Hristiyanların Eba Sadık Hakkında Bilmesi Gerekenler
Metin Türkçe okunuyor
Özgün makaleyi The Divine Just State sitesinde okuyun
Bunlar, ömür boyu Hristiyan olmuş biri olarak keşke daha önce sormaya cesaret etseydim dediğim ilk on sorudur.
Yazan Tiffany Oldani

Çoğu din sorulardan hoşlanmaz; hatta çoğu zaman soru sormayı caydırır. Bana öğretilen şuydu: İman, soruşturma değil güven demektir. Hristiyan bir ailede yetiştiğim için bunu yürekten benimsedim. Ama sonunda merakım galip geldi ve sorular sormaya başladım; büyük, rahatsız edici sorular. Aldığım cevaplar çoğu zaman tatmin edici değildi ve sarsak bir mantıkla doluydu. Sonra Mehdi'nin davetini bulduğumda her şey değişti.
Bu daveti bu kadar eşsiz bulmamın sebebi, soru sormaya ve nereye götürürse götürsün hakikati bulmak için delilleri takip etmeye verdiği önemdi. Aşağıda her Hristiyan'ın üzerinde düşünmesi gereken temel soruların bir listesi var; çünkü bazen Allah'a gerçek iman, sorgulama cesaretiyle başlar.
- Kurtuluşun yolu nedir?
Hepimiz hemfikir olabiliriz ki dinin amacı bir yol haritası sunmaktır: İster cennetin ebedî saadeti, ister daha yüksek bir formda yeniden doğuş, isterse sadece ebedî lanete düşmekten kaçınmak olsun, “daha iyi bir yere” ulaşmanın bir yolu. İnançlar arasında varış noktası farklılık gösterebilir ama hedef aynı kalır. Herkes o ele geçmez “daha iyi yere” ulaşmak için çabalamaktadır. Peki kurtuluşa nasıl erişiriz?
Hristiyan öğretilerine göre kurtuluş, İsa'ya imana bağlıdır. İnananlar, İsa'nın çarmıhtaki fedakârlığının onları günahtan arındırdığına ve ona iman ettiğini ikrar etmenin kurtuluşu garanti ettiğine inanır. Hristiyanlıkta Adem'in ilk günahı dünyaya ölümü getirmiş ve herkes bu günahı miras almıştır. Pavlus'un yazılarına göre İsa'nın fedakârlığı bu günahın bedelini ödemiştir. Hristiyanlar, İsa'yı ve onun fedakârlığını kabul ederek günahlarının bağışlandığına inanır. Ama kafa karıştırıcı bir soru şudur: Eğer İsa'nın fedakârlığı günahı ortadan kaldırdıysa ve ölüm günahtan kaynaklanıyorsa, Hristiyanlar neden hâlâ ölüyor? Bu soru, kurtuluşa dair Hristiyan bakış açısındaki mantıkta önemli bir kusuru gözler önüne sermektedir.
O hâlde soru şu hâle gelir: Kurtuluş yalnızca ahirette mi elde edilebilir, yoksa burada ve şimdi elde edilmesi mümkün müdür? Eba Sadık, gerçek kurtuluşun hem bu hayatta hem de ahirette elde edilebileceğini ve bunun ilahi olarak atanmış manevi rehbere uymaktan geldiğini öğretmektedir.
“Yedinci Ahit'te dinin bir insan olduğuna inanırız. Yani tıpkı Hristiyanlarda olduğu gibi, bu son derece önemlidir. Ve zamanın İmamını, o Allah'ın Ruhunu tanımadıkça kurtuluşa erişilemez. İsa'nın zamanında İsa zamanın İmamıydı, zamanın içinde Allah'ın hücceti idi, zamanın içinde Allah'ın yaşayan ruhuydu. Ve hiç kimse onun aracılığı olmadan Baba'ya ulaşamazdı… Aynı şey bugün için de geçerlidir. Aynı şey her gün ve her çağ için geçerlidir.”The School of Divine Mysteries, Eba Sadık
Cennet bir ütopyadır, çünkü orada Allah hükmetmektedir. Dolayısıyla, içinde Allah'ın Ruhunu taşıyan adamın hükümranlığı altında yeryüzünde bir ütopya yaratmak mümkündür.
“Ve böylece [Allah] Ruhunu bu dünyaya göndermeye karar verir ki O da emirler versin, insanlara rehberlik etsin, kendisine itaat edilsin ve yeryüzünde bir ütopya, deyim yerindeyse yeryüzünde bir cennet yaratsın; orada hiçbir ıstırap olmasın, herkes geçinsin ve her şeyi paylaşsın.”The School of Divine Mysteries, Eba Sadık
Şimdiki zamanda Allah'ın seçilmiş bir temsilcisini tanımak ve ona uymak hayati önemdedir. Yalnızca geçmiş kutsal metinlere dayanmak yerine bu şahsın belirli emirlerine itaat etmek, gerçek imanın bir işaretidir. Yahudilik, Hristiyanlık ve İslam gibi geleneklerde dinin nihai amacı bir ütopya yaratmaktır: ıstıraptan, kıskançlıktan ve suçtan arınmış, sevgi, barış ve refahla dolu ideal bir dünya. Bu ütopya, Allah'ın Ruhuna uyarak ve O'nun emirlerine itaat ederek, tıpkı cennette var olduğu gibi yeryüzünde de gerçekleştirilebilir.
- Kutsal Kitap doğru mu?
Bazı Müslüman alimlerin Kutsal Kitap'ı veya Tevrat'ı “tahrif edilmiş” diyerek okumaktan kaçınma tavsiyesi, bu metinlere büyük değer veren Peygamber Muhammed'in ve ailesinin öğretileriyle örtüşmemektedir. Peygamber Muhammed, önceki kutsal kitapları değerli ve saygın ilahi hikmet kaynakları olarak görmüş ve takipçilerine onlarda içgörü aramalarını emretmiştir. Kur'an, Kutsal Kitap'ın ve Tevrat'ın kalıcı değerini teyit eder: “Eğer sana indirdiğimiz şeyden şüphe içindeysen, senden önce Kitap'ı okumakta olanlara sor” (Kur'an 10:94). Başka bir deyişle Kur'an, müminlerin önceki vahiylerin muhafızları olarak “Ehl-i Kitap”a, Yahudilere ve Hristiyanlara başvurmalarını bekler.
Kur'an'da ve Kutsal Kitap'ta hakikat olduğuna ve Kur'an'ın bu ilahi mesajın son bölümü olarak, önceki kutsal kitapları tamamlayıp düzeltmek üzere geldiğine inanıyoruz. Allah'ın mesajını tam olarak anlamak için Eski Ahit, Yeni Ahit ve Kur'an yan yana okunmalıdır.
Eba Sadık, bir program olan The School of Divine Mysteries'in bölümlerinden birinde bunu açıklar ve şöyle der:
“Kur'an hikâyenin üçüncü bölümüdür, üçlemenin son bölümü. Eski Ahit ve Yeni Ahit ile bağlantılı olarak ve onlarla birlikte okunması amaçlanmıştı. Kutsal Kitap'ta Yeni Ahit'in hemen ardından yer alması gerekirdi.”The School of Divine Mysteries, Eba Sadık
Peki ya “tahrif” fikri? Hem Tevrat hem de Kutsal Kitap, tıpkı Kur'an gibi, yüzyıllar boyunca bazen siyasi ihtiyaçlara uyacak şekilde editoryal değişikliklere uğramıştır. MS 325'teki İznik Konsili bu yeniden şekillendirmenin başlıca örneğiydi; Roma İmparatoru Konstantin'in etkisi altındaki kilise liderleri, hangi Hristiyan metinlerinin korunacağını ve hangilerinin atılacağını seçtiler. Siyasi gündeme uymayan yazılar, örneğin Aryusçu “sapkınlık” ile uyumlu olanlar bir kenara atıldı, hatta yakıldı ve bize hikâyenin tamamından çok uzak bir Kutsal Kitap bıraktı.
Sonra, 1945'te Nag Hammadi Kütüphanesi gün yüzüne çıkarıldı ve Tomas İncili'nden Yuhanna'nın Apokrifonu'na kadar erken dönem Hristiyan yazılarından oluşan bir hazineyi ortaya koydu. Bu metinler, İznik sansüründen önceki Hristiyan inançlarına alternatif bir mercek sunuyordu; hatta Kur'an'ı yankılayan pasajlar içeriyordu. Örneğin Tomas'ın Çocukluk İncili'nde, genç İsa'nın çamurdan kuşlar biçimlendirdiği ve onlara hayat üflediği anlatılır:
“Ve hurma ağacından bir parça çamur aldı ve onu bir kuş şekline soktu. Ve ona üfledi ve o, canlı bir kuş oldu. Ve ona, ‘Uç!’ dedi ve o da uçup gitti.”Tomas'ın Çocukluk İncili, 2. Bölüm
Bu olayın aynısı Kur'an'da da (3:49) anılır, ancak kanonik Kutsal Kitap'tan çıkarılmıştır. Bu tür kesişimler güçlü bir hatırlatma sunar: Bu metinler, kilisenin bilmemizi istediğinden çok daha fazla birbirine bağlı olabilir.
- Muhammed gerçek bir peygamber miydi?
Eğer İsa'nın zamanında yaşıyor olsaydınız, onu Allah'ın gerçek bir elçisi olarak nasıl tanırdınız? Sözleri mi, mucizeleri mi, yoksa daha kesin bir şey mi olurdu?
İsa, “Eğer kendi lehime tanıklık etseydim, tanıklığım geçerli olmazdı” (Yuhanna 5:31) dediğinde, gerçek bir peygamberi tanımaya dair bize güçlü bir ipucu verdi. Başka bir deyişle hiçbir gerçek peygamber yalnızca kendi onayıyla gelmez. Bunun yerine, bir güvenilirlik silsilesiyle, önceki bir peygamberin veya liderin bir vasiyeti ya da atamasıyla gelir.
İsa'yı kamuoyu önünde tanıtan Vaftizci Yahya idi. Yahya, “İşte, dünyanın günahını kaldıran Allah'ın Kuzusu!” diye ilan etti (Yuhanna 1:29). Ve yalnızca Yahya'nın tanıklığı değildi; İsa, sinagogda yüksek sesle okuyarak İşaya'nın kehanetine işaret etti:
“Büyüdüğü yer olan Nasıra'ya gitti ve Şabat günü, âdeti olduğu üzere sinagoga girdi. Okumak için ayağa kalktı ve kendisine peygamber İşaya'nın tomarı verildi. Tomarı açınca şöyle yazılmış olan yeri buldu: ‘Rab'bin Ruhu üzerimdedir, çünkü fakirlere müjdeyi duyurmak için beni meshetti. Tutsaklara özgürlüğü, körlere gözlerinin açılacağını ilan etmek, ezilenleri özgür kılmak, Rab'bin lütuf yılını ilan etmek için beni gönderdi.’ Sonra tomarı dürdü, görevliye geri verdi ve oturdu. Sinagogdaki herkesin gözleri ona dikilmişti. Onlara şöyle diyerek başladı: ‘Bugün, siz dinlerken bu yazı yerine geldi.’”Kutsal Kitap, Luka, 4. Bölüm, 16-21. Ayetler
Şaşırtıcı olmayan bir şekilde Peygamber Muhammed de aynı modeli izledi ve tıpkı İsa'nın önceden bildirdiği gibi peygamberlik mantosunu üstlendi. Kur'an, İsa'nın şöyle dediğini aktarır:
“Ve [an] hani Meryem oğlu İsa, ‘Ey İsrailoğulları, şüphesiz ben size Allah'ın elçisiyim; benden önceki Tevrat'ı doğrulayıcı ve benden sonra gelecek, adı Ahmed olan bir elçiyi müjdeleyici olarak geldim’ demişti. Fakat o, onlara apaçık delillerle gelince, ‘Bu apaçık bir büyüdür’ dediler.”Kur'an, 61. Sure (Saf), 6. Ayet
Bu, İsa'nın kendisinden sonra göndermeyi vaat ettiği o “savunucu”nun ta kendisiydi; bir peygamberden diğerine uzanan doğrudan bir bağ.
Ve işte kilit nokta: İsa, “size kuzu postuna bürünmüş olarak gelen, ama içten yırtıcı kurt olan sahte peygamberler” hakkında uyardı (Matta 7:15). Bunun ima ettiği nedir? Gerçek peygamberler ondan sonra da ortaya çıkacaktı ve insanların gerçek bir iddia sahibini sahtesinden ayırt etmesi için bir yol gerekecekti.
Eski Ahit boyunca bu onaylama ritüelini, seçilmiş halefi tanımak için altın standart olarak görürüz. Davut, Süleyman'ı kâhin tarafından meshedilmesiyle atadı ve onu İsrail'in kralı ilan etti (1. Krallar 1:32-35). Musa, Allah'ın emriyle Yeşu'yu kamuoyu önünde halefi olarak görevlendirdi (Çölde Sayım 27:18-20). Bu sadece bir gelenek değildi; ilahi olarak seçilmiş olanları tanımanın Allah vergisi yoluydu. Bu model, Allah'tan gelen gerçek bir elçiyi tanımak için açık ve su geçirmez bir yöntemdir.
- İsa Allah'ın oğlu mu yoksa bir peygamber mi?
İsa'nın kimliğine dair asırlık tartışmada, bazı Kutsal Kitap pasajları onun ilahi olarak tasvir edilmesine nüans katan sorular doğurur. Örneğin Markos 13:32'de İsa'nın kendisi şöyle der: “Ama o günü ya da saati hiç kimse bilmez; ne gökteki melekler ne de Oğul; yalnızca Baba bilir.” Eğer İsa gerçekten Tanrı olsaydı, sonun zamanı da dahil olmak üzere her şeyi bilmez miydi? Bilmediğini açıkça söyleyerek İsa, ilahi bir varlıktan ziyade insan bir peygamber olarak rolünün altını çiziyor gibi görünmektedir.
Sonra Luka 4:24 var; orada İsa, “Size doğrusunu söyleyeyim, hiçbir peygamber kendi memleketinde kabul görmez” der. Burada kendisini bir peygamber olarak adlandırır. O hâlde, eğer kendini bir peygamber olarak tanımlıyorsa, neden onu Tanrı olarak adlandırmaya sıçrayalım? Peki ya Matta 12:40'taki o an, İsa'nın önündeki çileyi Yunus'un balığın karnında geçirdiği zamana benzettiği ve “Yunus nasıl üç gün üç gece büyük balığın karnında kaldıysa, İnsanoğlu da üç gün üç gece yerin bağrında kalacak” dediği an? Tıpkı Yunus'un hikâyesinin ilahilik değil, hayatta kalma ve geri dönüş anlamına gelmesi gibi, İsa'nın bu benzetmesi de ilahi bir dirilişten ziyade peygamberane bir dayanıklılığın başka bir örneği olarak okunabilir. Bu mantıkla, eğer ölümden sağ çıkmak İsa'yı ilahi kıldıysa, bu Yunus için de geçerli olmaz mıydı?
Getsemani Bahçesi'nde, İsa'nın “Babam, eğer mümkünse bu kâse benden geçsin; yine de benim değil, senin istediğin gibi olsun” (Matta 26:39) diye yalvardığında insanlığına dair özellikle anlamlı bir kesit görürüz. Eğer İsa Tanrı olsaydı, müdahale için gerçekten kendine yalvarmaya ihtiyacı olur muydu? Bu an, her şeye gücü yetmekten çok uzak, derinden insani bir kırılganlığa ve ilahi iradeye bağımlılığa işaret etmektedir.
Eski Ahit'in Allah'ın tekliğine yaptığı tekrarlı vurgu da İsa'nın bir teslis içinde ilahi bir figür olduğu fikriyle çelişir. Tesniye 6:4, “Dinle, ey İsrail: Tanrımız Rab, Rab birdir” diye emreder; bu, Allah'ın bölünmezliğine dair temel bir beyandır. İşaya bu kavramı daha da pekiştirir:
“İlk benim, son benim; benden başka Tanrı yoktur.”Kutsal Kitap, İşaya, 44. Bölüm, 6. Ayet
Tüm bu pasajlar birlikte, ana akım Hristiyan doktrininden farklı bir hikâye anlatıyor gibi görünmekte ve İsa'nın bir ilah değil, Allah'ın olağanüstü bir peygamberi olduğuna işaret etmektedir.
- Pavlus İsa'nın bir havarisi miydi?
Pavlus, Yeni Ahit'te büyük bir yer kaplar. Yeni Ahit'in 27 kitabından 13 ya da 14'ü geleneksel olarak ona atfedilir ve bu da onu Hristiyanlığın en etkili figürlerinden biri yapar. Ama işin püf noktası şu: Pavlus'un havarilik iddiası pek çok bakımdan son derece şüphelidir.
İsa tarafından seçilmiş gerçek havarilerin aksine Pavlus, İsa ile bedenen hiç karşılaşmamıştır ve otorite iddiası yalnızca Şam yolunda gördüğü bir görüme dair son derece tutarsız bir anlatıya dayanmaktadır. Hatta Elçilerin İşleri kitabı bu hikâyenin birbiriyle çelişen farklı versiyonlarını sunar; bu tek başına bile meşruiyetine dair kaygılar doğurmalıdır.
Daha da önemlisi, İsa havarilerin sayısını açıkça on iki olarak belirlemişti; bu, İsrail'in on iki kabilesiyle uyumluydu. Yahuda'nın ihanetinden sonra geri kalan on bir havari rehberlik için dua etti ve bu sembolik sayıyı korumak için onun yerine Matias'ı seçti. Pavlus ise daha sonra kendi kendini havari ilan ederek araya girdi ve 13. havari oldu; bu, İsa'nın talimatlarıyla doğrudan çelişen bir fikirdir.
Ayrıca Pavlus'un öğretileri çoğu zaman İsa'nın sözleriyle çelişir. İsa, “[Kutsal Yasa'yı] ortadan kaldırmaya değil, tamamlamaya geldim” (Matta 5:17) diyerek Yahudi yasasını savunurken, Pavlus inananların “artık yasanın altında değil, lütfun altında” olduğunu söyleyerek onu açıkça reddetti (Romalılar 6:14).
İsa kadınlara saygınlıkla davrandı, onları takipçileri arasına kattı ve hizmetinde onlara önemli roller verdi. Kadınlarla ilahiyat tartışmalarına girdi (örneğin Yuhanna 4'teki Samiriyeli kadın) ve dirilişinden sonra ilk önce onlara göründü; bu da onların imandaki önemini gösterir. Buna karşılık Pavlus, kadınların kilisede sessiz ve itaatkâr olmalarını istedi.
Kadınlar kiliselerde sessiz kalmalıdır. Konuşmalarına izin yoktur; yasanın da dediği gibi itaat içinde olmalıdırlar. Bir şey öğrenmek isterlerse, evde kendi kocalarına sorsunlar; çünkü bir kadının kilisede konuşması utanç vericidir.Kutsal Kitap, 1. Korintliler, 14. Bölüm, 34-35. Ayetler
Kadının öğretmesine ya da erkek üzerinde otorite kurmasına izin vermiyorum;[a] sessiz olmalıdır.Kutsal Kitap, 1. Timoteos, 2. Bölüm, 12. Ayet
Öyle görünüyor ki Hristiyanlığı kadınları yücelten değil, onları aşağılayan bir dine dönüştüren kişi Pavlus'tur.
İsa, “Tanrın Rab'be tap ve yalnız O'na kulluk et” (Matta 4:10) diyerek dünyevi gücü reddederken, Pavlus her otoritenin Tanrı tarafından kurulduğunu iddia ederek yöneten otoritelere boyun eğmeyi öğretti (Romalılar 13:1-2). Üstelik bunu, İsa yalnızca birkaç yıl önce Romalılar tarafından idam edilmişken yaptı.
Pavlus, günahların kefaretine dair Hristiyan anlayışı gibi yeni doktrinler getirerek ve baskıcı otoritelere boyun eğmeyi savunarak İsa'nın öğretilerini açıkça çarpıtan bir figürdür. Pavlus'un etkisi, bugün bildiğimiz Hristiyanlığı kökten değiştirmiştir.
Pavlus'un İsa'nın öğretilerinden sapmalarına derinlemesine bir bakış ve gerçek bir elçiyi sahte bir peygamberden ayırt etmeye yönelik kutsal metinlere dayalı bir yaklaşım için buraya tıklayın.
- Paraklit kimdir?
Yeni Ahit'te anılan Paraklit, İsa'nın ayrılışından sonra öğrencilerine göndermeyi vaat ettiği “Teselli Edici” ya da “Savunucu”ya işaret eder. Yuhanna 14:16-17'de İsa şöyle der: “Ve ben Baba'dan isteyeceğim, O da size sonsuza dek sizinle kalması için başka bir Teselli Edici verecek; yani hakikat Ruhunu.” “Paraklit” terimi, yardım etmek veya desteklemek için “yanına çağrılan kişi” anlamına gelen Yunanca parakletos kelimesinden gelir. Ancak Yeni Ahit'in, Yunancaya çevrilmeden önce aslen İsa'nın ve öğrencilerinin konuştuğu dil olan Aramice yazıldığını kabul etmek esastır. Bazı akademisyenler, İsa'nın kullandığı asıl Aramice terimin “övülen kişi” anlamına gelen Ahmed olabileceğini ileri sürmektedir.
The School of Divine Mysteries'in sürükleyici bir bölümünde Eba Sadık bu konuya derinlemesine dalar ve Paraklit teriminin gerçekte ne anlama geldiğini açıklığa kavuşturur. Kutsal Kitap'ta anılan “Paraklit”, aslen İsa'dan sonra gelecek bir elçiye dair bir kehanetti. “Paraklit” kelimesi, Peygamber Muhammed'e işaret eden asıl Aramice “Ahmed” kelimesinin yerine konulmuş bir çeviriydi. Bu değişiklik kasıtlıydı; Muhammed'in bir sonraki peygamber olarak tanınmasını engellemeyi ve erken dönem Hristiyan liderlerinin ve Roma otoritelerinin dinî yorum üzerindeki denetimini sağlamlaştırmayı amaçlıyordu.
Paraklit, yalnızca Kutsal Ruh olarak değil, İsa'nın kendisi gibi başka bir elçi olarak, içinde kutsal ruhun bulunduğu biri olarak anlaşılır. İsa'nın, “size her şeyi öğretecek ve size söylediğim her şeyi hatırlatacak” (Yuhanna 14:26) dediği biri. Bu, bu ayetler için Hristiyan teolojisindeki geleneksel Paraklit anlayışından çok daha mantıklı bir açıklamadır. Paraklit'in rolü, insanlara İsa'nın öğretilerini hatırlatmak ve onlara daha ileri rehberlik ederek ilahi misyonu yerine getirmektir. Peygamber Muhammed bu kehanetin gerçekleşmesiydi.
- İsa “Dünyanın ışığı benim” dedi; neden başka birine ihtiyacımız olsun?
İsa gerçekten de “Dünyanın ışığı benim” (Yuhanna 9:5) dedi, ama bu ifadeyi “Dünyada olduğum sürece dünyanın ışığı benim” diye ekleyerek açıklığa kavuşturdu. Bu çok önemlidir, çünkü yol gösteren ışık olarak rolünün bedenen var olduğu zamana özgü olduğunu gösterir. İsa yol, hakikat ve hayat olsa ve hiç kimse onun aracılığı olmadan Baba'ya gelemese de (Yuhanna 14:6), “dünyanın ışığı” olarak varlığının yeryüzündeki zamanıyla sınırlı olduğunu vurguladı.
İsa yükseldiğinde takipçilerini Kutsal Ruh'a emanet etti ve Allah'ın onlara rehberlik etmeye devam edeceğini vaat etti. Allah İsa'yı o zaman için gönderdiği gibi, ilahi rehberliğin devamı da ondan sonra Allah tarafından atananlar aracılığıyla gelir. İsa kendi zamanında nasıl ışık idiyse, her çağın da müminlere rehberlik edecek ilahi olarak atanmış bir önderi vardır ve o önderi, zamanımızın “dünyanın ışığı”nı bulmak ve ona uymak bizim sorumluluğumuzdur.
- Reenkarnasyon Kutsal Kitap'ta geçiyor mu?
İsa'nın zamanında reenkarnasyon, yani ruhların geri dönüşü fikri, pek çoklarının sandığı kadar yabancı değildi. Bu kavram, Matta kitabında İsa ile öğrencileri arasındaki gündelik ama anlamlı bir konuşmada ortaya çıkar. İsa, “İnsanlar İnsanoğlu'nun kim olduğunu söylüyor?” diye sorduğunda, onlar geçmişten figürlerin isimleriyle, Vaftizci Yahya, İlyas ve Yeremya ile cevap verirler; bu da insanların bu saygın peygamberleri yeni formlarda geri dönmüş olabilecek kişiler olarak gördüğünü ima eder. Dikkat çekici bir şekilde İsa'nın kendisi, Vaftizci Yahya'nın gerçekten de geri dönmüş İlyas olduğunu ileri sürerek İlyas'ın Mesih'ten önce geleceği kehanetini teyit etti (Matta 11:11-15). İlyas'ın Yahya aracılığıyla reenkarnasyonu olmasaydı, İsa'nın beklenen Mesih olarak meşruiyeti sorgulanırdı; çünkü önce Eski Ahit'teki İlyas'ın dönüşüne dair kehanetin gerçekleşmesi gerekiyordu.
Reenkarnasyon ve karmaya dair ipuçları İsa'nın öğretileri boyunca karşımıza çıkar ve öğrencileri bile bu fikirle rahat görünüyordu. Yuhanna 9:1-3'te doğuştan kör bir adamla karşılaştıklarında öğrenciler, onun önceki bir hayattaki günahların bedelini ödüyor olup olamayacağını sorgulamazlar; yalnızca bunun kimin günahı olduğunu, kendisinin mi yoksa anne babasının mı olduğunu sorarlar. Benzer şekilde İsa'nın Matta 26:52'deki öğretisi, “çünkü kılıç çeken herkes kılıçla ölecektir”, karmik bir ilkeye işaret eder; bir hayattaki eylemlerin bir başkasında yankılanabileceğini, tekrar eden bir sonuç ve kurtuluş döngüsünü şekillendirebileceğini ima eder.
Eski Ahit bile bu hayat ve ölüm döngüsüne göz kırpar. Eyüp, “Annemin rahminden çıplak geldim, oraya çıplak döneceğim” (Eyüp 1:21) diye düşünürken, Eyüp'teki başka bir ayet Allah'ın ruhları çukurdan geri döndürdüğünden söz ederek bir yeniden doğuş döngüsüne işaret eder (Eyüp 33:29-30).
Ayrıca Eyüp 14:14 şunu sorar: “İnsan ölürse yeniden yaşar mı? Ağır hizmetimin bütün günleri boyunca yenilenmemin gelmesini bekleyeceğim.” “Yenilenme” kelimesi, “elbise değişimi” ya da bu durumda “beden değişimi” anlamına gelen İbranice “Chaliyphah” kelimesinden gelir. Bu, hayatın, ruhun farklı bedenlerde değişimlerden geçtiği sürekli bir yeniden doğuş döngüsü olduğu fikrini pekiştirir.
Tüm bu örnekler birlikte, ruhun tek bir ömrün ötesinde devamlılığına dair bir anlatının altını çizer. İster alegorik ipuçlarıyla ister doğrudan ifadelerle olsun, her iki Ahit de reenkarnasyonun ve ruhun ebedî yolculuğunun kutsal metinlerde geleneksel olarak anlaşıldığından çok daha köklü olabileceğini göstermektedir.
- İsa gerçekten çarmıha gerildi mi?
Kutsal Kitap'ta bazı insanların İsa'nın Vaftizci Yahya'nın reenkarnasyonu olabileceğini düşündüğü belirtilir. İsa arkadaşlarına insanların onun kim olduğunu söylediğini sorduğunda, onlar şöyle cevap verir:
“Kimileri Vaftizci Yahya, kimileri İlyas, kimileri de Yeremya ya da peygamberlerden biri diyor.”Kutsal Kitap, Matta, 16. Bölüm, 14. Ayet
Bu, o zamanki insanların ruhların farklı bedenlerde geri döndüğü fikrine inandığını gösterir.
Bunu daha da ilgi çekici kılan şey, İsa ile Yahya'nın yaşıt olmasıdır; dolayısıyla eğer Yahya'nın ruhu İsa'ya girdiyse, bu her ikisi de yetişkin adamlarken gerçekleşmiş olmalıdır. Bu, o dönemin insanlarının yalnızca reenkarnasyona (bir ruhun ölümden sonra yeni bir bedende yeniden doğmasına) değil, aynı zamanda ruh göçüne, yani bir ruhun bir kişi hâlâ hayattayken o kişinin bedenine girebileceği ya da ondan çıkabileceği fikrine de inandığını düşündürmektedir.
Merak edebilirsiniz: Bunun çarmıha gerilmeyle ne ilgisi var? Aslında sandığınızdan daha fazla.
Kutsal Kitap bize İsa'nın çarmıha gerildiğini, öldüğünü ve üç gün sonra mucizevi bir şekilde ölümden dirildiğini anlatır. Kur'an ise öldürülmediğini, yalnızca öyle göründüğünü ileri sürer. Bu bakış açıları arasında bir gerilim kaçınılmaz görünüyor, değil mi? Hristiyanların Peygamber Muhammed'i ya da İslam'ın öğretilerini benimsemesini engelleyebilecek bir gerilim? O kadar hızlı değil. Burada büyüleyici bir dönemeç var, her iki inancın içinde gizli bir anlatı.
Karşımıza sözde gnostik İnciller çıkar; erken dönem Hristiyan çevrelerinden gelen ve sessizce Yeni Ahit'in dışında bırakılmış metinler. Büyük ölçüde toplumdan sürgün edilmiş bu yazılar, her iki çarmıha gerilme anlatısını uzlaştıran bir hikâye anlatır. Bu yazılar, İsa'nın ruhunun çarmıhtan kurtulduğunu, fiziksel formunu terk ettiğini ve radikal bir başarıyla başka bedenlere göç ettiğini iddia eder. Bu anlatıya göre, İsa'nın bedeni çarmıhtayken ruhu kaçmış ve yerini bir başkasına bırakmıştır. Peki bu yedek, bu gizemli vekil kimdi?
Hem gnostik metinler hem de Kutsal Kitap'ın kendi içindeki ipuçları, tarihsel olarak İsa'nın çarmıhını taşımaya yardım ettiği kaydedilen adam olan Kireneli Simun'a işaret eder.
“İskender ile Rufus'un babası, Kireneli Simun adında biri kırdan gelirken oradan geçiyordu; onu çarmıhı taşımaya zorladılar.”Kutsal Kitap, Markos, 15. Bölüm, 21. Ayet
Bunu bilmek, Yeni Ahit'teki o kafa karıştırıcı diriliş sahnelerine yeni bir ışık tutar. İsa, Mecdelli Meryem'e görünür, ama Meryem onu tanımaz; onun bahçıvan olduğunu sanır.
“Arkasına döndü ve İsa'nın orada durduğunu gördü, ama onun İsa olduğunu fark etmedi.”Kutsal Kitap, Yuhanna, 20. Bölüm, 14. Ayet
İsa'yı tanımayan yalnızca Meryem değildi. Kendi öğrencileri onu yeniden görür ve şaşırtıcı bir şekilde onun kim olduğunu hemen anlamazlar. Neden bu kimliksizlik? Öğretmenleri kadar tanıdık birini tanımakta neden bu tereddüt?
Yuhanna İncili'nin 21. bölümü, bunun İsa'nın çarmıha gerilmeden sonra takipçilerine üçüncü görünüşü olduğunu belirtir; sanki her karşılaşma, İsa olan ama bir şekilde İsa olmayan bir adamı içeriyormuş gibi.
Eba Sadık'ın öğretileri nihayet bu asırlık tartışmaya anlam kazandırmıştır. Onun açıklaması Kutsal Kitap'ı, gnostik anlatıları ve Kur'an'ı bu mistik bilmecenin kilidini açacak şekilde uyumlu hâle getirir: İsa “yalnızca görünüşte” çarmıha gerildi; ruhu bedenden bedene geçti ve sonunda takipçilerine yeni, değişmiş bir formda yeniden göründü. Çarmıha gerilmiş, ama aşkın. Ölü, ama diri. Bu anlayış, bu inançlar arasında köprü kurarak Hristiyanlığın daha geleneksel açıklamalarının denk gelemediği mantıklı bir cevap sunmaktadır.
- İsevi ahit bugün hâlâ geçerli mi?
İbrahimî inançların hikâyesi vaatlerin, ihanetlerin ve yenilenen umudun hikâyesidir; insanlığın şafağına kadar uzanan ilahi ahitlerden örülmüş bir dokuma. Kutsal metinler, İsa Mesih'in gelişinden önce Allah'ın Adem, Nuh, İbrahim ve Musa ile ahitler kurduğunu kaydeder. Her ahit, Allah ile insanlık arasında kutsal bir bağı, rehberlik etmek ve korumak için yapılmış manevi bir sözleşmeyi temsil ediyordu. Ama anlatı ilerledikçe şu açıkça ortaya çıkar: Bu ahitler çoğu zaman bozuldu.
Musa Ahdi'nin hikâyesinin merkezinde yer alan İsrailoğulları defalarca sendelediler. İhlalleri, çölde 40 yıl dolaşmaya, Kutsal Mabet'in yıkılmasına ve hatta asıl Tevrat'ın ve Ahit Sandığı'nın kaybedilmesine yol açtı. Allah'ın bağışlamasına rağmen her ihlalin sonuçları oldu; bu, ahde vefasızlığın bir bedeli olduğunun bir hatırlatmasıydı. Ve sonra dönüm noktası geldi: vaat edilen Mesih, İsa Mesih.
Özellikle İsrailoğullarına gönderilen İsa, bu kutsal bağı yenilemek için geldi. Kendi sözleriyle: “Ben yalnızca İsrail'in kaybolmuş koyunlarına gönderildim” (Matta 15:24). Ama İsrailoğulları onu kucaklamak yerine Romalılara teslim ettiler ve bu ihanet eylemiyle Allah, Musa Ahdi'ni ebediyen sona erdirdi. Onun yerine İsa, önceden bildirdiği gibi yeni bir halkla yeni bir ahit kurdu:
“Allah'ın hâkimiyeti sizden alınacak ve ürününü veren bir halka verilecektir.”Kutsal Kitap, Matta, 21. Bölüm, 43. Ayet
Bir zamanlar İshak'ın soyunun elinde olan bağ, İsmail'in soyuna geçti ve böylece Allah'ın İbrahim'e verdiği kadim vaat yerine geldi:
“İsmail'e gelince, seni işittim. Onu mutlaka kutsayacağım... ve onu büyük bir ulus yapacağım.”Kutsal Kitap, Yaratılış, 17. Bölüm, 20. Ayet
Ve İsmail'in soyundan, Allah'ın ahdinin bir sonraki taşıyıcısı, altıncı ahdin sahibi Peygamber Muhammed geldi. Ama bu sefer kapsam daha genişti. Muhammed'in ahdi yalnızca seçilmiş bir halk için değildi; tüm insanlıkla yapılmış bir ahitti. Yine de tarihin gösterdiği gibi Muhammedî ahit de bozuldu.
Bir ahit bozulduğunda artık geçerli değildir. Kutsal metinlerin zaman boyunca yeni ahitlerin kurulduğunu kaydetmesinin sebebi budur. Musa, İsa ve Muhammed ile kurulan ahitler artık geçerli değildir ve bu da Allah ile insanlık arasında yeni bir sözleşmenin kurulmasını zorunlu kılar.
Şimdi, manevi karmaşanın kol gezdiği bir dünyada, Mehdi Eba Sadık, nihai ve son ahdi, yedinci ahdi kurmak üzere öne çıkmıştır; bu, insanlığın ilahi olanla bağını yenilemesi ve uzun zamandır vaat edilen yeryüzündeki barış için çabalaması için son bir şanstır.
“İmam Ahmed El-Hasan tüm dinleri birleştirmeyi ve her birindeki yanlışları ve doğruları göstermeyi, böylece tüm Ahitleri, tüm Peygamberlerden gelen tüm mesajları tek bir ilahi Ahit ve mesaj altında, Yedinci Ahit altında birleştirmeyi amaçlar.”Bilgenin Gayesi, Eba Sadık, 7. Bab, s. 110