Siyaset14 dk okuma

Sahte Haberlerin Uzun Tarihi

Metin Türkçe okunuyor

Özgün makaleyi The Divine Just State sitesinde okuyun

Bugün internet, hakikati çarpıtan ve dini eğip büken yalanların babasının silahlarından ve araçlarından biri hâline geldi. Sahte haberler dünyayı kime ya da neye güveneceğini bilemez hâlde şaşkına çevirdi.

Yazan Joseph Dean McGowen

Kütüphanem

“Yalancı Çoban” gibi masallardan, “İmdat! Bir aslan koyunlarıma saldırıyor” diye bağıran adama kadar, doğudan batıya çoğumuz yalan söylemenin olumsuz sonuçlarını dinleyerek büyüdük. Kutsal metinlerde de uyarıldık; örneğin Levililer 19:11'de: “Yalan söylemeyin. Birbirinizi aldatmayın.” Ama ahir zamanda yalanlar, batıl ve aldatmaca hüküm sürecekti.

Bugün internet, hakikati çarpıtan ve dini eğip büken yalanların babasının silahlarından ve araçlarından biri hâline geldi. Sahte haberler dünyayı kime ya da neye güveneceğini bilemez hâlde şaşkına çevirdi. Eminim zaman zaman kendinizi TikTok, YouTube, Twitter ya da diğer sosyal medya platformlarında gezinirken, karşılaştığınız ilgi çekici ya da şok edici bir videonun veya başlığın doğru olup olmadığını merak ederken bulmuşsunuzdur. Belki de onu arkadaşlarınızla, ailenizle ya da sosyal medya hesaplarınızda paylaştınız, ancak saatler veya günler sonra bunun sahte bir haber olduğunu ya da yapay zekâ tarafından değiştirildiğini öğrendiğinizde mahcup oldunuz. Şu anda bunu okurken bile, bunların gerçekten benim sözlerim mi yoksa ChatGPT'nin ya da başka bir yapay zekâ uygulamasının işi mi olduğunu merak ediyor olabilirsiniz. Bugünlerde bunu kim ayırt edebilir ki?

Sahte haberi tanımlayacak olursak, en basit hâliyle haber olarak sunulan dezenformasyon ya da yanlış bilgi anlamına gelir; burada yalan, sözde “güvenilir kaynaklar” tarafından gerçek olarak sunulur. Amaç basittir… okuyucuları aldatmak ve yanıltarak yalanı yaratanın ortaya koyduğu gündeme inanmalarını sağlamak. Bu, uydurma hikâyeler, etik dışı makaleler ya da gerçekte hiçbir dayanağı olmayan raporlar şeklinde ortaya çıkabilir.

“Tık tuzağı” ya da bir makalenin veya videonun içeriğini sansasyonel hâle getirmeyi veya abartmayı amaçlayan yanıltıcı başlıklar, günümüz kültüründe yaygın bir uygulamadır. İçerik üreticileri ayrıca içeriği manipüle eder, gerçek haber makalelerini değiştirir ve hakikati çarpıtmak için sözleri kasıtlı olarak bağlamından koparır. Hiciv ya da parodi de bir yükseltme gördü; kişileri karalamak ya da utandırmak için “caps” üretmek veya görüntüleri ve videoları değiştirmek amacıyla en yeni yapay zekâ araçları kullanılıyor. İnsanlar ayrıca yapay zekâ yazılımlarını kullanarak doğal afetleri abartıyor. Eminim çoğunuz bir noktada yapay zekâ ile değiştirilmiş bir “UFO görülmesi” ya da “gök olayı” ile karşılaşmışsınızdır; ilk başta şok edici, ta ki arkadaşınız sizi dürtüp “hadi ama, bu sahte bir video” diyene kadar.

Mehdi zamanında “zamanın hızlanması” gibi, sahte haberler de, özellikle sosyal medyada, hızla yayılıyor. Günümüzde yanlış bilgi yaymak kamuoyu üzerinde önemli sonuçlar doğurabilir; siyasi ve dinî söylemi şekillendirebilir, meşru haber kaynaklarına duyulan güveni ve nihayetinde internette içerik paylaşan herkese duyulan güveni sarsabilir. Ne de olsa günümüz dünyasında internette herkes bir “fenomen”, “uzman” ya da “gazeteci” olabilir. Daha da endişe verici olanı, yalanlar ve yapay zekâ yazılımları her geçen gün daha gelişmiş hâle geliyor ve hakikati batıldan ayırt etmek giderek zorlaşıyor.

İnternet “sahte haber” söz konusu olduğunda en kötüsü olsa da, hakikate yönelik bir başka tehdidi, yani “ana akım medyayı” ifşa etmeye de yardımcı oldu. Ana akım kanallar “doğruluk ve gazetecilik dürüstlüğü için çaba gösterdiklerini” iddia eder ve geçmişte kamuoyu onların sözünü her zaman altın standart olarak kabul ederdi. Ancak yayın kuruluşlarının yanlış bilgi veya sahte haber yaydıkları için ağır şekilde eleştirildiği, hatta kınandığı pek çok örnek olmuştur. İster insan hatası, ister kasıtlı yalan, ister bilgilerin tahrif edilmesi, yanlış yorumlar ya da sansasyonculuk olsun, bunun sonuçları karşı tarafta kalanlar için aynıdır.

Her kanal bir sonraki büyük son dakika haberinin, en çok izlenmeyi sağlayacak, en çok dikkati çekecek ve onlara rakiplerine karşı üstünlük kazandıracak bir sonraki haberin peşindedir. Bu yeni gladyatör arenasındaki diğer pek çokları arasında CNN, Fox News, MSNBC, New York Times ve Guardian gibi kanalların hepsi yukarıdaki örneklerin birçoğu nedeniyle eleştirilmiş ve kamuoyunun büyük tepkisiyle karşılaşmıştır.

Bunun en önemli ve yıkıcı örneklerinden biri, New York Times'ın Irak Savaşı öncesindeki haberleridir; gazete, Saddam Hüseyin'in kitle imha silahlarına sahip olduğunu iddia eden ve bugün kötü şöhretli olan bir dizi haber yayımlamıştı. Büyük ölçüde şüpheli istihbarata ve güvenilmez kaynaklara dayanan bu haberler, daha sonra haksız olduğu kabul edilecek bir savaş için kamuoyu desteği oluşturulmasına yardımcı oldu. Yıllar sonra Times, büyük editoryal hatalar yaptığını ve gerekli titizliği göstermediğini kamuoyu önünde kabul etti, ancak o zamana kadar zarar, yani yüz binlerce insanın hayatını kaybetmesi ve bir bölgenin istikrarsızlaşması, çoktan gerçekleşmişti. Bu, 21. yüzyılın en ağır sonuçlar doğuran medya başarısızlıklarından biri olmaya devam ediyor.

“Teflon Don” ve Sahte Haberin Yeni Çağı

Siyasetçiler ve dinî liderler “sahte haberlere” yabancı değildir. Dünyadaki önde gelen isimlerden (ABD Başkanı) Donald Trump gibi kişiler, kendisine yöneltilen kurşun yağmurunu öylesine dikkatle savuşturdu ki, destekçi tabanı tarafından “Teflon Don” lakabıyla anıldı; bu da sahte haberler kendisine yöneltildiğinde onun “kurşun geçirmez” olduğu anlamına geliyordu.

Pek çok Amerikalının internetteki ve özellikle ana akım medyadaki sahte haberlere karşı hissettiği giderek artan hayal kırıklığı ve düş kırıklığından yararlanılmasıyla, kamuoyu ana akım haber kanallarını taraflı ve güvenilmez olarak tanır hâle geldi. Yakın dönemde hiç kimse suçlamaları Donald Trump kadar kamuoyu önünde “sahte haber” diye reddetmemiştir. Ve bu, Trump'ın destekçileri arasında karşılık bularak onun iktidara yükselişine öncülük etti.

Trump, 2016 başkanlık seçimlerindeki ilk kampanyasında ana akım medyadan sık sık “sahte haber” olarak söz etti; bu ifade yalnızca takipçileri arasında değil, dünyanın dört bir yanında pek çok kişi arasında karşılık buldu. Trump'ın öne çıkışı kısmen, geleneksel haber kuruluşlarını devre dışı bırakmak ve pek çok iddia ve suçlamayı “sahte haber” olarak niteleyip her türlü muhalefete karşılık vermek için sosyal medya platformlarını kullanma becerisine bağlanabilir.

Siyaset uzmanları, Donald Trump'ın saldırı bombardımanını nasıl ele aldığını dikkate aldı; Trump son seçimlerin son günlerinde ana akım kanallar yerine internetteki tanınmış podcast'lerde yoğun kampanya yürüttü ve bu, daha önce geleneksel ana akım kanalların ulaştığından yüz milyonlarca daha fazla izleyiciye ulaştı. Bu da, akıl almaz bir sayı olan 34 ağır suç maddesinden suçlu bulunmasının ardından Trump'ı görünüşte imkânsız bir ikinci döneme taşıdı.

Trump'ın destekçi tabanı artık medyanın ne söylediğini umursamıyor ve sıklıkla “Don”un bir “sahte haber kurbanı” olduğu fikri etrafında kenetleniyor; bu anlatı, onun “düzen” tarafından dışlandığını hisseden kesimler arasındaki popülaritesini daha da artırdı. Artık doğru bir tanıklık yapıldığında bile, bu tanıklık “sahte haber” olarak reddediliyor.

Bu aldatmaca çağında, ister siyasetle, ister dinle ilgilenin, ister yalnızca dünyada olup bitenlerden haberdar olmaya çalışın, “sahte haberin” kurbanı olmuş her taraftan gelen ikiyüzlülüğü öne çıkarmak önemlidir. Aleyhlerine bir haber çıktığında bu sahte haberdir, ama kendileri muhaliflerine karşı bir haber yaydıklarında, bunun doğru olarak inanılması beklenir. Her taraftan yalanlar savruluyor ve pek çok siyasi ve dinî lider bunun kurbanı oluyor; kimse bundan muaf değil ve doğrulanmamış ya da şüpheli kaynaklardan gelen konular hakkında haber yapmadan önce uyanık olmamız ve daha fazla özen göstermemiz gerekiyor.

Sahte Haberin Gücü: Tarihsel Bir Bakış

Donald Trump bugün "Sahte Haber" terimini popüler hâle getirmiş olsa da, bu kavram uzun zamandır jeopolitik bir silah olarak kullanılmaktadır. Tarih boyunca sahte haberler, Soğuk Savaş, Nazi Almanyası ve Amerika Birleşik Devletleri'ndeki apartheid dönemi gibi kritik dünya meselelerinde anlatıların şekillenmesinde önemli bir rol oynamıştır.

1940'lardan 1990'ların başına kadar süren Soğuk Savaş sırasında hem ABD hem de Sovyetler Birliği kapsamlı propaganda kampanyaları yürüttü. Amerika'da “Kızıl Korku” komünist sızma korkularını körüklerken, Tonkin Körfezi gibi olayların daha sonra abartıldığı ortaya çıktı ve bu da Vietnam'da askerî müdahalenin artmasına yol açtı. Küba Füze Krizi'nde ABD hükümeti, Sovyetlere karşı kamuoyu desteğini toplamak için bilgileri seçici bir şekilde açıkladı. Bu arada Sovyetler, Batı'nın niyetlerini gölgelemek için dezenformasyon yaydı ve kendilerini “barışın savunucuları” olarak sunmak için “barış hareketlerini” finanse etti.

Kuzey Kore'den, içinde komünist propaganda bulunan sahte bir Times nüshası
Kuzey Kore'den, içinde komünist propaganda bulunan sahte bir Times nüshası

Nazi Almanyası'nda propaganda, kamuoyunu manipüle etmenin temel araçlarından biriydi. Naziler, sivil özgürlüklerin askıya alınmasını haklı göstermek için suçunu yalan yere Komünistlere yükledikleri “Reichstag yangını” gibi olayları kullandılar. Yahudileri Birinci Dünya Savaşı'nda Almanya'ya ihanet etmekle yalan yere suçlayan "Sırttan Bıçaklanma" efsanesini yaydılar ve "Ötanazi programlarını" “engellilere yönelik bir merhamet öldürmesi” olarak sundular. Sahnelenen “Gleiwitz olayı”, Polonya'nın işgalini haklı göstermek için kullanılan bir başka taktikti.

Sahte haber aynı zamanda köktencilerin ve ideologların, yani farklı olandan tehdit hisseden katı ve dar bir dünya görüşüne sahip kişilerin de en sevdiği araçtır. Bu aktörler çoğunlukla dinî, siyasi ya da ideolojik belirli bir gündemle hareket eder ve yalan anlatıları yalnızca yanıltmak için değil, korku, bölünme ve “öteki”ne karşı güvensizlik tohumları ekerek kendi tabanlarını tahkim etmek için yayarlar.

Reichstag yangını hakkında bir Alman gazetesi
Reichstag yangını hakkında bir Alman gazetesi

Daha yakın dönemde, ABD'deki apartheid sırasında, ırk ayrımcılığını ve Siyahi Amerikalılara yönelik ayrımcılığı haklı göstermek için yanlış bilgi kullanıldı. Buna Siyahi bireyler arasındaki suç oranlarının abartılması ve korku uyandırmak için "Siyahi tecavüzcü" efsanesinin sürdürülmesi de dâhildi. Sivil haklar aktivistleri aşırılıkçılar olarak yanlış tanıtıldı ve ırksal hiyerarşileri korumak için okullarda ırk ayrımının kaldırılmasının kaosa yol açtığına dair yalan iddialar yayıldı. Bu anlatılar sistemik ırkçılığı pekiştirdi ve eşitliğe doğru ilerlemeyi engelledi.

Irkçı propaganda afişi
Irkçı propaganda afişi

ABD hükümeti, FBI gibi kurumlar aracılığıyla Dr. Martin Luther King Jr.'ın ve sivil haklar hareketinin güvenilirliğini sarsmak amacıyla ona karşı devasa dezenformasyon kampanyaları ve sahte haberler kullandı. Asılsız ve temelsiz suçlamalar arasında Dr. Martin Luther King Jr.'ın komünist bağlantıları olduğu iddiası vardı ve iletişimlerini izleyen kapsamlı gözetleme ve telefon dinleme operasyonları yürütüldü. Hatırlayanlar bilir; özel hayatı üzerinden onu yıldırmak için gönderilen kötü şöhretli bir “intihar mektubu” vardı. FBI, King'in niyetlerini abarttı, hareketinin şiddete karıştığını iddia etti ve onları barışçıl bir hareket olarak değil “radikaller” olarak etiketledi. Diğer pek çok iftira ve karalama niteliğindeki sahte haberin yanı sıra cinsel yönelimi hakkında söylentiler uydurdular.

Bu, yalan söylentilerin ve sahte haberlerin uzun zamandır mevcut düzene meydan okuyan hareketleri susturmak ya da itibarsızlaştırmak için kasıtlı araçlar olarak kullanıldığını güçlü bir şekilde hatırlatıyor. Bireyler ya da gruplar kamu bilincini değiştirmeye başladığında ya da kökleşmiş güç yapılarını tehdit ettiğinde, yanlış bilgi bir silaha dönüşür; yalnızca kafa karıştırmak için değil, itibarları yok etmek, liderleri yalnızlaştırmak ve kolektif ivmeyi parçalamak için tasarlanmış bir silaha.

ABD hükümetinin bu eylemleri, FBI'ın ve ana akım medyanın, Amerika'daki sivil haklar hareketini parçalamak için tarihin kötü bir döneminde iyi bir adamı itibarsızlaştırmak uğruna ne kadar ileri gitmeye hazır olduklarını gözler önüne seriyor.

Yapay Zekânın ve “Deepfake”lerin Artan Tehlikesi

Yapay zekâ medya ortamını da sonsuza dek değiştirdi. “Deepfake” olarak bilinen şey, yakında internette karşılaştığınız her görüntüyü, videoyu ya da sesi sorgulatacak ve siyaset, din ve genel haberler dünyasını daha önce hiç hayal edilmemiş bir şekilde etkileyecektir. Manipüle edilmiş görüntülerden uydurma ses ve videolara kadar bu aldatma araçları, amatörler ve profesyoneller, gençler ve yaşlılar, Yahudi, Hristiyan, Müslüman, Budist, Hindu ve Ateist, yani herkes tarafından kullanılıyor. Açıkçası insanlar artık gözlerine ya da kulaklarına güvenemiyor ve internette paylaşılan bilgilere güvenemiyor. Hristiyanlar bile, yerdeki hakikat incilerini bulmak için karanlık ve azgın yalanlar okyanusunu aşmada sağduyularının yeterli olmadığını fark ediyor.

“Deepfake”ler, sahte haber alanındaki en endişe verici gelişmelerden biridir. “Deepfake”ler, yani son derece gerçekçi, yapay zekâ ile üretilmiş videolar, görüntüler ve sesler sahneye patlarcasına çıktı ve gerçekliği eşi görülmemiş biçimlerde manipüle edebiliyorlar. Deepfake'ler, dünya liderlerinin olay yerinde hiç bulunmamış ya da o sözleri hiç söylememiş olsalar bile uygunsuz durumlarda görünmelerini ya da tartışmalı şeyler söylemelerini sağlayan senaryolar yaratma potansiyeline sahiptir.

Bu teknoloji, gerçekliği uydurmak için kullanılabildiğinden ulusal güvenlik ve diplomatik ilişkiler için önemli bir tehdit oluşturuyor; bu da şiddeti, bölünmeyi kışkırtabilir ve diplomatik ilişkileri mahvedebilir.

İşte “Deepfake” olarak bilinen şeyin yakın tarihli bir örneği: Yapay zekâ yazılımı, Donald Trump'ın hiç söylemediği sözleri kelimenin tam anlamıyla onun ağzına koyuyor ve bu çok gerçek görünüyor ve kulağa çok gerçek geliyor. On yılı aşkın medya geçmişine sahip biri olarak ben de, yaklaşık yirmi yıldır medyada bulunan arkadaşım ve meslektaşım Taymour El-Alfy ile konuştum. O da, izlemek üzere olduğunuz videonun, insanların çoğunluğu onun bir “deepfake” olduğunu fark etmeden kolayca geçip gidebileceği konusunda hemfikirdi.

Şimdi düşünün, bu videonun sonunda “deepfake” ibaresi olmasaydı, şu anda böyle bir videoyla karşılaşan milyonlarca sözde “araştırmacı gazeteci ya da belgesel yapımcısı” ne yapardı? Birkaç saat içinde sosyal medyada binlerce paylaşım olur ve sadece birkaç gün içinde Donald Trump'ın son sözlerinden bahseden podcast'ler ve belgeseller internete yüklenirdi. Ama gerçekte bu sahte bir haberdir… yalandır, basitçe doğru değildir.

Bu örnek, bir kamu figürünün görüntüsünün ve sesinin ne kadar kolay manipüle edilebileceğini gösteriyor. Ayrıca eski başkan Obama'nın, ebediyen “Yeni Dünya Düzeni” olarak adlandırılan, pek çok kişinin gözünden kaçan ve tüm dünyaya yayılan bir “Deepfake”i de vardı. Böyle bir teknolojinin sonuçları derindir. Deepfake teknolojisi daha erişilebilir hâle geldikçe kötüye kullanım potansiyeli artıyor ve bu da düzenleme ve hesap verebilirlik konusunda acil sorular doğuruyor.

Dünya genelinde pek çok siyasi ve dinî lider deepfake saldırılarının yükünü taşıdı. Alexandria Ocasio-Cortez ve diğer kadın siyasetçiler “Deepfake Porno Saldırıları”nın hedefi oldu. Alexandria, Rolling Stone'a “Şiddet içeren aşağılamayı dijitalleştirmek fiziksel tecavüz gibidir” dedi ve “insanlar bu yüzden kendilerini öldürecek” diye uyardı. O, bundan zarar gören yüz binlerce kadından biriydi.

İnternette, kullanıcıların tanınmış siyasetçilerin videolarını, görüntülerini ve seslerini çarpıttığı, yani “Deepfake” olarak bilinen içerikler ürettiği ve bu içerikleri tüm dünyanın görmesi için internette paylaştığı giderek büyüyen bir akım var. “En son ve en büyük haberlere” hemen atlayan komplo teorisyenleri bu içeriği kapıp yeniden kullanıyor ve içerik tanınıp çürütülmeden önce zarar çoktan verilmiş oluyor.

ABD Savunma İleri Araştırma Projeleri Ajansı, bu deepfake'leri tespit etmek için teknolojiler geliştirmiş bulunuyor ve “Gördüğümüze nasıl inanacağımızı bilmenin zor olacağı yeni bir dünyaya girdik” dedi. Ancak ABD hükümetinin ve bu teknolojinin uzmanlarının bu itirafından da görebileceğiniz gibi, tepki ne olursa olsun, “deepfake”leri ve genel olarak “sahte haberleri” durdurmak neredeyse imkânsızdır. Bu zamanda ister metin, ister görüntü, video ya da ses yoluyla olsun yalan tanıklıklar, bugün hepimizin birlikte yaşamak zorunda olduğu yeni gerçekliktir.

Aldatmaca Çağı: Mehdi Zamanında Sahte Haber

Sahte haber, bu teknoloji çağında kelimenin tam anlamıyla dijital bir salgına dönüştü. Muhammed ve Muhammed'in ailesi, Mehdi'nin adaletsizliğin, yalanların ve yalan tanıklıkların kol gezdiği bu aldatmaca çağında zuhur edeceğini önceden bildirmişti. Mehdi'nin rolü hepimizi hakikate geri yönlendirmek ve yeryüzünde adaleti ve hakkaniyeti tesis etmektir. O, zorbalığı ve batılı ifşa edecek ve İlahi Adil Devlet'i kuracaktır. Şimdiye kadar Mehdi Eba Sadık Abdullah Haşim'in rolü bu olmuştur. Eba Sadık kelimenin tam anlamıyla “Hakikatin Babası” demektir.

O, on yılı aşkın bir süredir zorbaların ve amel etmeyen âlimlerin batılını ifşa ediyor; buna rağmen milyarlarca insan hâlâ büyük aldatıcının, yalanlarını dünyanın geri kalanına yayan o deccal sisteminin büyük aldatmacası altındadır.

Mehdi'nin saatindeyiz. İmam Cafer es-Sadık şöyle dedi:

“Şüphesiz Kaim'in (Kaim, Mehdi) çağında doğudaki mümin batıdaki kardeşini görecek, batıdaki mümin de doğudaki kardeşini görecektir.”Biharu'l-Envar, Allame Meclisi, Cilt 52, s. 391, Hadis 213

Dünya hiçbir zaman bugünkü kadar birbirine bağlı olmamıştı. Bilgi kelimenin tam anlamıyla parmaklarımızın ucunda ve tüm inançlardan ve kökenlerden insanlar arasındaki dünya çapındaki iletişim göz açıp kapayıncaya kadar gerçekleşiyor.

Ehl-i Beyt'ten, Mehdi'nin “kendi yerinden konuşacağını, ama bütün dünyanın onu göreceğini” belirten rivayetler de vardır. Bir başka rivayet ve kehanette ise Mehdi'nin “evlere sıcak ve soğuk gibi gireceğinden” söz edilir. O zamanlar anlaşılmamış olsa da, mesajlaşma uygulamaları ve YouTube, Facebook, TikTok, Instagram gibi medya platformları, diğer sosyal medya platformları ve uydu televizyonu, Mehdi Eba Sadık Abdullah Haşim'in kendi yerinden konuşabilmesini, ama bütün dünyanın onu izleyebilmesini mümkün kıldı ve o kesinlikle dünyanın dört bir yanında yüz milyonlarca eve “sıcak ve soğuk gibi” giriyor.

İmam Cafer es-Sadık bize Mehdi'nin zamanına ilişkin güçlü bir rivayet aktardı. Krallar, bakanlar, halk, Kur'an okuyucuları ve yalancı tanıkların nasıl yalan söyleyeceği ve hakikate karşı haddi aşacağı konusunda bizi uyardı. Şöyle dedi:

“Hilim zayıflık olarak görülecek ve zulüm bir övünç meselesi sayılacaktır. Krallar ve yöneticiler günahkâr ve haddi aşan kimseler olacaktır. Bakanlar yalancı olacaktır. Halk sahtekâr olacaktır. Kur'an okuyucuları haddi aşan kimseler olacaktır. Yalan tanıklık kabul edilebilir olacaktır. Günahlar açıkça işlenecektir. Asılsız suçlamalarda bulunmak sıradan bir şey olacaktır. Günahkârlık ve isyan yaygınlaşacaktır. Kötü insanlara itibar gösterilecektir. Tanıklar kendilerinden istenmeden tanıklık edecek, diğer insanlar da hakikati tanımaksızın ve dinin dışında olan şeyler hakkında derin düşünecek ve tanıklıkta bulunacaktır. Dünya Ahiret'e tercih edilecektir.”Biharu'l-Envar, Allame Meclisi, Cilt 52, Bölüm 30, Hadis 26

Cafer es-Sadık'tan açıkça görüyoruz ki Mehdi'nin zamanında krallar ve hüküm süren zorbalar yalancı ve haddi aşan kimseler olacaktır. Bakanları onların sahte krallıklarının propagandasını yapacak, güçlerini korumak için yalan söyleyecek ve her şeyi yapacaktır. Bu zorba sistemler altında yaşayan halk yalnızca aldatılmakla kalmayacak, aynı zamanda sahtekâr olacak ve zorbaların kitleleri aldatmasına ve zincirlerini sıkılaştırmasına yardım edecek; halkın yalan ve aldatmaca zincirlerinden kurtulmasını engelleyerek onları hakikatten alıkoyacak ve itibar suikastı ve ölüm korkusuyla onları köleleştirecektir.

Cafer es-Sadık ayrıca “Yalan Tanıklığın” herkes tarafından kabul edilebilir olacağı ve hakikat olarak yayılacağı konusunda da uyardı. Bunu bugün ne kadar sık görüyoruz? İçerik üreticileri ya da sözde gazeteciler internette sahte bir haber paylaşıyor ve fenomenler hiçbir özen göstermeden o bilgiyi alıp içeriğini yeniden kullanarak platformlarını sansasyonel hâle getiriyor; daha fazla izlenme elde ederek gururlarını okşamak, o dopamin dozunu almak ve kendilerine daha fazla takipçi çağırmak için; çünkü onlar ahiret için değil bu dünya için yaşıyorlar.

Rivayette “Tanıklar kendilerinden istenmeden tanıklık edecek…” denmektedir ve bu, internette ve ana akım medyada gerçekten izlenemeyecek sayılarda açıkça gerçekleşmektedir. İnternetin ve haber kanallarının her yerinde insanlar ilgi çekmek, statü kazanmak, birine ya da bir kuruluşa itibar suikastı yapmak, hatta maddi tazminat elde etmek için ortaya çıkıp yalan tanıklıklarda bulunuyor. Daha da kötüsü, Cafer es-Sadık'ın sözleri bizi insanların buna “derin düşünecekleri” ve bilgiyi doğrulamadan bunu doğru kabul edecekleri, sonra da onların da çıkıp yalancı tanığa “güvenilir bir kaynak” olarak dayanarak “tanıklıkta bulunacakları” konusunda uyarıyor.

Peygamber Muhammed şöyle dedi: “Mehdi'nin ortaya çıkışından önce aldatıcı yıllar olacak; o yıllarda yalancıya inanılacak, doğru sözlü yalancı sayılacak, haine güvenilecek ve güvenilir olan hain sayılacaktır. Ruveybida konuşacaktır.” Ona, “Ruveybida kimdir?” diye soruldu. Şöyle cevap verdi: “Kamu işleri hakkında konuşacak olan ahmaklardır.”Sünen-i İbn Mace

Peki Mehdi'nin zamanındaki, “yalancıya inanılacağı” ve “haine güvenileceği” bu aldatıcı yılları ve ahmakları nasıl özetleyebiliriz? İki kısa kelimeyle: “Sahte Haber.” Dinî kurumlarda, siyasi forumlarda ya da çevrimiçi forumlarda günümüzün minberlerine çıkıp nefret, cehalet, yalan ve sahte haber kusan kaç ahmak görüyoruz?

Sadıkların Önderi ve Müminlerin Emiri İmam Ali bin Ebi Talib, itibar suikastının fiziksel ölümden daha kötü olduğunu söylemiştir ve siber dünyadaki ya da medyadaki yalanların her kurbanı buna tanıklık edebilir. Bazıları ölmüş olmayı dilerken, diğerleri sözde gazetecilerin ve fenomenlerin sorumsuz ve etik dışı “gazeteciliği” yüzünden gerçekten de kendi canlarına kıyıyor. Ancak, karşı çıkanlar ne kadar çok olursa olsun, fırtına dalgası ne kadar büyük olursa olsun hakikat için ayakta duran sadık ve salih kimseler de vardır ve onlar hakikati, yalanların ve propagandanın azgın okyanusunda, karanlık bir gecenin ortasındaki bir deniz feneri gibi arar ve kullanırlar. Çünkü bilirler ki düşmanlar ne kadar yalan söylerse söylesin, “ne yaparlarsa yapsınlar, yalnızca vârise yol hazırlamaktadırlar.”