Müslümanların cuma günü Kehf Suresi'nin son on ayetini okumalarının önemli nedenlerinden biri, İslam'da ahir zamanda ortaya çıkan, insanları saptıran ve Mehdi ile Mesih'e karşı savaşan etkili bir şahsiyet olan Deccal'in fitnesinden korunmaktır. Ancak Eba Sadık (minhusselam), özellikle Kehf Suresi'nin Kaim (minhusselam) ve ahir zaman ile olan ilişkisinden söz eder.
‘İmam Mehdi, Deccal ve Kehf Suresi’ adlı bölümde Eba Sadık (minhusselam) şöyle der:
“.....Muhammed'den ve Muhammed'in Ailesi'nden, Kehf'in, Kehf Suresi'nin Kaim ve ashabıyla çok güçlü bir ilişkisi olduğunu söyleyen başka rivayetleriniz de var. Kehf Suresi Kur'an'ın 18. suresidir ve içinde birkaç farklı hikâye vardır. Ama Kehf Suresi'nde yer alan en meşhur üç hikâye şunlardır: Birincisi, surenin adını aldığı hikâyedir. ‘El-Kehf’ ‘mağara’ demektir. Ve bu, Yedi Uyurlar'ın hikâyesine bir göndermedir. Yedi Uyurlar Katoliklikte iyi bilinen azizlerdir. Bu yüzden Katolik Hristiyanlık onları kutsal kişiler olarak kabul eder. Ve sayıları yedidir. İslam'da ise onlar anılır ve hikâyeleri Kehf Suresi'nde anlatılır. Hatta surenin kendisi –Kur'an'daki 114 surenin tamamı içinden bir sure– bu Yedi Uyurlar'ın adını taşır. Ve bu nedenle onlara ayrıca bir vurgu ve önem verilir. Kehf Suresi'nde anlam ve önem taşıyan ikinci hikâye, Musa ile Salih Kul'un hikâyesidir. Ve Yedi Uyurlar'ın hikâyesinden sonra ona geleceğiz. Ve son olarak, Kehf Suresi'nde öne çıkarılan ve yine son derece önemli olan hikâye, Zülkarneyn'in ve yolculuğunun hikâyesidir.”
Yedi Uyurlar'ın hikâyesini bilmeyenler için: Bu, İsa Mesih'ten sonra ama İslam'ın yükselişinden önce, Roma İmparatorluğu döneminde yaşamış yedi soylu gencin hikâyesidir. Yüksek devlet makamlarında bulunuyorlardı ve Hristiyanların acımasızca zulme uğradığı bir dönemde Hristiyanlığı gizlice yaşıyorlardı. İnsanları sahte ilahlara tapmaya zorlayan ve Hristiyanlara ağır işkenceler eden zalim Roma imparatorundan kaçmak için köpekleriyle birlikte bir mağaraya sığındılar.
Mağarada 309 yıl süren mucizevi bir uykuya daldılar. Uyandıklarında kendilerinin hiç değişmediğini, ama Hristiyanlığın artık zulme uğramadığı, büsbütün farklı bir dünyada olduklarını gördüler. İçlerinden biri, Yemliha, yiyecek almak için şehre gitti, ancak yanında taşıdığı eski paranın artık tanınmadığını fark etti. Şehir halkı onun hikâyesine hayret etti ve haber yerel Hristiyan krala ulaştı. Kral, şehir halkıyla birlikte mağarayı ziyaret etti ve Yedi Uyurlar'ın mucizevi biçimde korunmasını Allah'ın kudretinin ve korumasının bir alameti olarak kutladı.
Yedi Uyurlar hikâyelerini anlattıktan sonra mağaraya dönmeyi seçtiler ve orada vefat ettiler. Ardından mağara mühürlendi ve bir türbe olarak saygı gördü; bu olay hem İslami hem de Hristiyan geleneklerinde önemli bir mucize olarak yer aldı.
Eba Sadık (minhusselam) bölümde şöyle der:
“Ve onun Kaim ve onun ashabıyla olan ilişkisi ve neden Deccal'in fitnesinden bir koruma olduğu şudur: Açıkça görüldüğü gibi, Deccal'in zamanında, Mehdi'nin zamanında siyasi atmosfer ve dünyada olup bitenler bakımından yaşananlar, eskiden Yedi Uyurlar'ın zamanında yaşananlarla birebir örtüşmektedir. İnsanlar Allah'ın (sübhanehu ve teâlâ) hüccetlerini reddediyorlardı. Kendi yöneticilerini atıyorlardı. Zorbalar tarafından yönetiliyorlardı. Ve bu çağda bütün gezegen zorbaların altında yaşıyor, onlar tarafından yönetiliyor ve onların kararlarından acı çekiyor; Allah (sübhanehu ve teâlâ) tarafından atananlar ise mazlum durumda. Kehf Suresi'ndeki mağara benzetmesi, Yedi Uyurlar'ın girdiği o mağaradan söz eder, ama aynı zamanda gizli bir anlamı da vardır ve mağaranın gizli anlamı Kaim'dir. Kaim mağaradır, Yedi Uyurlar da mağaranın ashabıdır, yani Kaim'in ashabıdır. Hatta rivayetlerde bu fikre küçük bir göz kırpma ya da işaret bile vardır; orada, Kaim'in zamanında diriltilip geri döndürülen Kaim ashabından bazılarının bu Yedi Uyurlar olduğu belirtilir. Bir rivayette Kaim zuhur ettiğinde, onunla birlikte zuhur ederler ve yanında Yedi Uyurlar bulunur. Ve böylece Kaim mağaradır. Bu, onun için bir alegoridir. Uyurlar da mağaranın ashabıdır. Mağaranın ashabı, yani Kaim'in Ensarı, Kaim'i ve onun Davetini, Allah'ın (sübhanehu ve teâlâ) Hâkimiyetini kendilerine sığınak edinmek ve bugün toplumda var olan zorbalardan beri olduklarını ilan etmek için toplumdan çekilip uzaklaştıklarında ne olur? Kur'an der ki, Allah onlara rahmetinden yayar ve onlar Kaim'e sığınıp barınarak Allah'ın ilmine ve lütfuna erişirler.”
“İşte Kaim'in zamanında ashaba olan budur. Toplumdan çekilirler. Kaim ile buluşurlar. Ona hicret ederler. Terk ederler/beri olduklarını ilan ederler. Ve onu sığınak edinirler. Ve Allah onları rızıklandırır ve Allah onları gelecek olana hazırlar. Gelecek olan nedir? Görecekleri, uyanacakları ve bulacakları o devlet.
Ve Yedi Uyurlar da böyleydi; bir Hristiyan devletinde yaşadıklarını gördüler. İsa'nın takipçilerine karşı olmaktan İsa'nın takipçilerinden yana olmaya geçmiş bir devlet; adaletsiz olmaktan adil bir devlet olmaya geçmiş ve bir zalim yerine salih bir krala sahip bir devlet. Aynı şey Kaim'in zamanında mağaranın ashabına da olur; Allah onlar için bir yol hazırlar. Ve sonunda bir İlahi Adil Devlet görürler. Bir devlet... inanılmaz olsa da, nasıl gerçekleşeceğini kimse anlamasa da. Ve bu mucizevi bir yolla gerçekleşir. Kaim'in o ashabı, ömürleri boyunca adil bir devlet görecekler; tıpkı bu Yedi Uyurlar'ın adil bir devlet görmesi gibi, Allah'ın onların ömrünü 309 yıl uzatması gerekse bile. Aynı şey Kaim ve ashabı için de geçerlidir. Ve hatta bazı rivayetler, Peygamber'in yemin ederek özetle şöyle dediğini anar: "Allah'ın, yeryüzü zulüm ve haksızlıkla dolduğu gibi adalet ve hakkaniyetle dolsun diye bir günü uzatması gerekse bile, onu o kadar uzatırdı," vesaire.”
Müminlerin Emiri İmam Ali bin Ebu Talib (minhusselam) şöyle buyurdu:
“Mağara Ashabı (Ashab-ı Kehf) Mehdi'ye (aleyhisselam) yardım etmek için gelecekler.”
Hüseyni, El-Hidaye, s. 31; İrşadu'l-Kulub, s. 286; Hilyetu'l-Ebrar, c. 2, s. 601
Mufaddal bin Ömer'den, İmam Cafer Sadık'ın (minhusselam) şöyle dediği rivayet edilmiştir:
“Muhammed'in Ailesi'nin (O'na ve Ailesine Selam Olsun) Kaim'i yeniden zuhur ettiğinde, Kâbe'nin arkasından yirmi yedi kişiyi diriltip çıkaracak; ve kabirlerden, Peygamber Musa'nın (aleyhisselam) kavminden hakkaniyetle hükmeden yirmi beş kişiyi, mağara ehlinden yedi kişiyi, Peygamber Musa'nın (aleyhisselam) vasisi Yuşa bin Nun'u, Firavun kavminin müminini, Selman-ı Farisi'yi, Ebu Dücane Ensari'yi ve Malik Eşter'i diriltecek.”
Kitabu'l-İrşad s. 522 (İngilizce baskı)
İmam Sadık (minhusselam) şöyle buyurdu: “Kaim, Kûfe'nin arkasından yirmi yedi kişiyle çıkacak; onlardan on beşi Musa'nın (aleyhisselam) kavmindendir, hakka yönelten ve Adalete göre amel eden; yedisi Mağara ehlindendir, Yuşa bin Nun, Selman, Ebu Dücane Ensari, Mikdad ve Malik Eşter de orada bulunacak; bunlar Kaim'in (aleyhisselam) huzurunda Ensar ve Yöneticiler olacaklar.”
El-İrşad, Şeyh Müfid, c. 2, s.386
Abdullah bin Mesud rivayet etti:
Peygamber (O'na ve Ailesine Selam Olsun) şöyle buyurdu: “Bu dünyadan yalnızca bir gün kalmış olsa bile Allah o günü uzatır; ta ki o günde benden ya da ailemden, babasının adı babamın adı gibi olan bir adamı göndersin; o, yeryüzü zulüm ve baskıyla dolduğu gibi onu hakkaniyet ve adaletle dolduracaktır.”
Sünen-i Ebu Davud 4282
Elimizdeki ikinci hikâye Musa (aleyhisselam) ile Salih Kul'un hikâyesidir.
Musa ile Salih Kul'un hikâyesini bilmeyenler için: Allah, Musa'ya ilim için gizemli İki Denizin Birleştiği Yer'de Salih Kul Hızır'ı aramasını emreder. Karşılaştıklarında Hızır, sabırlı olması ve yaptıklarını sorgulamaması şartıyla Musa'ya öğretmeyi kabul eder. Yolculukları sırasında Hızır, iyi kalpli yoksul insanlara ait bir gemiyi hasara uğratır, masum bir oğlanı öldürür ve misafirperver olmayan bir kasabada karşılık istemeden bir duvarı onarır. Her seferinde Musa itiraz eder ve görünürdeki haksızlıkları anlamakta zorlanır. Sonunda Hızır yaptıklarını açıklar: Gemi, bir zorbanın ona el koymasını önlemek için hasara uğratılmıştı; oğlan, gelecekteki zorbalığı ve anne babasının yaşayacağı acıyı önlemek için öldürülmüştü; duvar ise iki yetime ait bir hazineyi korumak için onarılmıştı. Görünüşte sert olan bu eylemler daha derin bir ilahi hikmeti açığa çıkarır ve Musa'ya sabrı ve insan anlayışının sınırlarını öğretir.
Eba Sadık (minhusselam) bölümde şöyle der:
“Ve bu hikâyenin taşıdığı benzerlik, içinde Kaim ve ashabıyla bir benzerlik ya da ders, bir paralellik de vardır; Kaim'in zamanında ve Deccal'in zamanında yaşayan herkesin, Kaim'e eşlik ederek ve bir noktada onu inkâr etmeyip ondan kaçmayarak başarıya ulaşmasıyla Deccal'den kaçınmasına yardım edecek çok önemli bir paralellik. Musa ile Salih Kul arasındaki benzerlik, Kaim ile ashabı arasındaki benzerliktir. Kaim'in ashabından, Kaim ile yolculuklarında sabırlı olmaları, teslim olmaları ve onu sorgulamamaları istenir; tıpkı Musa'dan teslim olmasının ve Salih Kul'un verdiği kararları sorgulamamasının istendiği gibi. Ve Musa ile Salih Kul arasında yaşanan o üç olay, Kaim'in Davetinde de yaşanacaktır. Ve Muhammed'in ve Muhammed'in Ailesi'nin rivayetleri ile Ahmed El-Hasan (aleyhisselam) bu konulardan söz etti. Ve dedi ki Kaim'in zamanında gemiye bir hasar verilecek. Ve gemi Kaim'in ashabına ait olacak. Ve gemi Kaim'in topluluğudur; Kaim'in topluluğu ya da Kaim'in ashabı, Kaim'in ashabının daveti hasara uğrayacaktır. Böylece görünüşte, dışarıdan bakan o zorbalar ve hatta gemideki insanlar bile bu davette bir sorun olduğunu görecekler ya da bu davette bir sorun olduğunu düşünecekler. Ama gerçekte [olan şey] davette hiçbir sorun yoktur; zorbaların bunun gerçek Kaim ve Kaim'in gerçek daveti olduğunu fark etmesinden korumak için Kaim tarafından kasıtlı olarak hasara uğratılmıştır. Böylece davetin itibarını zedeler ya da insanların "Bu davetle ilgili endişelenecek hiçbir şeyimiz yok. Bu sahte bir davet" diye düşünmesini sağlayacak bir şey yapar.
O, Ruhu'l-Kudüs ile hükmeder. Ve böylece ashabını, işlemiş oldukları bir şeye göre değil, işleyeceklerini bildiği küfre ve kalplerinde olduğunu bildiği şeye göre yargılar. Ve Kaim'in işinin uzun süreceğini belirten başka rivayetler de vardır. Yani Mehdi'nin zuhur ettiği, sonra birdenbire savaşların çıktığı, ashabının sihirli bir şekilde ortaya çıktığı ve bunun gibi bir şey değildir. Hayır, Kaim'in Daveti uzun sürer. Çok uzun bir süre boyunca bir daveti vardır. Ashabıyla olan yolu, ona en yakınlarının en yakınları ona en büyük düşmanlığı besleyenler hâline gelinceye dek uzar. Ona en yakınlarının en yakınları, ondan en çok nefret eden ve onunla savaşmaya çalışanlar hâline gelir. Ve böylece bunların hepsi uyarılardır. Ve bunlar Kehf Suresi'ndeki uyarılardır: Eğer Kaim ile birlikteyseniz ve o bir gün birini mahkûm ederse, bu kişi ona en yakınlarının en yakını olsa bile, bir çocuk kadar masum olduğu bilinse bile, Musa'nın bu gence hayran olması gibi onu çok sevseniz bile, herhangi bir günah işlediğini bilmeseniz ve onu kusursuz, hatta belki mazlum görseniz bile, Kaim'i sorgulama hatasına asla düşmeyin. Onun hükmüne sımsıkı sarılın, çünkü insanların içinde ne olduğunu en iyi o bilir. Ve sonra Musa ile Salih Kul arasında yaşanan üçüncü hikâye de Kaim'in zamanında kendini tekrarlar. Ve o da duvardır. Ve Kaim'in zamanındaki duvarın altında bir hazine vardır. Ve o hazine, Kaim'in çıkaracağı hazinedir ve o hazine, daha önce bilinmeyen ve onun insanlar arasında yayacağı ilmin 27 harfidir. Ve böylece bu da insanlara bir ön uyarıdır: Eğer Kaim ilim çıkarırsa ve o ilmi mantığa aykırı işler yaparak çıkarırsa –duvarı onarmak gibi, ya da görünüşte zalimlere yardım etmek olan, ya da görünüşte fıkha aykırı olan ya da Allah'ın kanunlarına aykırı olan işler– onu asla sorgulamayın. Güvenmek akıldır. Allah'ın onunla olduğuna güvenin. Onunla olan Ruh'a güvenin. Ve kendi gözlerinizden, kendi zihninizden ve kendi mantığınızdan çok onun gözlerine güvenin.”
Ebu Abdullah İmam Sadık (minhusselam) şöyle buyurdu:
“İlim toplam yirmi yedi harftir ve Resullerin getirdiği her şey yalnızca iki harftir; insanlar bugüne dek iki harften başkasını bilmezler. Kaim çıktığında yirmi beş harfi getirecek, onları insanlar arasında yayacak ve önceki iki harfe ekleyecek; ta ki toplam yirmi yedi harfi yayana dek.”
Biharu'l-Envar, Allame Meclisi, c. 52, s. 336
Ebu Basir'den, o da Ebu Cafer'den (minhusselam) rivayet edildi; şöyle dedi:
“Kaim, önünde savaşta çarpışan ashabından bazılarının reddettiği davalarda hüküm vermeye başlar; bu Adem'in (aleyhisselam) hükmüdür; böylece Kaim itiraz eden adamları öne çıkarır ve boyunlarını vurur. Sonra ikinci davada hüküm verir ve onunla birlikte savaşta çarpışmış başka bir topluluk bunu reddeder; bu Davud'un (aleyhisselam) hükmüdür; böylece onları öne çıkarır ve boyunlarını vurur. Sonra üçüncü bir davada hüküm verir ve onun yanında savaşta çarpışmış başka bir topluluk bunu reddeder; bu İbrahim'in (aleyhisselam) hükmüdür; böylece onları öne çıkarır ve boyunlarını vurur. Sonra dördüncü bir davada hüküm verir; bu Muhammed'in (O'na ve Ailesine Selam Olsun) hükmüyledir ve onu kimse reddetmeyecektir.”
Biharu'l-Envar, Allame Meclisi, c. 52, s. 389
Ebu Abdullah'tan (minhusselam) rivayet edildi; şöyle dedi:
“Muhammed'in Ailesi'nin Kaim'i kıyam ettiğinde, Davud'un ve Süleyman'ın hükmüyle hükmeder; insanlardan delil istemez.”
Biharu'l-Envar, Allame Meclisi, c. 26, s. 177
Eba Sadık (minhusselam) şunu da vurguladı:
“Teslimiyetin bir parçası, İmam'ın gözlerine kendi gözlerinizden daha çok güvenmenizdir. Onun aklına kendi aklınızdan daha çok güvenirsiniz. Sizin yerinize onun düşünmesine, sizin yerinize onun görmesine ve sizin yerinize onun duymasına izin verirsiniz. Elçinin duyularına kendi duyularınızdan daha çok güvenirsiniz.”
Ve son olarak Kehf Suresi'nde Zülkarneyn'in (aleyhisselam) ve yolculuğunun hikâyesi vardır. Bilmeyenler için: Allah tarafından atanmış bir peygamber ve kral olan Zülkarneyn (aleyhisselam), Süleyman'ınkiyle kıyaslanabilir doğruluğu ve otoritesiyle tanınır, ancak Süleyman'ın doğaüstü yeteneklerine sahip değildir. Zülkarneyn (aleyhisselam) doğrudan ilahi ilham alır ve doğudan batıya uzanan geniş yolculuklara çıkar; Ye'cüc ve Me'cüc de dâhil olmak üzere çeşitli kavimlerle karşılaşır. Arayışı, yalnızca yol arkadaşı Hızır'ın (aleyhisselam) tesadüfen bulduğu Gençlik Pınarı'nı aramayı da içerir; bu da sonsuz hayatı aramanın paradoksunu simgeler. Zülkarneyn'in önemli başarıları arasında, müminler ile kâfirler arasındaki ayrılığı simgeleyen, Ye'cüc ve Me'cüc'e karşı koruyucu bir sur inşa etmek vardır.
Eba Sadık (minhusselam) şöyle der:
“Ve böylece burada Zülkarneyn'in hikâyesi ile Muhammed'in Ailesi'nin Kaim'i hakkında kurulabilecek ve Muhammed'in Ailesi tarafından kurulan benzetme ve karşılaştırma şudur: Zülkarneyn'e verilen ona da verilmiştir. Zülkarneyn'e yeryüzünde güç verilmiştir. Kaim'e de yeryüzünde güç verilmiştir. Zülkarneyn Allah tarafından ilham alır. Kaim Allah tarafından ilham alır. Zülkarneyn kâfir kavim ile mümin kavim arasını ayıran bir sur inşa eder. Kaim de bir İlahi Adil Devlet inşa eder ve Allah'ın Hâkimiyetine inanan Allah'ın halkı ile insanın hâkimiyetine inanan herkesi birbirinden ayıran bir davet kurar. Ve bu sur dikilir ve Ye'cüc ve Me'cüc gibi olan herkes ile Allah'ın halkından olanlar arasını ayırır. Allah Zülkarneyn'e mutlak yetki de verir. Bir noktada bir kavimle karşılaştığında ona söyler, Allah ona der ki: "Bu kavme gelince, onlara dilediğini yapmakta serbestsin. Onları cezalandırmak istersen cezalandır. Onlara iyilik etmek istersen iyilik et. Bu sana kalmış. İş senin elinde." Bu şekilde Allah, kullarının işini Kaim'in eline bırakır; çünkü yeryüzündeki herkes günahla mahkûm edilmiştir. Ve böylece Kaim, yeryüzü halkıyla karşılaştığında, onları ceza hak ettikleri günahları için cezalandırmak ya da günahlarını bağışlamak arasında seçim hakkına sahiptir. Kaim günahları bağışlama, insanları mahkûm etme ve günahları için onlara cezayı uygulama gücüne sahiptir. Kaim'i kimse hiçbir şey için kınayamaz. Ve bu, Muhammed'in Ailesi'nden gelen rivayetlerin Kaim hakkında söylediği şeylerden biridir: Ne yaparsa yapsın, insanların mantığına ya da fıkha aykırı olsa bile, kınanamaz ve yeryüzünde hiç kimse tarafından mahkûm edilemez.
Ve böylece Kehf Suresi'nin hikâyesi, Kehf Suresi'ndeki hikâyeler, kendilerini Muhammed'in Ailesi'nin Kaim'ine (minhusselam) doğru giden yola ve yolculuğa hazırlamak isteyen herkes için son derece önemlidir. Ve Ye'cüc ve Me'cüc'ten gelen düşmanlara karşı Zülkarneyn'in surlarının ardında korunan Allah'ın halkının bir parçası olmak isteyen herkes için. Yaklaşmak... ve İlahi Adil Devlet'i görmek ve mağarayı sığınak edinmek isteyen herkes için, Kehf Suresi'ndeki bu hikâyeler bir hatırlatma işlevi görecektir.”
İşte Hz. Muhammed'in (O'na ve Ailesine Selam Olsun) kastettiği budur: Kehf Suresi fitneden bir büyü olarak değil, Deccal'in fitnesi zamanında bunun nasıl olacağını anlamak olarak korur; bu hikâyeleri anlamak anahtardır.
Eba Sadık (minhusselam) şunu da söyledi:
“...Ve Allah mümin hakkında konuşur ve Kur'an'da şöyle der: "Sözler üzerinde tefekkür etmezler mi? Düşünmezler mi? Akılları yok mu? Ve anlamazlar mı?" Ve böylece Kur'an konusunda bir kişiden istenen, sözleri okurken onları anlamasıdır. Kur'an'ın gücü buradadır. Kur'an hiçbir fayda sağlamaz. Eğer bir kişi onu, anlamının bilincinde olmadan okuyor, harfleri, ifadeleri ve kelimeleri tekrarlıyorsa. Ve bütün önem anlamdadır. Ve böylece bazı insanların yaptığı gibi Kehf Suresi'ni cuma günü okumak, ne okuduklarının bilincinde bile olmadan ve onun üzerine düşünmeden, hiçbir koruma sağlamaz. Hatta onlar için bir lanete dönüşebilir; çünkü o zaman Allah'ın (sübhanehu ve teâlâ) huzuruna Deccal tarafından aldatılmış, Deccal'in ya da Mesih Karşıtı'nın takipçisi olmuş olarak, aynı zamanda da Kehf Suresi'ne erişmiş ve onu her cuma okumuş olarak gidecekler. O zaman mazeretleri ne olacak? Sözleri okudular, ama hayvanlar gibiydiler, sığırlar gibi, hatta daha da sapkın. Ya da sırtında pek çok kitap taşıyan ama bunlardan hiçbir şekilde fayda görmeyen eşek gibi. Yani her şey anlamla ilgilidir. Her şey hikâyelerden hikmeti çıkarmakla ilgilidir.”
Hatta ‘Cuma’ günü bile: Müslümanlar Kehf Suresi'nin son on ayetini neden cuma günü okurlar? Cuma, İmam Mehdi'nin günü olarak bilinir. Yani sanki Allah insanlığa, eğer İmam Mehdi'yi (O'na ve Ailesine Selam Olsun) ya da Kaim'i (minhusselam) tanımak istiyorsanız bu hikâyeleri anlamanız gerektiğini söylüyor.
Ve aynı ravi zinciriyle, Hüseyin bin Said'den, o Hammad bin İsa'dan, o İbrahim bin Ömer'den, o Ebu Eyyub'dan, o Haris bin Muğire'den, o da Ebu Abdullah'tan (minhusselam) şöyle dediği rivayet edilmiştir:
“Ramazan ayının 23'ünde, cuma gecesi gökten bir nida olacaktır.”
Kemalüddin ve Temamü'n-Nime c. 2, Bölüm 57, Hadis 16 (İngilizce Baskı)