Din9 dk okuma

Görüş: “Müslümanlar” Kadınları Nasıl Susturuyor, Abdullah Haşim ise Onlara Nasıl Söz Veriyor

Metin Türkçe okunuyor

Özgün makaleyi The Divine Just State sitesinde okuyun

Bu yazı tartışmayı yeniden çerçeveliyor; erkek Sünni fenomenlerin dayattığı gösterişçi boyun eğişi, Ahmedi Barış ve Nur Dini'ndeki kadınların güçlenmiş sesleriyle karşılaştırıyor ve sessizliğin, ikiyüzlülüğün ve ataerkil denetimin manevi olarak iptal edilmesi çağrısında bulunuyor.

Yazan Beyda Kassem

Kütüphanem

İnsanlar bugün “iptal kültürü”nden söz ettiğinde, birçoğunun aklına dijital öfke, linç kampanyaları ve sosyal medyada kamuya açık infazlar gelir. Yanlış sözler söyledikleri için, hatta yanlış anlarda sessiz kaldıkları için teşhir edilen insanlar. İptal kültürü - kulağa sansür, aşırı tepki, ifade özgürlüğüne bir saldırı gibi geliyor. Peki ya bu terimi yeniden tanımlarsak? Ya onu manevi bir şeye dönüştürürsek - insanların yok edilmesinden uzaklaşıp yalanların yok edilmesine doğru?

Çünkü asıl kriz çok fazla öfke değil - çok fazla sessizlik. Camilerde, kiliselerde, oturma odalarında sessizlik. Kadınlara “Konuşma” diyen sessizlik. Hepimizi eski rollere geri iten sessizlik. Bu sessizlik kutsal değil. Üretilmiş bir sessizlik. Ve iptal edilmesi gerekiyor.

Bir YouTube videosu bütün dramı gözler önüne seriyor: Fenomen Ali Dawah kameranın karşısında bacaklarını aça aça oturuyor. Yanında karısı - örtülü, sessiz. Düşüncelerini, kocasının ona hediye ettiği beyaz bir tahtaya yazmasına izin veriliyor. Diyalog yok. Karşılıklı alışveriş yok. Ortaklık gibi görünen şey, modern kılığa bürünmüş bir monolog. Instagram filtreli bir boyun eğiş ritüeli.

Bu görüntü münferit bir olay değil. Bir sistem. Kadınların sistematik olarak güçsüzleştirilmesi. Katılım yanılsaması. İlerleme taklidi. Ataerkil yapıları pekiştirirken kendilerini dinen özgürlükçü olarak sahneleyen erkekler. Onların beyaz tahtası, tweet butonu olmayan bir Twitter hesabı gibi - sesi olmayan bir sahne.

Bu din değil. Bu iman değil.

Bu terbiye etmek.

Bunun tam aksine, Ahmedi Barış ve Nur Dini'nin kadın üyeleri, bir sese sahip olduklarını ve onu nasıl kullanacaklarını bildiklerini gösteren pek çok cevap videosu kaydetti.

İran'da Jina Mahsa Amini, başörtüsünün altından bir tutam saç göründüğü için dövülerek öldürüldü. Pakistan'da dini bir konsey, erkeklerin eşlerini “hafifçe dövebileceğini” ilan ediyor. Afganistan'da Taliban kız okullarını kapatıyor. Avrupa'da pek çok kilisede kadınların manevi otorite sahibi olması engelleniyor.

Bu arada solcu, laik çevrelerde başka bir dogmatizm biçimine tanık oluyoruz: Sezgiden, duadan veya ilahi dişillikten söz eden maneviyat sahibi kadınlar dışlanıyor, alay konusu ediliyor, geri kalmış olarak damgalanıyor. Aydınlanmışların da kendi yasak bölgeleri var - kıyafet için değil, dünya görüşleri için.

Her yerde aynı dinamik: Kültür din mertebesine yükseltiliyor. Ve din - ister ilahi ister ideolojik olsun - bir denetim aracına dönüşüyor. Ama onun amacı hiçbir zaman bu olmadı.

Gerçek vahiy her zaman bir arınma eylemiydi. Musa Altın Buzağı'yı paramparça etti. İsa tüccarları tapınaktan kovdu. Onların “iptal kültürü” hiçbir zaman insanları hedef almadı - yalnızca yalan sistemlerini.

Manevi iptal kültürü düşünce alışkanlıklarını hedef alır. “Kim haksız?” diye sormaz, “Yalan olan neydi?” diye sorar. Bölmeyi değil, açıklığa kavuşturmayı amaçlar. Bizi geri çağırır - eski dogmalara değil, kaynağa:

  • Denetleyen değil, özgürleştiren bir Allah'a.
  • Kadının sesinin bir skandal değil, hakikatin bir işareti olduğu bir dine.
  • İtaatin boyun eğiş değil, batıla karşı bir başkaldırı olduğu bir maneviyata.

Belki de dinin tarihteki en büyük hatası kültürü vahiyle karıştırmasıdır. Bundan daha farklı iki kavram olamaz, ama öylesine iç içe geçmişlerdir ki artık birbirinden ayrılamaz görünürler. “Allah'ın iradesi” diye sunulan şey, çoğu zaman dini bir boyaya bürünmüş ataerkil güç yapılarının yankısından ibarettir.

Kültür bir toplumun hafızasıdır. Kıyafette, dilde, aile modellerinde, onur, utanç ve edep anlayışlarında kendini gösterir. Durağan değildir. Şiirsel, yaratıcı, derinden köklü olabilir - ama aynı zamanda şiddet içeren, dışlayıcı, zehirli de olabilir. Kültür zamanla, mekânla, iklimle ve güçle değişir.

Din, saf anlamıyla, insan yapımı değildir. O vahiydir - Allah'tan insanlığa doğrudan bir iletişimdir. Amacı asla denetim değil, özgürleşmedir. Kökene değil, ruha hitap eder. Boyunduruk altına almaz - yüceltir. Kabileye özgü değil, evrenseldir. Uzlaşı değil, hakikattir.

Peki ne oldu? Kültür dinin cübbesini giydi. Ve din, kültürün hizmetçisi seviyesine düşürüldü. Pakistan'da çeyiz dini bir görev olarak sunuluyor. Suudi Arabistan'da kadın hakları Allah'ın adıyla kısıtlanıyor. Avrupa'da kiliseler “kutsal geleneği” gerekçe göstererek kadınlara rahiplik hakkı tanımıyor.

Sonuç: Milyonlarca insan bunu Allah'ın istediğine inanıyor. Kadınların itaat etmesi, örtünmesi, kendilerini küçültmesi gerektiğine. Ama bu vahiy değil. Bu, din adına yapılan bir terbiye. Kutsal boyaya bulanmış kültürel bir yalan.

Bu hatayı hiç kimse Abdullah Haşim Eba Sadık kadar açık biçimde adlandırmaz:

“Allah erkekleri ve kadınları eşit yarattı. Bazı erkekler bazı kadınlardan daha iyidir - ve bazı kadınlar bazı erkeklerden daha iyidir. Ve peygamberlerin çoğundan daha yüksek kadınlar vardır.”

Bu tek cümle binlerce yıllık erkek egemenliğini paramparça ediyor. Eba Sadık çağımızın en büyük dini kurgusunu ifşa ediyor: otoritenin erkek olması gerektiği, manevi olanın bir cinsiyeti olduğu kurgusunu. Bunların hiçbiri Allah'tan gelmedi. Hepsi korkudan geldi.

Ahmedi Barış ve Nur Dini'nde ayrım açıktır: Allah neyi vahyetti - ve insanlar onu neye dönüştürdü? Bu ayrım özgürleşmenin ilk adımıdır.

Çünkü dini kültürle karıştıran kişi, Allah'ı bir ataerkil reise ve imanı bir korseye dönüştürür. Ama vahyi kültürel tozdan arındıran kişi hakikati bulur: Allah gelenekçi değildir. Milliyetçi değildir. Ataerkil bir reis değildir.

Arap Dünyası: Gücün Peçesi

Pek çok Arap ülkesinde din her yerde hissedilir: Camiler, ezanlar, dini bayramlar. Ancak “İslami” sayılan şey çoğu zaman Kur'an'dan değil, kabile normlarından kaynaklanır - mevcut gücü meşrulaştırmak için âlimler tarafından dini olarak yorumlanmış normlardan.

Örnek: Zorla örtünme. 24:31 ayeti mümin kadınları edepli olmaya çağırır - ama örtünmemeye herhangi bir ceza öngörmez. Yine de devletler zorunlu örtünme inşa eder. İran'da bu çarpıtma 2022'de Jina Mahsa Amini'nin ölümüne yol açtı. “Uygunsuz başörtüsü” nedeniyle gözaltına alındı - saatler sonra ahlak polisi tarafından dövülmüş olarak öldü.

Bir başka ayet, 3:195, çok daha az bilinir - ama merkezi bir öneme sahiptir:

“Rableri onlara cevap verdi: ‘Erkek olsun, kadın olsun, sizden hiçbirinizin amelinin karşılığını asla zayi etmeyeceğim. Siz birbirinize eşitsiniz.’”

Ama eşitlik yerine korku yayılıyor. Maneviyatın yerini denetim alıyor. Erkek ahlak hakemi, kadın ise ayaklı bir ayartı oluyor.

Güney Asya: Namus ve Korku

Pakistan'da, Hindistan'da ve Bangladeş'te din ile aile namusunun kaynaşması özellikle zehirlidir. Zorla evlendirme, çeyiz, namus cinayetleri - kökleri ataerkil kültürde olsa da hepsi iman adına meşrulaştırılır.

Örnek: Pakistan'ın İslami İdeoloji Konseyi 2016'da erkeklerin itaatsiz eşlerini “hafifçe dövebileceğini” ilan etti. Hiçbir tepki yok. İslam içinden hiçbir direniş yok. Onun yerine: sessizlik. Boyun eğiş. Gelenek.

Din bir korku tiyatrosunun sahnesine dönüşüyor. Allah konuşmuyor - erkekler dikte ediyor. Ya kadınlar? Toplumsal utancın taşıyıcıları.

Afrika: Kutsal Şiddet Mirası

Pek çok Afrika toplumunda İslam öncesi veya sömürge öncesi ritüeller sonradan kutsallaştırıldı. Kadın Sünneti (FGM) veya çocuk evlilikleri gibi uygulamalar, ilahi vahiyle hiçbir ilgisi olmadığı halde artık “kutsal” sayılıyor.

Bu ritüeller dini değil - kültürel sıkıntılardır. Kadının rolü: itaat etmek, hizmet etmek, acı çekmek. Din yerel güç yapılarını düzeltmiyor - onları güçlendiriyor.

Batı: Ağızlıklı İlerleme

Batı'nın da dini kılığa bürünmüş kendi kültürü var. Kadınlar hâlâ Katolik rahip olamıyor. Gerekçe mi? İsa'nın “yalnızca erkek havariler seçmiş” olması. Ama bu, erkek egemen bir sistem tarafından savunulan, erkekler tarafından yorumlanmış bir kutsal metin.

Avrupa'nın Ortodoks kiliselerinde kadınlar çoğu zaman tamamen dışlanıyor - ne ses, ne etki, ne de manevi otorite. Ya laik çevreler? Dogmatizm orada da sürüyor. Sezgiden, duadan veya ilahi dişillikten söz eden maneviyat sahibi kadınlar geri kalmış diye alaya alınıyor ya da dışlanıyor. Yeni ağızlık dini değil - ideolojik. Her şey olabilirsiniz - yeter ki dindar olmayın.

Sessiz ve İşlevsiz Âlimler – Denetimin Suç Ortakları

Bütün bu senaryoları birleştiren şey âlimlerin sessizliğidir. Kültürel uygulamaları sorgulamak yerine onayladıklarında suç ortağı olurlar. Statükoyu savunurlar - onu Allah'ın iradesi olarak pazarlayarak. Ama bunu yapanlar imanın ruhunu çalarlar.

Eba Sadık şöyle der:

“Allah'a itaat, insanlara boyun eğmek anlamına gelmez - hakikate boyun eğmek anlamına gelir. Ve hakikat kültürün karşısında durabilir.”

Bu hakikat kültürel zincirleri paramparça eder - bizi vahye geri çağırır. Geleneğe değil. Kaynağa. Ve orada devrim başlar.

Bir sistemi devirmek öfkeden fazlasını gerektirir. Hakikati gerektirir. Ve hakikatin yeniden icat edilmesine gerek yoktur - açığa çıkarılması gerekir. Ahmedi Barış ve Nur Dini'nin manevi önderi Eba Sadık'ın misyonu budur. Onun temsil ettiği şey reform değil - yeniden tesistir. Modernleşme değil - kültürel çarpıtmaların ötesindeki ilahi kaynağa dönüştür.

Amacı açıktır: vahyi kültürel şartlanmadan kökten ayırmak. İmanı gelenekten, dogmadan ve erkek egemenliğinden kurtarmak. Kadını yeniden yerine koymak - bir sembol olarak değil, faal ve Allah tarafından yetkilendirilmiş bir ses olarak.

Allah erkekleri ve kadınları eşit yarattı. Bazı erkekler bazı kadınlardan daha iyidir - ve bazı kadınlar bazı erkeklerden daha iyidir.

Bu basit cümle, 1.400 yıllık dini çarpıtmaya karşı doğrudan bir saldırıdır. Eba Sadık, erkek egemen dini kültürü ikiyüzlü otoritesinden arındırır - öfkeyle değil, delille. Vahiyle. Hakikatle.

Örnek: İslami mezheplerin çoğu, manevi otoriteye yalnızca erkeklerin sahip olduğunu öğretir. Ama Eba Sadık aktarılmış bir hakikati hatırlatır: Peygamber'in kızı Fatıma Zehra'nın manevi olarak bütün İmamlardan üstün olduğunu.

“Biz Allah'ın yaratılışı üzerindeki hüccetleriyiz, büyükannemiz Fatıma ise Allah'ın bizim üzerimizdeki hüccetidir.”Al-Intiṣār, Kūrānī ʿĀmilī, c. 7, s. 237

Bu, erkek önderliği fikrini paramparça eder. Şunu açıklığa kavuşturur: Bir kadın - anne, öğretmen, sevgili - ilahi olarak herhangi bir erkek önderden daha yüksek bir mertebede olabilir.

Eba Sadık'ın öğretisinde kadınlar yalnızca mümin değildir - ilahi vahyin tam alıcılarıdır. Meryem. Zeyneb. Nusaybe bint Ka'b. Mecdelli Meryem.

Çoğu zaman yanlışlıkla günahkâr olarak damgalanan Mecdelli Meryem, apokrif metinlere göre İsa'nın en sadık öğrencisiydi. Çarmıha gerilmeden sonra onu ilk tanıyan oydu. Onu derinden anlamıştı. Ve bu yüzden en çok o acı çekti. İslam'da: Uhud Savaşı'nda Hz. Muhammed sağına ve soluna baktı - ve onu savunmak için kılıcını kuşanan yalnızca Nusaybe'yi gördü.

Bu hikâyeler bastırıldı. Önemsiz oldukları için değil - fazlasıyla güçlü oldukları için. Kılıçlı bir kadın - ya da vahiy sahibi bir kadın? Bu, her ataerkil yapıyı tehdit eder.

Eba Sadık'ın temel ilkelerinden biri “boş kap”tır - radikal sonuçları olan şiirsel bir imge: Hakikati almak için insanın boş olması gerekir. Dogmadan, aile geleneklerinden, kültürel inançlardan arınmış.

Bu özgürleşme yumuşak değildir. Öğrenilenleri unutmayı gerektirir. Çocukluğun dininden sıyrılmayı. “Yanılmış olabilirim” deme cesaretini. Gerçek olgunluk burada başlar - tutunarak değil, bırakarak.

Çünkü vahiy canlıdır. Her şeyi zaten bildiğini sananlara değil - boş olanlara hitap eder. Yeniden almaya hazır olanlara.

Bu boşluk bir kayıp değildir.

Özgürlüğün başlangıcıdır.

Yedinci Ahit: Yeni Bir Çağın Şafağı

Tanık olduğumuz şey yalnızca dini bir hareket değil. Önceki bütün tarihle bir kopuş. Eba Sadık Yedinci Ahit'ten söz eder - yeryüzündeki ilahi vahyin son aşamasından. Kabileyi, milleti veya cinsiyeti dikkate almayan bir ahit. Ölçüsü uygunluk değil, nurdur. İnsanlara itaat değil, Allah'ın hakikatine bağlılıktır.

Bu yeni ahitte merkezde artık erkek değil - insanlık vardır. Kadın artık dinin ahlaki nesnesi değil, ilahi gücün öznesidir. Bu sembolik değildir. Bir kılıçtır - erkeklere karşı değil, kadınları küçültmeye çalışan her yapıya karşı. Manevi olarak uyanmış olanları - kadınları ve erkekleri - insan dogmasının ve kültürel terbiyenin zincirlerini kırmaya çağırır.

Yedinci Ahit seçkinlere özgü bir sır değildir. Eski kimliklerinden sıyrılmaya istekli herkese açıktır. Bu yolda yürüyenler eski rollere geri itilmez - yeni bir hakikate çağrılır.

Bu hakikat hoş değildir. Uysal değildir. Her şeyi sorgular - gerçekten önemli olan her şeyi verirken: nuru, hidayeti, kesinliği.

Bu ahitteki kadın bir takipçi değildir. O bir öncüdür. Vahyin taşıyıcısıdır. Nurun tanığıdır. Ve her zaman olduğu şeydir - yalnızca artık, nihayet dile getirilmiş olarak.

Yedinci Ahit yeni bir çağın şafağıdır. Allah'ın artık erkekler tarafından değil - doğrular tarafından temsil edildiği bir çağ.