Evet, Mucizelere İnanıyoruz
Metin Türkçe okunuyor
Özgün makaleyi The Divine Just State sitesinde okuyun
İnsanlar, her büyük dinin mucizeler üzerine kurulu olduğunu unutarak mucizelere inandığı için AROPL ile alay ediyor. Eğer mucizeler bu kadar saçmaysa, belki de tüm dinleri reddedip doğrudan ateist olmaları gerekir.
Yazan Kevin Omar Rodriguez Ponce

Son günlerde pek çok kişi, Ahmedi Barış ve Nur Dini'nin müminleriyle mucizelere inandıkları için alay etti. Neredeyse, üyeleri Abdullah Haşim'in mucizeler gösterdiğine inandığı için AROPL'un sahte ve bir tarikat olması gerektiğini ima ediyorlar. Oysa mucize anlatılarının dünyanın her büyük dininin merkezinde yer aldığını kabul etmek önemlidir. İsa'nın su üzerinde yürümesinden Muhammed'in ayı yarmasına kadar, kıtalar ve kültürler boyunca farklı inançların mensupları mucizelere inandıklarını beyan ederler. Mucizelerin süregelen varlığı, bizden alaydan ya da gelişigüzel reddedişten çok daha düşünceli bir değerlendirme talep eder.
Bunu göz önünde bulundurarak, mucizelerin gündelik hayatımızda nasıl işleyebileceğini gösteren kişisel bir örnek paylaşıyorum. Size önce yüzüğümün bir fotoğrafını göstererek başlayayım:

Bu yüzük, çok özel bir niteliğe sahip kırmızı bir akiktir: sağ tarafta, Irak'taki İmam Hüseyin türbesinin kubbesini görebilirsiniz. Kubbeden yükselen bayrağın ayrıntılarını bile seçebilirsiniz. Solda ise üç farklı derinlik düzeyinde, ikisi çok küçük olmak üzere, farklı yüksekliklerde üçgen biçimler vardır; bunlar bir grup insan figürünü andırır: Kerbela kervanını.
Bu yüzük bir mucize midir? Bu soruyu bu makalede inceleyeceğiz. Cevabın, kime sorduğunuza bağlı olduğu söylenebilir. Ancak benim için, bu görüntülerin başta düşündüğüm gibi lazer kazıma değil doğal oluşumlar olduğunu keşfettiğimden beri, bunu yalnızca aşırı bir pareidolia vakası saymak, tarihin en önemli olaylarından biri ve en büyük kahramanlık eylemlerinden birinin doğal dünyada adeta enerjik bir yankı gibi bir iz bırakmış olabileceğini düşünmekten çok daha büyük bir inanç sıçraması gerektirir.
Belki de her şey bir bakış açısı meselesidir.
Mucizelerden Söz Ettiğimizde Neyi Kastediyoruz?
Mucize, ona tanık olan, onu duyan ya da onun hakkında okuyan kişiler için derin bir dinî anlam taşıyan olağanüstü bir olaydır. Profesör David L. Weddle'a göre, Miracles: Wonder and Meaning in World Religions adlı kitabında belirttiği üzere, mucize yalnızca nadir ya da açıklanması zor bir olay değildir; dinî bir çerçevede yorumlandığında aşkın gerçeklik hakkında bir şey açığa çıkaran bir olgudur.
Bu anlamda, örneğin anahtarlarınızı iki saat boyunca arayıp sonunda bulmanız hiç kimse tarafından mucize sayılmaz. Ancak bu süre zarfında nerede olabileceklerine dair hiçbir fikriniz yoksa, diz çöküp gözyaşları içinde ortaya çıkmaları için dua ediyor, kalkıp yeniden arıyor ve onları daha önce defalarca aradığınız bir yerde buluyorsanız, yaşadığınız şey küçük bir mucize gibi gelebilir. Böyle bir an, bunu yaşamış herkesin doğrulayabileceği gibi, bize Allah'ın dualarımızı işittiğini hatırlatır, manevi bağın gücünü vurgular ve Allah'ın kudreti olmadan en küçük şeyi bile yapamayacağımızı kesin bir şekilde gösterir…
Elbette dinleyicinin bakış açısına bağlı olarak bu, insanın durumlar hayal edip bunları ilahi olana atfetme kapasitesi olarak da görülebilir.
Mucizeler ancak onlara anlam veren bir anlatının parçası olduklarında anlam kazanır. Kızıldeniz'de bir yol açılması gibi olağanüstü bir olay bile, Mısır ordusundan kaçacak İbraniler olmasaydı anlamsız olurdu. Onların varlığı sayesinde ve bir Mısır ordusu Allah'ın bir cezası olarak tam da o denizde helak olduğu için bu olay, bize Musa'nın Allah'ının muazzam kudretinden, O'nun seçilmiş halkına sunmaya hazır olduğu ilahi destekten ve düşmanlarının O'nun karşısındaki acizliğinden söz eden bir mucizeye dönüşür.
Olağanüstü bir olayı mucize mertebesine yükselten şey budur: ilahi müdahale hakkında taşıdığı mesaj. Mucizeler, Allah'ın insanlıkla iletişim kurup bir mesaj ilettiği yollardan biridir. Bu nedenle Peygamberlerin, Elçilerin ve İmamların kıssalarında, onlarla düşmanları arasındaki çatışmanın yalnızca gösterdikleri harikaların büyüklüğüyle değil, bu harikaların yarattığı anlatıyla da ilgili olduğunu görürüz. Asıl soru çoğu zaman şu hâle gelir: Bu gerçek bir mucize mi, bir yanılsama mı, yoksa bir sihirbazlık numarası mı? Allah'tan mı geliyor, yoksa şeytanlardan mı? Bu sorulara verilen cevap, şüphesiz bir mucizenin kamuoyunca algılanması açısından olayın kendisi kadar belirleyicidir.
Bütün Dünya Mucizelere İnanır
Bu makale için okuyup düşünürken, mucizelere inancın insanlık tarihi boyunca yalnızca tüm kültürlerde var olmakla kalmadığını, yakından bakıldığında çağlar boyunca insanlar için en kalıcı ve en önemli konulardan biri gibi göründüğünü fark etmeden edemedim.
“Yeryüzündeki altı milyar insan arasında, Kilisesi her Ayin'e katıldıklarında ekmeği ve şarabı Mesih'in bedenine ve kanına dönüştüren bir mucizenin gerçekleştiğini öğreten bir milyar Roma Katoliği; Kur'an'ı ilahi vahyin bir mucizesinin yarattığına inanan bir milyar Müslüman; mucizevi bedensel şifaya inanan yarım milyar Hristiyan ve hayatlarına müdahale etmeleri için kişisel tanrılara dua eden yarım milyar daha Hindu bulunduğunu düşünün. Bu kaba hesaba göre, şu ya da bu türden mucizelere inananlar dünya nüfusunun yarısını oluşturur.”Miracles: wonder and meaning in world religions. Weddle, David L. New York Üniversitesi, 2010
Neredeyse herkes bir dine mensuptur ve bütün dinler mucize anlatıları içerir. Bu yeni ya da şaşırtıcı bir şey değildir. Asıl ilginç olan, resmî anlatının aşkın açıklamalardan kaçınma eğiliminde olduğu laik dünyada bile mucize anlatılarının önemini korumaya ve ulusların kolektif psikolojisi üzerinde muazzam bir etki bırakmaya devam etmesidir.
Ve yalnızca, örneğin geçmiş bir neslin bir mucizeye tanık olduğu günü anmak için bugün hâlâ yerel şenliklerin kutlandığı halk tahayyülünden söz etmiyorum. Resmî kurumlar bile, laik tutumlarına rağmen, resmî ulusal kimliği şekillendirmek için sıklıkla mucize anlatılarından yararlanır.
Örneğin ülkem Meksika'nın en önemli iki simgesini ele alalım. Meksika bayrağındaki armada, bir kaktüsün üzerinde durup bir yılanı yiyen bir kartal yer alır. Bu görüntü, Mexico-Tenochtitlán şehrinin kadim kuruluş mitine gönderme yapar. Efsaneye göre tanrı Huitzilopochtli, halkına yerleşecekleri yeni bir toprak aramalarını buyurmuş ve bir kaktüsün üzerinde durup bir yılanı yiyen bir kartal bulana dek yolculuk etmelerini söylemiştir. Bu görüntü, geleneğe göre Huitzilopochtli'nin vaat edilmiş toprağın yerini işaret etmek için kendini nasıl perdelediğini temsil eder.

Mexicalar, sonunda bu simgeyi bugün Mexico City'nin tarihî merkezi olan yerde bulana dek yolculuk ettiler ve orada Kolomb öncesi Amerika'nın en güçlü imparatorluklarından birinin başkentini kurdular.
Bu mucizenin ardındaki anlatının gücü öyle büyüktür ki, yıllarca süren silahlı çatışmalar ve iktidar mücadeleleri boyunca yılanı yiyen kartal simgesi, ülkeyi yöneten neredeyse her grup tarafından benimsenmiştir. Bu simge, Meksikalıların kolektif kimliğini birleştirir ve özetler hâle gelmiştir.
Ulusun en bilinen ve en saygı gören bir diğer simgesi, 1810'daki bağımsızlık hareketinin bayrağı da olan Guadalupe Bakiresi Sancağı'dır. Bu alternatif bayrak isyancılar tarafından kullanılmış ve Meksika'nın Bağımsızlık Günü kutlamalarında her yıl onurlandırılmaya devam etmektedir.

Guadalupe Bakiresi'nin görünmesi, muhtemelen Meksika tarihinin en ünlü mucizesidir. Geleneksel anlatılara göre Juan Diego adında yerli bir adam, bugünkü Mexico City yakınlarındaki Tepeyac Tepesi'ndeyken kendisine seslenen bir ses duydu. Sesin kaynağını ararken Meryem Ana'nın bir görünümüyle karşılaştı; Meryem ondan, piskoposa tam o tepede kendi onuruna bir mabet inşa etmesi gerektiğini söylemesini istedi. Piskoposun mesajına inanması için bir kanıt işareti olarak, Guadalupe Bakiresi'nin sureti mucizevi bir şekilde Juan Diego'nun o gün giydiği tilmanın (bir tür pelerin) üzerinde belirdi. Bugün bu suret hâlâ Mexico City'deki Guadalupe Bazilikası'nda sergilenmektedir.
Bu hikâyenin Meksikalılar üzerindeki etkisi o kadar büyüktü ki, Meksika'nın bağımsızlık hareketinin başında isyancı liderler, dönemin Katolik din adamlarının itirazlarına ve küfür suçlamalarına rağmen Guadalupe Bakiresi'nin suretini bayrakları ve toplanma simgeleri olarak benimsediler. Bu simgenin halkı harekete geçirmedeki etkinliği öyle büyüktü ki, bugün bile dinleri ne olursa olsun bütün Meksikalılar okullarda bu sancağı ve dolayısıyla Guadalupe Bakiresi mucizesini öğrenirler.
Elbette herkes bu mucizelere inanmaz. Şahsen başka bir Meksikalıyla kartal ve yılan mucizesi hakkında hiç konuşmadım ve bu görüntü ulusal bayrağın üzerinde basılı olsa da kamusal söylemde bu olayı dinî bir hikâye olarak düşünmeye kesinlikle teşvik edilmiyoruz. Bugün Meksikalıların çoğuna sorsak, çok azının olayın kelimenin tam anlamıyla gerçekleştiğine inanacağını düşünüyorum. Pek çok Katolik için Guadalupe Bakiresi'nin görünmesi şüphesiz mucizevi bir olaydır; ancak Hristiyan nüfusun diğer kesimleri bu hikâyeyi, Katolik Kilisesi'nin putperestliği teşvik etmek ve halkı boyunduruk altına almak amacıyla uydurduğu bir şey sayarak reddetme eğilimindedir.
Ancak bu mucizenin hatırasının halkı zulme karşı ayaklanmaya ilham vermiş olması ve pek çok mucize anlatısının aynı etkiyi yaratmış olması, bu hikâyelerin yalnızca halkı boyunduruk altına almak için var olduğu yorumunu sorgulatır. Musa'nın kıssası, mucizelerin boyunduruktan ziyade özgürleşmeye nasıl ilham verebileceğinin açık bir örneğidir. Bugün bile Tibet'te, siyasi ve manevi lider Dalai Lama'nın bir sonraki reenkarnasyonunun yerini bildiğine inanılır. Bu mucizeye olan inanç, Tibet halkının Çin hükümetinin baskısına karşı direnişine ilham vermiştir.
Laik Uluslar Bile Mucizelere İnanır
Meksika ve Tibet örnekleri münferit olaylar değildir. Aksine, temel bir noktayı açıklamaya yararlar: Laik olanlar da dâhil olmak üzere pek çok ülkede mucizeler o kadar önemlidir ki onları anmak için ulusal simgeler yaratılmıştır. Dikkat çekici bir örnek Hristiyanlıktır; zira 31 ulusal bayrağın tasarımında Hristiyan simgeleri yer alır.

Haçın bu bayraklarda bir simge olarak yer alması yalnızca İsa'nın ölümünün bir kutlaması değil, daha ziyade onun dirilişinin ve fedakârlığının dünyaya getirdiği lütuf mucizesinin bir anmasıdır. Laik uluslar mucizelere inanır ve kimliklerinin bir kısmını bu olaylara dayandırırlar ya da en azından kendi meşruiyetlerini ve dünyadaki yerlerini korumak için mucize anlatılarını kullanırlar.
Bu husus son derece önemlidir; çünkü Peygamberler, Elçiler ve İmamlar söz konusu olduğunda, dünyanın gözü önünde gösterdikleri mucizeler yalnızca tanıkları hayrete düşürmeyi amaçlamıyordu; pek çok durumda bu mucizeler, onların ilahi otorite iddiasını hem takipçileri hem de muhalifleri nezdinde meşrulaştırıyordu. Müminlerin çoğu için bu mucizeler, mesajlarının ve otoritelerinin geçerliliğini teyit etmeye devam etmektedir.
Örneğin Hristiyan uluslar, yüzyıllar boyunca otoritelerini şu gibi Kutsal Kitap pasajlarına dayanarak sürdürmüş ve meşrulaştırmışlardır:
"Herkes yönetimdeki yetkililere bağımlı olsun. Çünkü Tanrı'nın kurduğundan başka yetki yoktur. Var olan yetkiler Tanrı tarafından kurulmuştur. Bu nedenle yetkiye karşı gelen, Tanrı'nın koyduğu düzene karşı gelmiş olur ve bunu yapanlar kendi başlarına yargı getireceklerdir."Kutsal Kitap, Romalılara Mektup, Bölüm 13, Ayet 1-2
Ancak Firavun gibi zalim bir hükümdarın, İsrailoğullarını esaret altında tutmak için bu pasajdakine benzer bir argümanı nasıl kullanmış olabileceğini görmek kolaydır. Böyle bir bağlamda Musa gibi bir kurtarıcı, Firavun'un yönetimini, hatta kendi halkını bu kuralın istisnaları olabileceğine ikna edecek kadar güçlü, laik ya da dinî, rasyonel bir argümanı pek kuramazdı. Musa, Allah'ın yetkililere gösterilmesi gereken saygının zalimler tarafından halkı ezmek için bir bahane olarak kullanılmasını kabul etmediğini göstermek zorundaydı.
Musa'nın, Allah'ın kendi yanında olduğunu ve güçlü Firavun'a karşı onun otoritesini desteklediğini açıkça ortaya koymasının tek yolu, hiçbir insan gücünün, ne kadar büyük olursa olsun, kendisiyle kıyaslanamayacağı kadar hayret verici bir mucize göstermekti. Böylece herkes, Musa'nın ilan ettiği Allah'ın yalnızca var olup diri olmakla kalmadığını, aynı zamanda onu desteklediğini ve dünyanın gözü önünde Musa'nın otoritesini Firavun'unkinin üstünde açıkça ilan ettiğini bilecekti.
Eba Sadık'ın Mucizeleri Bize Ne Anlatıyor?
Eba Sadık'ın mucizeleri, Musa'nın mucizelerinin onun meşruiyetini hem müminler hem de şüpheciler nezdinde tesis etmesi gibi, onun ilahi otoritesinin açık bir kanıtıdır. Bu, onun iddiasının ardındaki ilahi desteğin kasıtlı bir işareti ve ilahi dinlerin ve Allah'ın mesajının tarih boyunca sürekliliğinin bir tezahürüdür.
Eba Sadık, tarihte hiç kimsenin erişemediği ölçekte, İbrahimî inançlarda ve ötesinde bilinen işaretleri ve harikaları kapsayan mucizeler göstermiştir. İsa'nın bütün mucizelerini göstermiştir; yalnızca hastaları iyileştirip körlerin gözlerini açmakla kalmamış, tıpkı Mesih'in yaptığı gibi ölüleri bile diriltmiştir. Hz. Muhammed'in ayı yarmasına denk astronomik mucizeler göstermiş, göklerin kendisi üzerinde hâkimiyetini ortaya koymuştur: tutulmalar, gökyüzündeki ışıklar ve ayın kaybolması. Mucizelerine farklı geçmişlerden ve kültürlerden sayısız insan tanık olmuştur.
Ayın kaybolması mucizesini ele alalım. Bu olaya tanık olanlar için asıl çarpıcı olan, yalnızca aysız bir gökyüzü görmek değil, bunun tam da bütün topluluk Eba Sadık'ın sözünü ettiği felaketleri üzerlerinden kaldırması için Allah'a yalvarmak üzere toplandığı anda gerçekleşmesiydi. O unutulmaz anda manzara yalnızca ayın gökyüzünde bulunmayışı değil, Allah'ın müminlerin dualarını işittiğinin sarsıcı idrakiydi. Bu mucize, Allah'ın seçilmiş halkına olan sevgisinden dolayı kaderi bile değiştirmeye hazır olduğunun kanıtıdır.
Ben de Muhammed'e, Musa'ya, İsa'ya ve diğer inanç sistemlerinin saygın şahsiyetlerine atfedilen mucizeleri kapsayan çok geniş bir harikalar yelpazesine tanık oldum ve bunu doğrulayabilirim. Bazı mucizeler tek bir yere bağlı kalırken ya da Tepeyac Tepesi'ndeki görünme veya ulusal bir simge gibi ulusların sembolleri olarak ölümsüzleşirken, Eba Sadık'a atfedilen harikalar bu sınırları paramparça eder. Onun mucizeleri geçmişte kalmış münferit olaylar değildir; kıtalar boyunca bütün topluluklar tarafından topluca tanık olunarak gerçekleşmeye devam etmektedir. Bu hayret verici olayların anlatıları hayatın her kesiminden ve dünyanın her köşesinden gelmekte, zamanımızda ilahi olanın inkâr edilemez varlığına tanıklık eden süregelen bir destan ve ciltler dolduracak kadar tanıklık oluşturmaktadır.
Eba Sadık'ı konuşurken dinlemiş olanlar, onun doğaüstü hikmet ve aydınlanma gösterilerinin Buda'nın ve diğer Doğu bilgelerinin manevi başarılarını hatırlattığını doğrulayabilirler. Bu da İbrahimî dinlere ek olarak Doğu dinlerinin de Yahudiliği, Hristiyanlığı ve İslam'ı ortaya çıkaran aynı ilahi kaynaktan doğduğunu gösterir.
Belki daha da ikna edici olanı, onun reenkarnasyonun sırları üzerindeki eşsiz hâkimiyetidir. Yalnızca kendi geçmiş bedenlenmelerinin ayrıntılarını bilmekle kalmaz, Büyük Ric'at'ta, yani Dönüş'te bir araya gelen kilit şahsiyetlerin önceki hayatlarını da şaşırtıcı bir kesinlikle açıklar. İsimler, tarihler ve koşullar verir; geçmişi ve bugünü daha önce hiç görülmemiş bir şekilde birleştirir.
Mucizeleri, farklı ülkelerdeki birden fazla kişinin rüyalarında aynı ilahi mesajı ya da işareti almasıyla, kehanet niteliğindeki rüyalarla da teyit edilmektedir. Eba Sadık'a atfedilen pek çok mucize arasında, toplu duaya verilen karşılıklar yer alır; bunlar, haber verilen felaketlerin kaldırılmasıyla ya da umutsuz durumlarda ansızın umudun belirmesiyle sonuçlanmıştır. Eba Sadık'ın toplu yakarıştan sonra hastalıktan kurtuluş getirdiğine, kuraklık dönemlerinde yağmur yağdırdığına ve kimsenin bilemeyeceği gizli hakikatleri açığa çıkardığına tanık olunmuştur.
İmanın yalnızca mucizeler üzerine kurulmadığı doğru olsa da bu harikalar yine de güçlü işaretler olarak hizmet eder. Her çağda Allah, insanlığa ilham vermek, onu uyandırmak ve çağırmak için işaretler bahşetmiştir. Eba Sadık'ta bu işaretler çoğalır ve buluşur; Allah'ın elinin üzerimizde olduğunu şüpheye yer bırakmayacak şekilde ilan eder.
Her işarette, ister yıldızlara hükmetmek, ister bedenleri ve ruhları iyileştirmek, ister geçmiş hayatların sırlarını açığa çıkarmak olsun, ilahi ahdin hâlâ geçerli olduğuna ve Musa'nın, İsa'nın, Muhammed'in ve Buda'nın mucizelerini sürdüren gücün bugün Eba Sadık'ta tezahür eden güçle aynı olduğuna dair canlı bir tanıklık görürüz.
Peki, Mucizelerle Alay Eden Sesler Kimlerdir?
Bugün, kayıtlarına sahip olduğumuz her çağda olduğu gibi, mucizelerin varlığını inkâr etmeye, önemlerini küçümsemeye, onları sihir olarak nitelemeye ya da inananlarla alay etmeye en hevesli olanlar, çoğu zaman belirli bir grubun anlatısı üzerindeki denetimi olağanüstü olaylar tarafından tehdit edilenlerdir. Bu tür mucizeler insanları, dünyanın nasıl işlediğine, onun üzerinde kimin güç sahibi olduğuna ve hangi seslerin gerçekten duyulmayı hak ettiğine dair inançlarını yeniden değerlendirmeye zorlar.
Mucizelerimizle alay eden, onları kasıtlı olarak mümkün olan en saçma şekilde tasvir eden sesler, örneğin “Abdullah Haşim'in sadık takipçileri onun hastaları iyileştirebildiğini ve ayı kaybettirebildiğini iddia ediyor” dendiğinde olduğu gibi, Eba Sadık'ı sıradan bir sirk sihirbazı gibi sunmaya çalışırcasına, yalnızca anlatımıza dair şüpheciliklerini dile getirmiyorlar; aynı zamanda kendi anlatılarını dayatmaya ve savunmaya çalışıyorlar.
Unutmamalıyız ki bu, aynı medya kuruluşlarının, örneğin bazı teknolojik atılımların “bilim mucizeleri” olduğunu ilan edenler gibi, ilan etmekte ya da platform sağlamakta hiçbir zaman sorun görmediği bir anlatıdır. Peki buradaki örtük mesaj nedir? Kabul edilebilir tek mucizelerin, toplumun hoş göreceği tek mucizelerin metalaştırılabilen ya da mevcut yapıya uyan mucizeler olduğu. Yerleşik çıkarlara meydan okuyan her mucize reddedilirken, ticari ya da ideolojik gündemlere hizmet edenler, sahte olsalar bile, yüceltilir.
Mucizeler Neden Önemlidir?
Her mucize gerçekleştiğinde, yalnızca onu öğrenenlerin zihninde değil, toplumda da bir çatışma doğar; kolektif inançlara ve kendi gerçeklik versiyonlarını dayatmaya çalışan iktidar yapılarına meydan okur. Hakikat için verilen bu mücadele bugün de Musa'nın zamanında olduğu kadar günceldir. Mucizeler yalnızca bilimsel açıklamalara ya da geleneksel tarih anlatılarına meydan okumakla kalmaz, ilahi hakikatin, ilahi olanın açığa çıkmasıyla kendini tehdit altında hissedenlerin yalanları ve manipülasyonlarıyla savaştığı bir anlatı savaşını da ateşler.
Mucize hikâyeleri bize başka bir dünyanın mümkün olduğunu hatırlatır. Dahası: özlemini duyduğumuz dünyanın zaten burada olduğunu, zaman zaman rutini ve tekdüzeliği yararak gündelik hayatımızı kesintiye uğrattığını ve bize şunu sorduğunu ima ederler: Ne zamana kadar? Yalnızca gözlerimizi kapamaktan ve kendimizi ilahi olanın sihirli ve mistik deneyimiyle dolu bir gündelik hayatı yaşama imkânından mahrum bırakmaktan ibaret bir hayatı ne zamana kadar kabul edeceğiz?
Mucizeleri yalnızca saf ve cahil insanlara, düzenbazlar tarafından kandırılanlara mahsus bir şey olarak sunan bu anlatıdan kim yarar sağlıyor? Ve gerçekte asıl düzenbazlar kimlerdir? Gerçekten mucize gösterebilenler mi? Bir mucizeye tanık olmuş olanlar mı? Yoksa tam tersine, ne iman ne de mucize bulunan yerde, yalnızca para kazanma, güç elde etme, düşmanlarına saldırma ve kötülük yapma arzusuyla, hiç utanmadan mucize dilini kullananlar mı?
Bu da mı bir bakış açısı meselesi?