gıybet etmeye kandırmıştır. Böylece iki sorunu bir araya getirirler: başkalarını gıybet etmek ve kendilerini yüceltmek.
Genel olarak Sultan'ın yanına sık sık gitmek büyük tehlikeler barındırır; çünkü niyet başta doğru olabilir, fakat iyi muamele gördükten sonra niyetler değişir ve âlim Sultan'a dalkavukluk etmeye başlar ve ona öğüt vermeyi bırakır.
Süfyan Es-Sevrî şöyle derdi: Onların (Sultan'ın) bana hakaret etmesinden endişe etmiyorum. Bana cömert davranmalarından endişe ediyorum, böylece kalbim onlara karşı yumuşar.
İlk dönem âlimleri zulümleri yüzünden yöneticilerden uzak dururlardı, fakat yöneticiler yönetimle ilgili meselelerde onların hizmetlerini istemeye devam ettiler. Böylece bir grup insan dünyevi işlere ilgi duymaya başladı ve bu tür makamlara uygun ilimleri öğrendi.
Yöneticileri memnun etmeye çalıştıklarının delili şudur: Yöneticiler akideyle ilgili tartışmalara ilgi duyduğunda âlimler kelamla meşgul oldular. Ve yöneticiler fıkıh münazaralarını tercih ettiğinde âlimler bu tür münazaralara yöneldiler. Sonra önderler vaaz vermeye meylettiğinde pek çok âlim vaizlik yaptı. İblis ayrıca fakihleri bazı yasaklar konusunda gevşek davranmaya ikna eder. Bu yüzden bazılarının ipek elbiseler ve altın giydiğini görürüz.
Ayrıca şöyle der:
Yüksek hedefleri olan insanlar Kur'an, hadis, fıkıh ve edebiyat gibi dini ilimleri edindiler. İblis onlardan (bazılarını) ince yöntemler kullanarak aldatmaya çalıştı. Onlara, kazandıkları ve başkalarına faydalandırdıkları şeyler yüzünden kendilerini büyük insanlar olarak görmelerini sağladı. İblis, ilim elde etmek için harcadıkları büyük çaba yüzünden bu âlimlerden bazılarını heyecanlandırır. Onlara rahatlamalarını ve şehvetlere dalmalarını söyler, çünkü günahları kazandıkları ilim sayesinde bağışlanacaktır. Bu âlim böyle bir tuzağa düşerse bu onun helakiyle sonuçlanır. Eğer bu tuzağa düşmeyecek kadar akıllıysa, İblis'e üç cevapla karşılık vermelidir:
Birinci cevap: Âlimler üstünlüklerini ilimleri sayesinde kazandılar, fakat bu ilim onunla amel edilmedikçe hiçbir değer taşımaz. Bir âlim ilmiyle amel etmezse, yemeğini başkalarına yediren ve kendisine hiçbir şey bırakmayan biri gibi olur.
İkinci cevap, edindikleri ilimle amel etmeyenleri kınayan rivayetleri zikretmektir; örneğin Peygamber'in (O'na ve Ailesine Selam Olsun), bağırsakları vücudundan dışarı çıkmış hâlde cehenneme atılacak ve şöyle diyecek olan adamı tasviri: Başkalarına iyiliği emrederdim ama kendim asla yapmazdım, başkalarını kötülük yapmaktan menederdim ama kendim yapardım.- Buhari #3267 ve Müslim #2989
Ebu'd-Derda şöyle dedi: Öğrenmeyene yazıklar olsun. Bunu bir kez söylüyorum. İlmiyle amel etmeyene yazıklar olsun. Bunu yedi kez söylüyorum.
Üçüncü cevap, ilme sahip olup onunla amel etmedikleri için helak olanları hatırlamaktır; İblis gibi. İlmiyle amel etmeyen bir âlim için Allah'ın şu sözü kınama olarak yeter:
"[kitap] ciltleri taşıyan bir eşeğin durumu gibi." [El-Cuma (62): 5]
'Telbis-i İblis' (Şeytanın Aldatmacaları), İbn Kayyim El-Cevziyye, Yedinci Bölüm
Şeytanın Âlimleri (El-Ulema) Aldatması
Yöneticilere yakın olan âlimlere karşı dikkatli olmamızı zikreden başka rivayetlerimiz de vardır.
İbn Müflih rivayet etti: Said ibn El-Müseyyeb, Allah ona rahmet etsin, şöyle dedi: “Bir âlimin yöneticilere fazla yakınlaştığını görürseniz, ondan sakının; çünkü o bir hırsızdır.”
Kaynak: El-Âdâb Eş-Şer'iyye 477
İbn Abdülber şöyle dedi: “Denir ki yöneticilerin en kötüsü âlimlerden uzak olanlar, âlimlerin en kötüsü de yöneticilere yakın olanlardır.”
Kaynak: Câmiu Beyâni'l-İlm 727 Referans
‘Şeyhülislam’, ‘Hüccetülislam’ ya da ‘Büyük Müftü’ gibi unvanlar taşıyan kaç âlim duyduk?
Bu âlimlerden kaçı bugün yöneticilere yakın ve politikacılarla güçlü bağlara sahip?
Bu âlimlerden kaçı bugün Müslümanlara ilim sunuyor, fakat kendileri onunla amel etmiyor?
Bugünkü âlimlerin hepsinin olmasa da çoğunluğunun bu kategoriye düştüğü açıktır.
Taklit ve Bir Mezhebe Uymak
İslam'da taklit, İslam hukuku (Şeriat) meselelerinde yetkin bir din âliminin hukuki görüşlerine ya da hükümlerine uyma uygulamasını ifade eder. İslam fıkhında uzmanlığa sahip, müçtehit olarak bilinen tanınmış âlimlerin yaptığı yorumlara ve verdiği kararlara başvurmayı ve bunlara bağlı kalmayı içerir. Taklit özellikle Sünni ve Şii İslam'da önemlidir; buralarda takipçiler kendi gelenekleri içinde belirli bir düşünce ekolünü (mezhep) ya da belirli bir müçtehidi takip etmeyi seçebilirler. Taklidin amacı, İslami ilkelere bağlılığı sağlamak ve İslam hukukunu bağımsız olarak yorumlayacak bilgi ya da uzmanlığa sahip olmayabilecek bireyler için hukuki ve dini meselelerde açıklık ve tutarlılık sağlamaktır.
Ancak Hz. Muhammed ya da Kur'an, âlimlere başvurmamız gerektiğini zikretti mi?
Âlimlere başvurmamız gerektiğini söyleyenler, görüşlerini desteklemek için bu ayetleri kullanırlar.
Ey iman edenler! Allah'a itaat edin, Elçi'ye ve sizden olan yetki sahiplerine itaat edin; sonra bir şey hakkında çekişirseniz, Allah'a ve ahiret gününe iman ediyorsanız onu Allah'a ve Elçi'ye götürün; bu daha hayırlıdır ve sonuç bakımından çok güzeldir.
Nisa Suresi Ayet 59
Bazı âlimler ve tefsir yazmış olanlar ‘yetki sahiplerinin’ yöneticilere ve sultanlara atıfta bulunduğunu belirtmiş olsalar da bu ayetin, âlimlere bağlı kalmakla birlikte yöneticinin yetkisine atıfta bulunduğunu söyleyen başkaları da vardır.
Ve senden önce de ancak kendilerine vahiy gönderdiğimiz adamlar gönderdik; eğer bilmiyorsanız Zikir ehline sorun.
Neml Suresi Ayet 43
Bazı âlimler ve tefsir yazmış olanlar ‘Zikir ehlinin’ ya da ‘Hatırlatma ehlinin’ Tevrat ve İncil bilgisine sahip olanlara atıfta bulunduğunu belirtmiş olsalar da bu ayetin bilgili âlimlere başvurmaya atıfta bulunduğunu söyleyen başkaları da vardır.
Ve işte bilgili bir âlime başvurma ve onların göz ardı edilmemesi gerektiği yönündeki görüşlerini desteklemek için kullandıkları rivayetler.
Kays bin Kesir rivayet etti:
"Medine'den bir adam, Ebu'd-Derda Dımaşk'tayken onun yanına geldi. Ebu'd-Derda: 'Seni buraya ne getirdi, ey yeğenim?' dedi. Adam: 'Senin Allah'ın Elçisi'nden (O'na ve Ailesine Selam Olsun) rivayet ettiğin bir Hadis bana ulaştı' diye cevap verdi. Ebu'd-Derda: 'Başka bir ihtiyaç için gelmedin mi?' dedi. Adam: 'Hayır' dedi. Ebu'd-Derda: 'Ticaret için mi geldin?' dedi. Adam: 'Hayır, bu Hadisi aramaktan başka bir şey için gelmedim' dedi. Bunun üzerine Ebu'd-Derda şöyle dedi: 'Gerçekten ben Allah'ın Elçisi'nin (O'na ve Ailesine Selam Olsun) şöyle dediğini duydum: "Kim ilim aradığı bir yola girerse, Allah ona Cennet'e giden bir yolu kolaylaştırır. Ve gerçekten melekler ilim arayana rızalarından dolayı kanatlarını indirirler. Gerçekten göklerde kim varsa ve yerde kim varsa, sudaki balıklar bile, bilgili kimse için bağışlanma diler. Ve âlimin âbide üstünlüğü, ayın diğer gök cisimlerine üstünlüğü gibidir. Gerçekten âlimler Peygamberlerin varisleridir ve Peygamberler geride ne Dinar ne de Dirhem bırakırlar. Âlimlerin tek mirası ilimdir; kim ondan alırsa en bol payı almış olur.
Câmiu't-Tirmizî 2682
İbn Kâb bin Malik rivayet etti:
Babasından, onun Allah'ın Elçisi'nin (O'na ve Ailesine Selam Olsun) şöyle dediğini duyduğunu: "Kim âlimlerle çekişmek ya da onunla beyinsizlerle tartışmak ve insanların yüzlerini kendisine çevirmek için ilim ararsa, Ateş'e sokulacaktır."
Câmiu't-Tirmizî 2654
İbn Ömer'den şöyle rivayet edildi:
Allah'ın Elçisi şöyle dedi: "Kim beyinsizlerle tartışmak ya da âlimlere karşı gösteriş yapmak veya insanların dikkatini çekmek için ilim ararsa Cehennem'de olacaktır."
Sünen İbn Mace 253
Dikkat edilmesi gereken önemli husus, bu rivayetlerin hepsinin, bu rivayetleri derecelendirenlere göre zayıf olmasıdır. Ve daha da garip olanı, âlimlerin zayıf olarak derecelendirilen rivayetlere uymamız ya da onlarla amel etmemiz gerekip gerekmediği konusunda ihtilaf etmeleridir.
Peki tevhid, fıkıh, siyasi meseleler, Kur'an'ın tefsiri ve daha pek çok konu söz konusu olduğunda hiçbir zaman anlaşamazlarken âlimlere nasıl bağlı kalmamız ve onlara nasıl başvurmamız beklenir? Aksine onlar insanlar üzerinde bir sapkınlık, ayrılık ve fitne kaynağıdır. Ve şöyle diyen bir rivayetimizin olmasının sebebi budur:
Ebu Zer şöyle dedi: “Bir gün Peygamber'in (O'na ve Ailesine Selam Olsun) yanındaydım ve onun şöyle dediğini duydum: “Ümmetim için Deccal'den daha çok korktuğum bir şey var.” İşte o zaman korktum ve dedim ki: “Ey Allah'ın Resulü! O şey nedir?” O (O'na ve Ailesine Selam Olsun) şöyle dedi: “Sapkın ve yoldan çıkmış âlimler.”
Müsned İmam Ahmed'de kaydedilmiştir (no.20335, 21334 ve no. 21335)) ; Müsned Ahmed Cilt 14 (Arapça Versiyon)
Şii Kaynaklardan Referanslar
Şii İslam'da âlimler, dini meselelerde yorumcular ve otoriteler olarak büyük bir öneme sahiptir. Sıklıkla müçtehitler ya da Ayetullahlar olarak anılan bu âlimler, takipçileri tarafından İslam fıkhı ve kelamında son derece eğitimli kişiler olarak görülür. Hatta bazılarının, Velayet-i Fakih kavramını icat eden İran'daki fakihler gibi, hukuki görüşler (fetvalar) verme ve Şii Müslüman topluluğuna çeşitli dini ve sosyal meselelerde rehberlik etme yetkisine sahip olduğuna inanılır.
Ancak Ehl-i Beyt'in âlimlere karşı uyardığı ve onların yaratılmışların en kötüsü olduğunu bildirdiği pek çok rivayet buluyoruz. Fakat âlimler hakkında ayrıntıya girmeden önce kendimize soralım: Ehl-i Beyt'in kendisi âlimin ne olduğunu nasıl tanımladı? Onların hükümlerinden ve görüşlerinden almak caiz midir ve daha da önemlisi, onlara Taklit etmek caiz midir? Bakalım.
Ali ibn İbrahim, Salih ibn Es-Sindî'den, o Cafer ibn Beşir'den, o da şunu söyleyen Ebu Seleme'den rivayet etmiştir:
‘İmam Ebu Abdullah'ın (minhusselam) şöyle dediğini duydum: ‘Biz, Allah'ın Emirleriyle kendilerine itaat farz olanlarız. İnsanların bizi tanımaktan başka seçeneği yoktur. Bizi tanımadıkları için mazur görülmeyeceklerdir. Bizi tanıyanlar hakiki müminlerdir ve İlahi Yetkimizi kabul etmeyi reddedenler kâfirlerdir. Bizi tanımayan ve bizi reddetmeyenler ise hidayete dönüp Allah'ın (azze ve celle) bize itaati farz kıldığı gerçeğini teyit edinceye kadar sapmış ve kaybolmuş kimselerdir. Ancak sapkınlık hâlleri üzere ölürlerse Allah (azze ve celle) onlara dilediği şekilde muamele edecektir.
El-Kâfî, C. 1 - H 484, Bölüm 8, h11
Ve Muhammed Bin El-Hasan'dan ve bir diğerinden, Sehl Bin Ziyad'dan, Muhammed Bin İsa'dan ve Muhammed Bin Yahya'dan, Muhammed Bin El-Hüseyin'den birlikte, Muhammed Bin Sinan'dan, İsmail Bin Cabir'den, Abdülkerim Bin Amr'dan, şunu rivayet eden Abdülhamid Bin Ebu'd-Deylem'den:
Ebu Abdullah (minhusselam) – uzun bir Hadiste – şöyle dedi:
‘Aziz ve Celil olan Allah şöyle Buyurdu: ‘eğer bilmiyorsanız ez-Zikir ehline sorun – 16:43’; şöyle dedi: ‘Kitap ‘Zikir’dir ve onun Ehli Muhammed'in (O'na ve Ailesine Selam Olsun) Soyudur. Allah sorulması gerekenin onlar olduğunu Emretmiştir ve cahillere sorulmasını Emretmemiştir; ve Allah Kur'an'ı ‘Zikir’ olarak Adlandırmıştır. Mübarek Olan şöyle Buyurur: ‘Ve şüphesiz o, senin ve kavmin için bir hatırlatmadır ve yakında sorguya çekileceksiniz - 44:44 ’ ve şöyle Buyurur: ‘ve insanlara kendilerine indirileni açıklayasın diye sana Hatırlatmayı indirdik’ – 16:44 ve şöyle Buyurur: ‘Allah'a itaat edin, Elçi'ye ve sizden olan yetki sahiplerine itaat edin’ – 4:59 ve Aziz ve Celil Olan şöyle Buyurur: ‘ve eğer onu Elçi'ye ve kendilerinden olan yetki sahiplerine götürselerdi, onlardan onun bilgisini araştırıp çıkarabilecek olanlar onu bilirdi’ – 4:83 İşlerin – insanların işlerinin – götürülmesi, kendilerinden olan yetki sahiplerinedir (Ulü'l-Emr); Allah'ın kendilerine itaati Emrettiği, kendilerine başvurulmasını emrettiği kimselerdir.
Vesâilü'ş-Şîa C. 27 Hadis 33215
Ve ondan, Muallâ'dan, Muhammed Bin Avramet'ten, şunu rivayet eden Ali Bin Hisan'dan:
Amcam Abdurrahman Bin Kesir, Ebu Abdullah'a (minhusselam) şöyle dedi: ‘eğer bilmiyorsanız ez-Zikir ehline sorun – 16:43’.
O şöyle dedi:
‘Hatırlatma ‘ez-Zikir’ Muhammed'dir (O'na ve Ailesine Selam Olsun) ve biz onun ehliyiz ve sorulması gerekenler biziz’. Şunu okuduğunu söyledi: ‘Ve şüphesiz o, senin ve kavmin için bir hatırlatmadır ve yakında sorguya çekileceksiniz - 44:44 ’. Şöyle dedi: ‘Kastedilenler biziz ve Zikir Ehli biziz ve sorulması gerekenler biziz’.
Vesâilü'ş-Şîa C. 27 Hadis 33215
Ve kendi senediyle Yunus'tan, Davud Bin Ferkad'dan, Hassan El-Cemmal'den, şunu rivayet eden Umeyre'den:
Ebu Abdullah (minhusselam) şöyle dedi:
‘İnsanlara bizim ‘Marifet’imizi edinmeleri, bizi tanımaları, bize başvurmaları ve bize teslim olmaları emredilmiştir’. Sonra şöyle dedi: ‘Ve eğer Oruç tutsalar, Namaz kılsalar ve Allah'tan başka ilah olmadığına şahitlik etseler ve kendi kendilerine bize başvurmayacaklarına karar verseler, buna rağmen ‘Müşrik’ (Allah'a ortak koşanlar) olurlar’.
Vesâilü'ş-Şîa C. 27 Hadis 33221
Ve onlardan, Ahmed Bin Muhammed'den, El-Vaşşa'dan, Sa'lebe Bin Meymun'dan, şunu rivayet eden Ebu Meryem'den: Ebu Cafer (minhusselam), Seleme Bin Küheyl ve El-Hakem Bin Uteybe'ye şöyle dedi:
‘Doğuya gidin ya da Batıya, biz Ehl-i Beyt'ten gelenden başka doğru ilmi bulamazsınız’.
Vesâilü'ş-Şîa C. 27 Hadis 33224
Ve Ali Bin İbrahim'den, Muhammed Bin İsa'dan, Yunus'tan, Ebu Abdullah'tan (minhusselam) şunu rivayet eden Cemil'den:
‘İnsanlar üç türdür: âlim, öğrenci ve süprüntü. Âlimler biziz, Şiilerimiz öğrencilerdir ve insanların geri kalanı değersizdir’.
Vesâilü'ş-Şîa C. 27 Hadis. 33094
Muhammed ibn İsmail, El-Fazl ibn Şazan'dan, Hammad ibn İsa'dan, Rib'î ibn Abdullah'tan, Ebu Basir'den, şunu söyleyen Ebu Abdullah'tan (minhusselam) rivayet etmiştir:
“Hahamlara ve rahiplere (kayıtsız şartsız) itaat ettiler ve Meryem oğlu Mesih'e, Allah'a itaat etmeleri gerektiği gibi taptılar. (9:31).’ “Allah'a andolsun ki, onlar (insanlar) onlar (hahamlar ve rahipler) için namaz kılmadılar ya da oruç tutmadılar; fakat onlar (hahamlar ve rahipler) insanlara haram olanı helal, helal olanı haram kıldılar ve insanlar da buna göre onlara uydular.”
El-Kâfî - Cilt 1, Kitap 2, Bölüm 18, Hadis 3 (İngilizce Versiyon)
Ebu Mahbub'dan ya da başkalarından, Musenna El-Hannat'tan, Ebu Basir'den rivayet edilmiştir ki o, Ebu Cafer'e (minhusselam) şöyle dedi:
“...Taklitten sakının! Kim bunu dinde süslerse helak olur! Şüphesiz Allah şöyle Buyurmuştur: ‘Allah'ı bırakıp hahamlarını ve rahiplerini Rabler edindiler (9:31). Hayır, Allah'a andolsun! Namaz kılmadılar, oruç tutmadılar; fakat kendilerine haram kılınanı mubah ve haramı mubah kıldılar. Bu konuda onların taklidini yaptılar (onları örnek aldılar) ve onlara itaat ettiler ve farkına varmadılar.”
Tashîhu'l-İtikad (İnançların Düzeltilmesi) – Şeyh El-Müfid, s. 72
Bu rivayetlerden açıkça anlaşılmaktadır ki taklit yalnızca İmamlar için caizdir ve bir mescitteki âlimlere değil, yalnızca onlara başvurmak bir farzdır. Bunun da ötesinde bu rivayetlerden görüyoruz ki hakiki âlimler, mescitlerde fetva verdiğini gördüğümüz bu amel etmeyen âlimler değil, Ehl-i Beyt'ten olan İmamlardır.
Kötü Âlimler
Ehl-i Beyt'ten, Ahir Zaman'da âlimlerin insanların en kötüsü olacağını bildiren çok sayıda rivayetimiz vardır.
Allah'ın Elçisi'nden (O'na ve Ailesine Selam Olsun) rivayet edildiğine göre şöyle dedi:
"Ümmetime öyle bir zaman gelecek ki Kur'an'dan yazısından başka bir şey, İslam'dan da adından başka bir şey kalmayacak. İslam'dan olabildiğince uzak oldukları hâlde Müslüman olarak adlandırılacaklar. Mescitleri insanlarla dolu olacak, fakat doğru hidayetten yoksun olacak. O zamanın fakihleri gök kubbe altındaki en kötü kimseler olacak; fitne ektiler ve fitne biçecekler."
El-Bihar, c. 52, s. 190-190, h. 21 (Arapça Çevrimiçi Versiyon)
Peygamber (O'na ve Ailesine Selam Olsun) İbn Mesud'a şöyle dedi:
“… Ey İbn Mesud, öyle bir zaman gelecek ki dinine hâlâ sarılan kişi, avucunda bir kor tutuyormuş gibi hissedecek. Bu yüzden bir kurt gibi davranmalıdır, yoksa kurtlar tarafından yenir. Ey İbn Mesud, onların âlimleri ve fakihleri ahlaksız hainlerdir. Daha da kötüsü, onlar Allah'ın kötü yaratıklarıdır; onların takipçileri, ziyaretçileri, onlarla muamele edenler, onları sevenler, onlarla oturanlar ve onlarla istişare edenler de öyledir. İşte Allah'ın Kötü yaratıkları; cehennem ateşleri onların arasından yolunu bulur ve onlar sağır, dilsiz ve kördürler ve geri dönmezler. Kıyamet Günü onları bir araya toplayacağız ve onları sağır, dilsiz ve kör olarak sıkıştıracağız, çünkü onlar cehenneme aittir. Ateşler ne zaman sönmeye başlasa alevi artıracağız ve derileri ne zaman pişse acıyı tatsınlar diye onları başka derilerle değiştireceğiz. Ateşe atıldıklarında onun yırtarak geçen soluğunu işitirler ve ıstırap içinde ondan çıkmak istedikçe ateş adeta öfkeyle alevlenir, fakat yeniden içine atılırlar ve yanmanın dayanılmaz acısını tatmaya mahkûm edilirler. Orada onların bir hıçkırığı vardır, fakat orada işitmezler.
Ey İbn Mesud, benim dinime, benim Sünnetime, benim yoluma, benim yasalarıma uyduklarını iddia ederler, fakat onların benimle hiçbir ilgisi yoktur, benim de onlarla hiçbir ilgim yoktur. Ey İbn Mesud, onlarla açık yerlerde oturma! Çarşılarda onlara biat etme! …”
İlzamü'n-Nasıb, cilt 2, sayfa 129 (Çevrimiçi Arapça Versiyon)
Peygamber'den (O'na ve Ailesine Selam Olsun) rivayet edildiğine göre şöyle dedi:
"Allah bazı peygamberlerine şunu vahyetti: Dinden başka amaçlarla fıkıh öğrenenlere, amelden başka amaçlarla ilim öğrenenlere ve ahiretten başka amaçlarla bu dünyayı talep edenlere; kalpleri kurtların kalplerine benzerken insanların karşısına koç postlarına bürünmüş olarak çıkanlara, sözleri baldan tatlı, amelleri sarısabırdan acı olup Beni aldatanlara ve Benimle alay edenlere söyle ki, onlara bilgeyi şaşkınlığa düşürecek bir bela vereceğim."
Biharü'l-Envar, c. 1, s. 224, İddetü'd-Dâî, s. 70.
İmam Cafer Es-Sadık (minhusselam) şöyle dedi:
"Kaim, bilmedikleri konularda fetva verdikleri için fakihlerden intikam almak üzere çıktığında, onlar ve takipçileri sefalete düşecektir. Din eksik miydi ki onlar onu tamamlasınlar? Sapmış mıydı ki onlar onu düzeltsinler? İnsanlar Allah'a karşı çıkmak mı istedi de onlar O'na itaat ettiler? Yoksa O onlara doğruyu yapmalarını emretti de onlar O'na isyan mı ettiler? Seçilmiş olan (Peygamber) kendisine vahyedileni yanlış mı anladı da onlar onu uyardılar? Din onun zamanında eksik mi kaldı da onlar onu tamamladılar? Yoksa ondan sonra başka bir peygamber geldi de onlar ona mı uydular?"
İlzamü'n-Nasıb, c. 2, s. 200
İmam El-Bakır (minhusselam) şöyle dedi:
"Kaim, insanlar etrafındayken Necef'e gitmek niyetiyle Kerbela'dan çıktığında, Kerbela ile Necef arasında 16.000 fakihi (âlimi) öldürecek ve etrafındaki münafıklardan insanlar şöyle diyecek: O, Fatıma'nın oğlundan değildir, yoksa onlara merhamet ederdi; ve Necef'e girip orada bir gece kaldıktan sonra Hud ve Salih'in (aleyhisselam) kabrine gitmek niyetiyle En-Nuhayle kapısından çıkacak; Kufe'den 70.000 kişi onu öldürmek istedikleri için onunla karşılaşacak; bunun üzerine o (Mehdi) hepsini öldürecek ve bundan kimse sağ kurtulmayacak."
Mecmau'n-Nureyn, El-Merendî, s. 345 (Çevrimiçi Arapça Versiyon)
El-Yenabi' kitabında şöyle zikredilmiştir:
"Kaim (minhusselam) zuhur ettiğinde, özellikle fakihlerden başka açık bir düşmanı olmayacaktır. O ve kılıç ayrılmaz olacaklar; çünkü kılıç onun elinde olmasaydı, fakihler onun öldürülmesini emreden fetvalar verirdi. Ancak Allah onu kılıçla ve aynı zamanda cömertlikle donatılmış olarak çıkaracak; böylece onlar içlerinde isyanı gizleyerek, iman etmeksizin itaat edecek, korkacak ve onun yönetimini kabul edecekler."
Yenabiu'l-Meveddet, c. 3, s. 215 (Çevrimiçi Arapça Versiyon)
Ve İmam Ahmed El-Hasan'ın (minhusselam) şöyle demesinin sebebi budur:
“Hakkı görmeyen ya da onu ihmal eden göz kördür. Ey insanlar, sizi düşürdükleri bu tuzak nedir? Her seferinde bir Peygamberi ya da vasiyi ya da amel eden bir âlimi öldürmeye sürüklenmeniz ve sapkınlığın amel etmeyen âlimlerinin yanında yürümeniz mantıklı mıdır? Sonra onu ortadan kaldırdıklarında göğüslerinizi döver, gözlerinizden yaşlar döker ve iğrenç, çirkin eyleminiz için pişmanlık gösterirsiniz? Sonra aynı şeyi tekrar tekrar yaparsınız ve sapkınlığın amel etmeyen âlimlerine uyarsınız ve aynı yılan her seferinde aynı delikten sizi sokar. Uyanın ey uyuyanlar. Uyanın ey ölüler. İsa'nın (aleyhisselam) dilinden benim makamımı ve o sapkın âlimlerin makamını biliyor musunuz? O hâlde İsa'dan (aleyhisselam) gelen şu meseli dinleyin: "Bir üzüm bağının sahibi vardı; onu işçilerin eline bıraktı ve yolculuğa çıktı. Sonra bağı ve meyveleri geri almak için vekillerini göndermek aklına geldi; işçiler de vekillerini öldürdüler. Sonra oğlunu gönderdi ve dedi ki: "Oğlumdan korkarlar ve bağı ve meyveleri ona teslim ederler". Fakat oğlunu gördüklerinde dediler ki: "Bu onun biricik oğlu ve varisidir. Onu öldürelim ki bağ ve meyveler bize kalsın" . Ve bağa el koyanlar amel etmeyen âlimlerdir, bağın sahibi İmam El-Mehdi'dir (O'na ve Ailesine Selam Olsun) ve gönderdiği vekilleri ise öldürülen ve sürgün edilen amel eden âlimlerdir. Oğluna gelince, o size seslenendir: Uyanın ey uyuyanlar. Uyanın ey ölüler. Uyanın. {Diriler ile ölüler de bir olmaz. Şüphesiz Allah dilediğine işittirir. Sen kabirlerde olanlara işittiremezsin.} Uyanın ey uyuyanlar. Uyanın ey ölüler; çünkü bu amel etmeyen âlimler kendi dünyaları uğruna, Harun'un dünyası uğruna Musa İbn Cafer'i (aleyhisselam) öldürmek ya da hapsetmek istiyorlar. Uyanın ey uyuyanlar. Uyanın ey ölüler. Ve onlara uyup onlarla birlikte cehennem uçurumuna yürümeyin. Allah'a dönün; çünkü Yüce Olan O, Irak'ta ve dünyada yaptığı ve yapmakta olduğu her şeyde, yeryüzü ehlinin dikkat etmesini istiyor; belki Hakk'a hidayet bulurlar.”
İmam Ahmed El-Hasan (minhusselam), Hac Hutbesi
Hristiyan Kaynaklardan Referanslar
Hristiyanlıkta sahte öğretmenler ve vaizler kavramı esas olarak inancın öğretilerini kendi çıkarları ya da gündemleri için çarpıtan ya da yanlış aktaran kişileri ifade eder. Bu sahte öğretmenler kutsal metni çarpıtır, zararlı öğretileri yayar ya da takipçilerini kişisel çıkarları için sömürürler.
Ve Kutsal Kitap'ta sahte öğretmenlerden ve âlimlerden söz eden ayetler buluyoruz.
3 Çünkü insanların sağlam öğretiye katlanmayacakları bir zaman gelecek. Bunun yerine, kendi arzularına uygun olarak, kaşınan kulaklarının duymak istediğini söyleyecek çok sayıda öğretmeni çevrelerine toplayacaklar.
4 Kulaklarını gerçeğe kapayıp masallara sapacaklar.
2 Timoteos 4:3-4
Fakat halk arasında sahte peygamberler de vardı; tıpkı aranızda sahte öğretmenler olacağı gibi. Onlar gizlice yıkıcı sapkınlıklar sokacaklar, hatta kendilerini satın almış olan egemen Rab'bi bile inkâr ederek kendi başlarına hızlı bir yıkım getirecekler. 2 Birçokları onların ahlaksız davranışlarına uyacak ve gerçeğin yolunun kötülenmesine yol açacaklar. 3 Bu öğretmenler açgözlülükleri yüzünden uydurma hikâyelerle sizi sömürecekler. Onların mahkûmiyeti uzun zamandır başları üzerinde asılı duruyor ve yıkımları uyumuyor.
2 Petrus 1-3
"Eğer biri başka türlü öğretir ve Rabbimiz İsa Mesih'in sağlam talimatına ve Tanrı yoluna uygun öğretiye uymazsa, o kibirlidir ve hiçbir şey anlamaz. Tartışmalara ve sözler üzerine çekişmelere karşı sağlıksız bir ilgisi vardır; bunlar da kıskançlığa, çekişmeye, kötü sözlere, kötü kuşkulara ve gerçekten yoksun bırakılmış, Tanrı yolunda yürümenin maddi kazanç aracı olduğunu düşünen bozuk zihinli insanlar arasında sürekli sürtüşmeye yol açar."
1 Timoteos 6:3-5
"Sahte peygamberlere dikkat edin. Size koyun postunda gelirler, ama içten yırtıcı kurtlardır."
Matta 7:15
"Çünkü özellikle sünnetliler arasından, boş sözlerle ve aldatmacayla dolu birçok asi insan vardır. Onların susturulması gerekir; çünkü öğretmemeleri gereken şeyleri öğreterek, hem de haksız kazanç uğruna, bütün ev halklarını altüst ediyorlar."
Titus 1:10-11
Bugün maddi kazancı öncelik edinen, başkalarını kendi çıkarları için manipüle edip sömüren ve sonuçta manevi zarara ve aldatmaya yol açan pek çok sahte öğretmenimiz vardır. Takipçilerini aldatmak için yumuşak ve ikna edici bir dil kullanırlar, onları dalkavukça sözlerle gerçekten uzaklaştırırlar ve Kutsal Kitap'ın öğretilerini kendi gündemlerine uydurmak için çarpıtır ya da yanlış yorumlayarak başkalarını saptırırlar.
Ve bunun için İmam Ahmed El-Hasan (minhusselam) ‘Buzağı’ kitabında şöyle dedi:
İncil'de şöyle zikredilmiştir:
“Ve sonra İsa, Tanrı'nın sözünü unuttukları ve kendilerini yalnızca boş şeylere verdikleri için halkı büyük bir şiddetle azarladı; kâhinleri Tanrı'nın hizmetindeki ihmalleri ve dünyevi açgözlülükleri için azarladı; din bilginlerini boş bir öğreti vaaz ettikleri ve Tanrı'nın yasasını terk ettikleri için azarladı; öğretmenleri gelenekleriyle Tanrı'nın yasasını hükümsüz kıldıkları için azarladı. Ve İsa halka öyle bir şekilde konuştu ki, küçüğünden büyüğüne herkes ağladı, merhamet diye haykırdı ve İsa'ya kendileri için dua etmesi için yalvardı; yalnızca kâhinleri ve önderleri hariç; onlar o gün kâhinlere, din bilginlerine ve öğretmenlere karşı böyle konuştuğu için İsa'ya karşı nefret beslediler. Ve onun ölümünü tasarladılar, fakat onu Tanrı'nın bir peygamberi olarak kabul etmiş olan halktan korktukları için tek söz etmediler. İsa ellerini Rab Tanrı'ya kaldırıp dua etti ve halk ağlayarak şöyle dedi: 'Öyle olsun, ya Rab, öyle olsun.' Dua bittikten sonra İsa mabetten indi ve o gün kendisini izleyen pek çok kişiyle birlikte Kudüs'ten ayrıldı. Ve kâhinler kendi aralarında İsa hakkında kötü konuştular.”
Barnabas İncili, 12. Bölüm
Amel Etmeyen Âlimlerin Tarihsel Örnekleri
Kötü âlimlerin en büyük örneklerinden biri İsa'nın zamanındaki Ferisilerdi. Ferisiler, İsa'ya karşı çıkan ve onun hizmetini itibarsızlaştırmaya çalışan Yahudi âlimlerdi. Ferisiler, İsa'nın kendisi yasa olduğu hâlde Musa'nın (aleyhisselam) yasasını İsa'ya karşı kullandılar ve İsa'yı (aleyhisselam) defalarca tuzağa düşürmeye çalıştılar, fakat hiçbir başarı elde edemediler! İsa onların kötü gündemlerini daima ifşa ederdi.
Ferisiler ve Sadukiler İsa'ya geldiler ve gökten bir belirti göstermesini isteyerek onu denediler. 2 O şöyle cevap verdi: “Akşam olunca, ‘Hava güzel olacak, çünkü gök kızıl’ dersiniz, 3 sabahleyin de, ‘Bugün fırtına olacak, çünkü gök kızıl ve bulutlu’ dersiniz. Göğün görünüşünü yorumlamayı biliyorsunuz, ama zamanların belirtilerini yorumlayamıyorsunuz. 4 Kötü ve zina eden bir kuşak belirti arar, ama ona Yunus'un belirtisinden başka belirti verilmeyecek.” İsa sonra onları bırakıp gitti. 5 Gölün karşı yakasına geçtiklerinde öğrenciler ekmek almayı unutmuşlardı. 6 İsa onlara, “Dikkatli olun” dedi. “Ferisilerin ve Sadukilerin mayasına karşı tetikte olun.” 7 Onlar bunu kendi aralarında tartıştılar ve “Ekmek getirmediğimiz için böyle diyor” dediler.
8 Onların tartışmasının farkında olan İsa şöyle sordu: “Ey imanı kıt olanlar, neden ekmeğiniz olmadığını aranızda konuşuyorsunuz? 9 Hâlâ anlamıyor musunuz? Beş bin kişi için beş ekmeği ve kaç sepet topladığınızı hatırlamıyor musunuz? 10 Ya da dört bin kişi için yedi ekmeği ve kaç sepet topladığınızı? 11 Size ekmekten söz etmediğimi nasıl anlamıyorsunuz? Ama Ferisilerin ve Sadukilerin mayasına karşı tetikte olun.” 12 O zaman onlara ekmekte kullanılan mayaya karşı değil, Ferisilerin ve Sadukilerin öğretisine karşı tetikte olmalarını söylediğini anladılar.
Matta 16:1-12
“İsa kalabalıklara ve öğrencilerine şöyle dediğinde: 2 “Din bilginleri ve Ferisiler Musa'nın kürsüsünde otururlar; 3 bu yüzden size söyledikleri her şeyi yapın ve gözetin, ama yaptıkları işleri yapmayın. Çünkü vaaz ederler ama uygulamazlar. 4 Ağır, taşınması güç yükler bağlayıp insanların omuzlarına yüklerler, ama kendileri onları parmaklarıyla bile kımıldatmak istemezler. 5 Bütün işlerini başkaları görsün diye yaparlar. Muskalarını geniş, püsküllerini uzun yaparlar; 6 ziyafetlerde onur yerini, havralarda en iyi koltukları, 7 çarşı meydanlarında selamlanmayı ve başkalarınca haham diye çağrılmayı severler. 8 Ama siz haham diye çağrılmayacaksınız; çünkü bir tek öğretmeniniz vardır ve hepiniz kardeşsiniz. 9 Yeryüzünde hiç kimseye babamız demeyin; çünkü bir tek Babanız vardır, O da göktedir. 10 Size öğretici de denmesin; çünkü bir tek öğreticiniz vardır, o da Mesih'tir. 11 Aranızda en büyük olan, hizmetkârınız olacaktır. 12 Kendini yücelten alçaltılacak, kendini alçaltan yüceltilecektir.
13 “Ama vay başınıza, ey din bilginleri ve Ferisiler, ikiyüzlüler! Çünkü göklerin krallığını insanların yüzüne kapıyorsunuz. Ne kendiniz giriyorsunuz, ne de girmek isteyenlerin girmesine izin veriyorsunuz. 15 Vay başınıza, ey din bilginleri ve Ferisiler, ikiyüzlüler! Çünkü tek bir kişiyi dininize döndürmek için denizi ve karayı dolaşıyorsunuz, o da döndüğünde onu kendinizden iki kat daha cehennemlik yapıyorsunuz.
16 “Vay başınıza, ey kör kılavuzlar! ‘Biri mabedin üzerine ant içerse bunun hiçbir anlamı yoktur, ama biri mabedin altını üzerine ant içerse andıyla bağlıdır’ diyorsunuz. 17 Ey kör ahmaklar! Hangisi daha büyüktür, altın mı, yoksa altını kutsal kılan mabet mi? 18 Ve ‘Biri sunak üzerine ant içerse bunun hiçbir anlamı yoktur, ama biri sunağın üzerindeki adak üzerine ant içerse andıyla bağlıdır’ diyorsunuz. 19 Ey körler! Hangisi daha büyüktür, adak mı, yoksa adağı kutsal kılan sunak mı? 20 Öyleyse sunak üzerine ant içen, hem onun hem de üzerindeki her şeyin üzerine ant içmiş olur. 21 Ve mabet üzerine ant içen, hem onun hem de onda oturanın üzerine ant içmiş olur. 22 Ve gök üzerine ant içen, Tanrı'nın tahtı ve onun üzerinde oturan üzerine ant içmiş olur.
23 “Vay başınıza, ey din bilginleri ve Ferisiler, ikiyüzlüler! Çünkü naneden, dereotundan ve kimyondan ondalık veriyorsunuz da yasanın daha önemli konularını, adaleti, merhameti ve sadakati ihmal ediyorsunuz. Ötekileri ihmal etmeden bunları yapmanız gerekirdi. 24 Ey kör kılavuzlar! Sivrisineği süzüyor, deveyi yutuyorsunuz!
25 “Vay başınıza, ey din bilginleri ve Ferisiler, ikiyüzlüler! Çünkü kâsenin ve tabağın dışını temizliyorsunuz, ama içleri açgözlülük ve kendini şımartmayla doludur. 26 Ey kör Ferisi! Önce kâsenin ve tabağın içini temizle ki dışı da temiz olsun.
27 “Vay başınıza, ey din bilginleri ve Ferisiler, ikiyüzlüler! Çünkü dıştan güzel görünen, ama içi ölü kemikleri ve her türlü pislikle dolu olan badanalı mezarlara benziyorsunuz. 28 Siz de böylece dıştan başkalarına doğru görünüyorsunuz, ama içiniz ikiyüzlülük ve yasa tanımazlıkla doludur.
29 “Vay başınıza, ey din bilginleri ve Ferisiler, ikiyüzlüler! Çünkü peygamberlerin mezarlarını yapıyor, doğruların anıtlarını süslüyorsunuz; 30 ve ‘Atalarımızın günlerinde yaşamış olsaydık, peygamberlerin kanını dökmekte onlarla ortak olmazdık’ diyorsunuz. 31 Böylece peygamberleri öldürenlerin oğulları olduğunuza kendiniz aleyhinize tanıklık ediyorsunuz. 32 Öyleyse atalarınızın ölçeğini doldurun. 33 Ey yılanlar, ey engerek soyu, cehenneme mahkûm olmaktan nasıl kaçacaksınız? 34 Bu yüzden size peygamberler, bilgeler ve din bilginleri gönderiyorum; bazılarını öldürüp çarmıha gereceksiniz, bazılarını havralarınızda kırbaçlayacak ve kentten kente kovalayacaksınız; 35 öyle ki doğru Habil'in kanından, kutsal yerle sunak arasında öldürdüğünüz Berekya oğlu Zekeriya'nın kanına kadar yeryüzünde dökülen bütün doğru kanı sizin üzerinize gelsin. 36 Size doğrusunu söyleyeyim, bütün bunlar bu kuşağın üzerine gelecektir.
Matta 23:1-36
Vaftizci Yahya bile onların kötülüğünü biliyordu.
Fakat Ferisilerden ve Sadukilerden birçoğunun vaftiz ettiği yere geldiğini görünce onlara şöyle dedi: “Ey engerek soyu! Yaklaşan gazaptan kaçmanız için sizi kim uyardı?
8 Tövbeye yaraşır meyve verin.
9 Ve kendi kendinize, ‘Babamız İbrahim'dir’ diyebileceğinizi düşünmeyin. Size şunu söyleyeyim, Tanrı bu taşlardan İbrahim'e çocuklar çıkarabilir.
10 Balta zaten ağaçların köküne dayanmıştır ve iyi meyve vermeyen her ağaç kesilip ateşe atılacaktır.
11 “Ben sizi tövbe için suyla vaftiz ediyorum. Ama benden sonra benden daha güçlü olan biri geliyor; ben onun çarıklarını taşımaya bile layık değilim. O sizi Kutsal Ruh'la ve ateşle vaftiz edecek.
Matta 3:7-11
Ayrıca Ferisilerin İsa'yı neden kabul etmediğini içeren çok ilginç bir ayet de buluyoruz.
Yahya'nın öğrencileri ona bütün bu olanları anlattılar. Yahya onlardan ikisini çağırıp 19 Rab'be şunu sormak üzere gönderdi: “Gelecek olan sen misin, yoksa başkasını mı bekleyelim?”
20 Adamlar İsa'ya gelince şöyle dediler: “Vaftizci Yahya bizi sana, ‘Gelecek olan sen misin, yoksa başkasını mı bekleyelim?’ diye sormak üzere gönderdi.”
21 Tam o sırada İsa hastalıkları, illetleri ve kötü ruhları olan birçok kişiyi iyileştirdi ve birçok köre görme yetisi verdi. 22 Böylece ulaklara şöyle cevap verdi: “Gidin, gördüklerinizi ve işittiklerinizi Yahya'ya bildirin: Körler görüyor, kötürümler yürüyor, cüzzamlılar temizleniyor, sağırlar işitiyor, ölüler diriltiliyor ve yoksullara müjde duyuruluyor. 23 Benim yüzümden sendelemeyen kişiye ne mutlu!”
24 Yahya'nın ulakları ayrıldıktan sonra İsa kalabalığa Yahya hakkında konuşmaya başladı: “Çöle ne görmeye gittiniz? Rüzgârda sallanan bir kamış mı? 25 Değilse, ne görmeye gittiniz? İnce giysiler giymiş bir adam mı? Hayır, pahalı giysiler giyip lüks içinde yaşayanlar saraylardadır. 26 Peki ne görmeye gittiniz? Bir peygamber mi? Evet, size söylüyorum, peygamberden de üstün birini. 27 Hakkında şöyle yazılmış olan budur:
“‘Senin önünden ulağımı göndereceğim; o, önünde yolunu hazırlayacak.’
28 Size söylüyorum, kadından doğanlar arasında Yahya'dan daha büyüğü yoktur; yine de Tanrı'nın krallığında en küçük olan ondan daha büyüktür.”
29 (Bütün halk, hatta vergi görevlileri bile, İsa'nın sözlerini işitince Tanrı'nın yolunun doğru olduğunu kabul ettiler, çünkü Yahya tarafından vaftiz edilmişlerdi. 30 Ama Ferisiler ve yasa uzmanları Tanrı'nın kendileri için olan amacını reddettiler, çünkü Yahya tarafından vaftiz edilmemişlerdi.)
Luka 7:18-30
Amel etmeyen bir âlimin bir başka örneği de Musa'nın zamanındaki Samiri idi. Samiri, Musa'nın (aleyhisselam) yakın bir arkadaşıydı ve çok bilgiliydi.
Tefsir El-Kummî'de (El-Kummî'nin açıklaması):
(... Ve Allah Firavun'u ve adamlarını boğduğunda Samiri Musa'nın önündeydi; Cebrail'e baktı ve o, Ramaka (üreme için alınan bir kısrak) suretinde bir hayvan üzerindeydi; o [at] toynağını yerin herhangi bir yerine koydukça orası kımıldıyordu; Samiri ona baktı ve o, Musa'nın (aleyhisselam) arkadaşlarının en iyisiydi...)
Tefsir El-Kummî: C2, Sayfa 61-63
Ancak hepimiz biliyoruz ki Musa uzaktayken altın bir buzağının yapılmasına yardım etti ve Harun'u (aleyhisselam) hiçe saydı. Ve bu şaşırtıcı değildir, çünkü Sayılar Kitabı'nda halkın Musa ve Harun'a karşı geldiğini gösteren çok sayıda ayet vardır.
İmam Ahmed El-Hasan (minhusselam) Buzağı Kitabı'nda şöyle zikreder:
“Ve o kırk gecede Samiri, Musa'nın (aleyhisselam) yokluğunu fırsat bildi ve süs eşyalarından bir buzağı yaptı; ve Samiri bu buzağının üzerine Cebrail'in (aleyhisselam) atının toynağının altından aldığı bir avuç toprağı attı; böylece buzağı sureti bir inek gibi böğürdü, yani canlı/gerçek buzağının sesi gibi bir ses. Musa (aleyhisselam) şöyle dedi:
(Ey Rabbim, Buzağı Samiri'dendir, peki böğürme kimdendir? O şöyle dedi: “Bendendir
Ey Musa, çünkü onların yüz çevirdiklerini [Beni terk ettiklerini] gördüğümde,
Benden Buzağıya; onlara daha fazla Fitne vermek istedim”)
Tefsir El-Kummî: C2 Sayfa 62, Biharü'l-Envar: C13 Sayfa 210, El-Cezairî, Peygamberler Kıssaları: Sayfa 268
Ve Samiri onlara, bu sizin ilahınız ve Musa'nın (aleyhisselam) ilahıdır dedi; yani İlahınız Buzağıda tecelli etti!! Ve İsrailoğulları'ndan pek çoğu Buzağının yapılmasında ona yardım ettikten sonra ona inandı!!
Ve Kur'an'daki bu olay/hadise üzerinde tefekkür etmeli ve onu incelemeliyiz; belki Allah bize, Allah'ın elçisinin (sallallahu aleyhi ve âlihi ve sellem) Kur'an'ı incelediğimizde/tetkik ettiğimizde bize vaat ettiği gibi mutluların hayatını ve şehitlerin ölümünü verir.
İsmail Bin Ebi Ziyad'dan, Cafer Bin Muhammed'den, o da babasından (aleyhisselam) şöyle dedi: Peygamber (sallallahu aleyhi ve âlihi ve sellem) şöyle dedi: (Kur'an ehli, peygamberler ve elçiler dışında insanlardan daha yüksek bir mertebededir; Kur'an ehlini ve haklarını zayıf düşürmeyin, çünkü onların Allah katında bir yeri/makamı vardır). - Es-Saduk, Sevabü'l-A'mal: Sayfa 99-100
Öyleyse ey sevdiklerim, bu olayı incelemeye karar verdiyseniz, benimle birlikte gelin ve merak edelim: Samiri kimdir? Ve o İsrailoğulları'nın âlimlerinden bir âlim miydi? Ve bir münzevi ve âbid miydi? Nitekim: {Dedi ki: "Ben onların görmediği şeyi gördüm. Bir avuç aldım...} Taha Suresi (20):96
Ayetin bağlamından anlaşılıyor ki o, Cebrail'i (aleyhisselam) ya da gaybi şeyleri görüyordu; ondan başka kimse bunu görmüyordu. Peki Samiri bir mücahit miydi? Bu anlam şu ayetin tefsirinde zikredilmiştir: {Kendi topluluğundan olan adam yardım istedi} Kasas Suresi (28):15 ; bunun Samiri olduğu; eğer bu doğruysa Samiri, Musa'nın (aleyhisselam) gönderilmesinden önce Mısır'da zorba Firavun'un askerlerini öldüren bir mücahit olmuş olur.
Tefsir El-Kummî'de (El-Kummî'nin açıklaması): (... Ve Allah Firavun'u ve adamlarını boğduğunda Samiri Musa'nın önündeydi; Cebrail'e baktı ve o, Ramaka (üreme için alınan bir kısrak) suretinde bir hayvan üzerindeydi; o [at] toynağını yerin herhangi bir yerine koydukça orası kımıldıyordu; Samiri ona baktı ve o, Musa'nın (aleyhisselam) arkadaşlarının en iyisiydi...) Tefsir El-Kummî: C2, Sayfa 61-63. Ve bu, Samiri'nin bir önder olduğunu ve Musa'nın (aleyhisselam) arkadaşlarının ön saflarında bulunduğunu ve Musa'nın (aleyhisselam) en iyi arkadaşlarından birinden aşağı olmadığını gösterir.
Peki unutan kimdir? Musa (aleyhisselam) mı; yani burada İlahını unuttu/ihmal etti ve dağa gitti, dolayısıyla söz Samiri'nin dilinden mi? Gerçek şu ki bu [olmaktan] uzaktır; çünkü İsrailoğulları Musa'nın dağa Allah'ın emriyle gittiğini bilirler; dolayısıyla unutan Samiri olacaktır, yani gerçek imanı ve Hak İlahı terk etti; dolayısıyla söz Yüce Allah'tandır. Peki nefsinin ona süslü gösterdiği şey nedir? Gerçek şu ki bu, bütün Fitnelerin (imtihanın) kaynağıdır: şehvet, ego, Şeytan (l.a.) ve bu dünyanın altın süsü; kötülüğe meyilli olan nefsi ona Harun'dan (aleyhisselam) daha iyi olduğunu süslü gösterdi ve ona isyan etti, emrine itaat etmedi ve kibirlendi; nefsi ona bir âlim, âbid, münzevi ve belki de bir mücahit olduğunu ve kendisine bazı gaybi şeylerin açıldığını, dolayısıyla Musa'nın (aleyhisselam) yokluğunda İsrailoğulları'na önderlik etmeye Harun'dan (aleyhisselam) daha layık olduğunu süslü gösterdi; ve Harun'u ve Musa'yı (aleyhisselam) kıskandı; böylece kibir onu ele geçirdi, heva ve ego ona galip geldi; Şeytan (l.a.) onu uçurumda istedi ve tıpkı kendisinin (l.a.) Adem'e (aleyhisselam) karşı kibirlendiği gibi onu da büyük Peygamberlere (aleyhimusselam) karşı kibirlendirdi; böylece Şeytan (l.a.) onu davetiyle kışkırttı, ayartmasıyla ayarttı ve hastalığıyla ona bulaştı; hidayeti sapkınlıkla takas ettiğinde nefsin aynasına perdeler indi ve artık göremez oldu: {ve onları sana bakarken görürsün, oysa onlar görmezler.} A'raf Suresi (7):198
Ve gözlerin görmediği ve vehimlerin kavrayamadığı hakikati ve Hak İlahı unuttu; böylece Şirkin (Allah'a ortak koşmanın) en aşağı türlerine, benzetmeye geri döndü. Böylece nefsinin gizlediği şeyi, bir inek gibi böğüren bir buzağı suretini ortaya çıkardı; nefisleri [fitneyi] ortaya çıkmadan önce gizlemiş olan bir kavmin sevineceği bir fitne olsun diye; ve buzağı daha yapılmadan onlara buzağı içirilmişti; Musa'ya ve Harun'a (aleyhimusselam) ne kadar karşı geldiler ve Musa'ya (aleyhisselam) ne kadar eziyet ettiler: {Ve Musa kavmine şöyle demişti: 'Benim size gönderilmiş Allah'ın Elçisi olduğumu bildiğiniz hâlde neden bana eziyet ediyorsunuz?' Fakat onlar sapınca Allah da kalplerini saptırdı. Allah fasıklar topluluğunu asla hidayete erdirmez.} Saf Suresi (61):5
Ve amel etmeyen bir âlimin bir başka örneği de İblis'ten başkası değildir.
Ehl-i Beyt'ten (Selam Onlardandır), İçtihadın İblis'ten geldiğini bildirdikleri bir rivayet buluyoruz.
Ali ibn İbrahim, babasından, Ahmed ibn Abdullah El-Akîlî'den, şunu söyleyen İsa ibn Abdullah El-Kureşî'den rivayet etmiştir:
‘Bir keresinde Ebu Hanife, İmam Ebu Abdullah'ı (minhusselam) görmeye geldi; İmam Ebu Hanife'ye şöyle dedi: ‘Ey Ebu Hanife, duyduğum gibi kıyas yapıyor musun?’ Ebu Hanife, ‘Evet, kıyas yapıyorum’ diye cevap verdi. Bunun üzerine İmam ona şöyle dedi: ‘Kıyas yapma; kıyası ilk kullanan kişi İblis'tir; şöyle dediğinde: “Rabbim, beni ateşten yarattın, onu ise çamurdan yarattın.’ Ateşi çamurla kıyasladı. Eğer Adem'deki (aleyhisselam) ‘نورية’ nuru ile ‘النار’ ateşin ışığını karşılaştırsaydı, iki ışık arasındaki farkı ve birinin diğerine üstünlüğünü öğrenirdi.’
El-Kâfî, C. 1, Bölüm 19, h20
Ve bilinir ki İblis, Allah'a yakın olan yüksek mertebeli bir melek olan Azazil idi; her türlü ilme sahipti ve bu maddi evrenin yaratıcısıydı. Ancak o, Allah'ın Adem'e (aleyhisselam) secde etme emrine itaat etmedi ve düştü ve bütün o ilim ona fayda vermedi.
İmam Ahmed El-Hasan (minhusselam) Buzağı Kitabı'nda şöyle zikreder:
Bu, uçuruma düşen, kibri onu saptıran ibadet eden bilen İblis'in kıssasıdır. Onda öğrenen için bir ders ve hatırlayan için bir hatırlatma vardır. Öğrenenler nerede ve hatırlayanlar nerede?!
Müminlerin Emiri (minhusselam) şöyle dedi:
(Allah'ın İblis'e yaptığına bakın; onun uzun amelini ve adanmış çabasını boşa çıkardı. Allah'a altı bin yıl ibadet etti; bunların dünya yılları mı yoksa ahiret yılları mı olduğu bilinmez; ve bütün bunlar bir kerelik kibirden dolayı gitti. Öyleyse İblis'ten sonra Allah'a karşı böyle bir günahı işleyen kimdir? Hayır, Allah, bir meleği uğruna oradan çıkardığı bir iş ile bir insanı Cennet'e sokmaz. Allah'ın gök ehli ve yer ehli için hükmü aynıdır. Allah haram işlemiş kimseye taviz vermez.
Öyleyse ey Allah'ın kulları, onun hastalığının size bulaşmasından, onun alçaklığıyla sizi kışkırtmasından ve atlılarının ve yayalarının yardımıyla sizi kendisine götürmesinden sakının. O, “Allah'ın tehdidinin” okunu (Allah'a isyanı) size olağan bir şey hâline getirdi ve sizi yakın bir yerden vurdu. Dedi ki: {Dedi ki: “Rabbim! Beni azdırmana karşılık, andolsun ki yeryüzünde [kötülüğü] onlara süslü göstereceğim ve hepsini azdıracağım”} - Hicr Suresi (Kaya Şehri) 15:39
"… Ve hayatın felaketlerinden Allah'a sığındığınız gibi kibrin aşılanmasından da O'na sığının. Eğer Allah kullarından birinin kibirlenmesine izin verseydi, bunu Kendi seçkin peygamberlerine ve kullarına verirdi … onlar zayıf insanlardı. Allah onları açlıkla ve yoksullukla imtihan etti ve onları sıkıntılı şeylerle sınadı. Onları kaygılarla da imtihan etti ve zorluklarla sarstı. İmran oğlu Musa, bir keresinde kardeşi Harun (aleyhimusselam) ile birlikte yünden yapılmış zırhlar giymiş ve ellerinde asa olduğu hâlde Firavun'un huzuruna girdi. Ona iki seçenek sundular: eğer Müslüman olursa kral olarak kalacak ve serveti daima onunla olacaktı. Bunun üzerine şöyle dedi: “Bu ikisinin bana kral olarak kalma ve servetimi koruma seçeneği sunmasına şaşırmıyor musunuz; oysa gördüğünüz gibi kendileri yoksulluk ve aşağılanma hâlindeler? Eğer gerçekten hak olsalardı ilahları onlara neden altından bilezikler vermedi?” (Altına büyük önem vererek ve yünü ve onu giymeyi hor görerek); öyleyse birini incitmenin aceleciliğinden, zaman tanımaktan ve ağır haksızlıktan ve kibrin kötü sonucundan sakının; çünkü o İblis'in en büyük tuzağı ve zehrin bütün bedeni sardığı gibi insanların kalplerini saran başlıca hilesidir. Asla yorulmaz; kimseyi de bırakmaz; ne ilmiyle bir âlimi, ne de tek giysisiyle bir yoksulu. Yüce Allah, sizden önce gelen insanları sizin önünüzde (Kur'an'da) lanetlemedi; onları iyiliği emretmedikleri ve kötülükten menetmedikleri için lanetledi. Allah beyinsizleri günahlara bindikleri için, yumuşak huylu olanları da kötülüğü engellemedikleri için lanetledi. Siz İslam'ın bağını aştınız, kurallarını çiğnediniz ve hükümleri sona erdirdiniz. Ve ben şüphesiz Allah hususunda kınayanın kınamasının kendilerini tutmadığı bir topluluktanım. Bedenlerindeki izler doğruların izleridir ve sözleri seçilmişlerin en hayırlısının sözüdür. Salih amellerini yüceltmek için geceleri uyanık kalır ve gündüz dua ederler. Kur'an'ın ipine sımsıkı tutunurlar; Allah'ın Sünnetini ve O'nun elçisinin Sünnetini diriltirler. Gururlanmazlar, yükselmeye çalışmazlar, hile yapmazlar ve kalplerini delilikle, bedenlerini de işle bozmazlar)
Nehcü'l-Belağa: El-Kasıa