Din9 dk okuma

Neden Peygamber Muhammed'in Ailesini Takip Ediyoruz

Metin Türkçe okunuyor

Özgün makaleyi The Divine Just State sitesinde okuyun

Bu makale, yalnızca Sünni kaynaklardan yararlanarak Sünni Müslümanların neden Şii bakış açısını dikkate alması gerektiğinin gerekçesini inceliyor. Temel hadisleri, tarihi olayları ve saygın Sünni âlimlerin sözlerini ele alarak, Peygamber Muhammed'in Ehl-i Beyt'inin (ailesinin) ve tayin ettiği haleflerin önemini vurguladığı örnekleri öne çıkarıyor.

Yazan Hosuman Dolley

Kütüphanem

Tarih boyunca dini şahsiyetler, insanlığa rehberlik etmek üzere Allah tarafından atanmış ilahi elçiler olarak görülmüştür. Onların sözlerine ve ilahi olarak atanmış haleflerinin sözlerine sahip çıkılması ve uyulması gerekiyordu. Birçok dinde tekrar eden bir tema, kişisel, siyasi veya maddi çıkar uğruna dinin özünü çarpıtan, kendi kendini âlim ilan etmiş, ilahi otorite tarafından atanmamış kimselerin ortaya çıkmasıdır. Musa döneminde Samiri'nin zamanından İsa zamanındaki Ferisilere ve din bilginlerine kadar bu örüntü kendini tekrarlamıştır. İlahi elçilerin hakikati korumak için halefler atamasına rağmen insanlık çoğu zaman yoldan sapmış ve meşru otoritesi olmayanları tercih etmiştir. Peygamberler ve elçiler her zaman ümmetlerine rehberlik etmeye ve onlara kimi takip etmeleri gerektiğini göstermeye çalışırlar. Bu örüntü İslam'da da kendini tekrarladı ve sonunda Müslüman ümmetin yıkımına yol açtı.

İslam tarihinde Perşembe Faciası olarak bilinen önemli bir olay, Peygamber Muhammed'in Müslüman ümmetin yoldan sapmasını önlemek için bir vasiyet yazmak istediği sırada yaşandı. Ancak bazı sahabeler buna karşı çıktı; bu da karışıklığa yol açtı ve sonunda bu kritik rehberliğin kayda geçirilmesini engelledi.

Sahih-i Müslim 1637c'de rivayet edildiği gibi, İbn Abbas şöyle aktardı:

“Allah'ın Resulü son hastalığındayken, aralarında Ömer bin Hattab'ın da bulunduğu bir grup insan oradaydı. Peygamber şöyle dedi: ‘Gelin, size bir yazı yazayım ki ondan sonra asla yoldan sapmayasınız.’ Ömer şöyle karşılık verdi: ‘Ağrı Allah'ın Resulüne galip gelmiş. Kur'an bize yeter.’ Evdekiler ihtilafa düştü; bazıları yazıyı istedi, diğerleri Ömer'i destekledi. Tartışmanın ortasında Peygamber onlara çıkmalarını emretti. İbn Abbas daha sonra şöyle diyecekti: ‘Onların tartışmasının Peygamber'in o yazıyı yazmasına engel olması büyük bir faciaydı.’”

Bu muhalefete rağmen birkaç gün sonra Peygamber, onu destekleyenlerin huzurunda gerçekten bir vasiyet yazdı. Bu vasiyette, İmam Ali'den başlayarak, ardından cennet gençlerinin efendileri olarak tanımladığı İmam Hasan ve İmam Hüseyin olmak üzere haleflerini atadı.

Şeyh Tusi'nin El-Gaybe'sine göre Peygamber, vefat ettiği gece İmam Ali'ye şunları yazdırdı:

“Ey Ali, benden sonra on iki İmam ve onlardan sonra on iki Mehdi olacak. Sen, ey Ali, on iki İmamın ilkisin. Allah seni göklerde Ali el-Murtaza, Müminlerin Emiri, Sıddık, Faruk, Emin ve Mehdi olarak adlandırmıştır. Bu unvanlar haklı olarak senden başka hiç kimseye ait değildir... Sen benden sonra ailem ve ümmetim üzerinde benim halefimsin…”

Rivayet, on iki İmamın her birini ve ardından on iki Mehdi'yi sıralamaya devam eder ve üç isim zikreder: Ahmed, Abdullah ve Mehdi.

Peygamber'in vasiyetinde adı geçen kişilerin Ehl-i Beyt'in (Ev Halkı) üyeleri olduğu iyi bilinen bir gerçektir. Peygamber onların yüce makamını hayatı boyunca bildirdi ve onların faziletleri hem Sünni hem de Şii metinlerde belgelenmiştir.

Peygamber şöyle dedi: "Fatıma benden bir parçadır; onu kızdıran beni kızdırmış olur."

Peygamber Muhammed'in "Fatıma benden bir parçadır; onu kızdıran beni kızdırmış olur" dediği, Sahih-i Buhari 3714'te aktarılan rivayet, Peygamber ile kızı Fatıma arasındaki derin manevi ve duygusal bağın güçlü bir beyanıdır. Bu söz, onun hoşnutluğunun ve hoşnutsuzluğunun doğrudan Peygamber'in kendisininkine bağlı olduğunu göstererek onun makamını yüceltir ve onun Peygamber'in gözünde ve dolayısıyla Müslüman topluluğun gözünde muazzam değerini gösterir. Fatıma'yı onurlandırmanın sadece bir aile saygısı meselesi değil, dini bir görev olduğunu ima eder; çünkü ona verilen her zarar ya da hakaret, Peygamber'in kendisine verilen zarar olarak görülür. Bu hadis onun haklarını, onurunu ve ahlaki otoritesini teyit eder ve onun İslam'da yalnızca Peygamber'in kızı olarak değil, karakteri ve makamı Peygamber'in mesajının bütünlüğü ve rehberliğiyle yakından bağlantılı biri olarak merkezi ve saygın bir konuma sahip olduğunu açıkça ortaya koyar.

Aynı şey Peygamber'in torunu Hüseyin için de geçerlidir. Ya'la bin Mürre rivayet etti: Peygamber şöyle dedi:

"Hüseyin bendendir, ben de Hüseyin'denim. Allah, Hüseyin'i seveni sever. Hüseyin önderler arasında bir önderdir."Cami'ü't-Tirmizi 3775

İbn Ömer'in şöyle dediği rivayet edilmiştir:

"Allah'ın Resulü şöyle dedi: 'Hasan ve Hüseyin cennet gençlerinin efendileri olacaktır ve babaları onlardan daha hayırlıdır."Sünen-i İbn Mace 118

Bu hadis, İmam Hasan ve İmam Hüseyin'in cennet gençleri arasındaki eşsiz konumlarını teyit ederek onların saygın makamını ve haklarını öne çıkarır. Peygamber Muhammed "Hasan ve Hüseyin cennet gençlerinin efendileri olacaktır" dediğinde, onları saflıklarını, takvalarını ve kendisine yakınlıklarını yansıtan manevi ve ahlaki bir üstünlük makamına yükseltti. “Ve babaları onlardan daha hayırlıdır” eki, bu iki yüce şahsiyetten bile üstün tutulan İmam Ali bin Ebi Talib'e atıfta bulunarak ailelerinin asil soyunu ve faziletini daha da vurgular. Bu hadis bir bütün olarak, yalnızca onların manevi büyüklüğünün değil, aynı zamanda rehberliği ve örnekliği İslam geleneğinde büyük önem taşıyan Peygamber'in ev halkının (Ehl-i Beyt) saygın ve sevilen üyeleri olarak haklı yerlerinin de altını çizer.

Aişe şöyle aktardı: "Bir sabah Allah'ın Resulü siyah deve kılından yapılmış bir aba giymiş olarak çıktı. Sonra Hasan, Hüseyin, Fatıma ve Ali abanın altında ona katıldılar. Şöyle dedi: 'Ey Ev Halkı! Allah ancak sizden kirliliği gidermek ve sizi tertemiz yapmak istiyor.'"Sahih-i Müslim 2424

Bu hadis, Muhammed'in Ev Halkının yüce makamını gösterir; zira hepsi tam bir arınmayla arındırılmıştır. Bu hadis aynı zamanda onun Ev Halkının ve arındırılmış olanların kimler olduğunu da açıklığa kavuşturur.

Sonra bunlardan biri, "Allah'ın Resulü'nün Ailesine saygı göstermek" Bölümünde daha önce geçen Zeyd bin Erkam rivayetidir.

Şöyle dedi:

"Bir gün Allah'ın Resulü bir Hutbe okumak için aramızda ayağa kalktı. Allah'a hamd etti, O'nu övdü, öğüt verdi ve (bize) hatırlattı ve şöyle dedi: 'Emma ba'd (bundan sonra)! Ey insanlar, şüphesiz ben bir insanım. Rabbim Allah'ın elçisinin (ölüm meleğinin) bana gelmesi yakındır ve ben de icabet edeceğim. Ve aranızda iki ağır şey bırakıyorum: Bunların ilki Allah'ın Kitabı'dır. Onda hidayet ve nur vardır; öyleyse Allah'ın Kitabı'na sımsıkı sarılın ve ona bağlı kalın.' Böylece (ona sarılmaya) öğüt verdi ve teşvik etti, sonra şöyle dedi: 'Ve Ehl-i Beytim; Ehl-i Beytim (hakkındaki görevleriniz) konusunda size Allah'ı hatırlatırım."'Sahih-i Müslim 2408a

Bu hadis, Ehl-i Beyt olarak bilinen Peygamber Muhammed'in ailesinin derin makamını ve haklarını öne çıkarır. Son hutbelerinden birinde Peygamber sahabelerinin önünde ayağa kalktı ve Allah'a hamd edip rehberlik ettikten sonra yakında bu dünyadan ayrılacağını belirtti. Ardından geride iki ağır ve paha biçilmez miras bıraktığını vurguladı: Allah'ın Kitabı ve ailesi. Kur'an'ı ev halkıyla eşleştirerek Peygamber, ailesinin Müslüman topluluk içindeki rolüne ve makamına muazzam bir önem atfetti. İnsanları hidayeti ve nuru için Kur'an'a sımsıkı sarılmaya teşvik etti ve ardından onlara ailesine karşı görevlerini tutkuyla hatırlatarak şöyle dedi: “Ehl-i Beytim konusunda size Allah'ı hatırlatırım.” Bu, onlara gösterilecek özene ve saygıya verdiği önemin açık bir göstergesiydi. Peygamber'in sözleri, özellikle vefatından sonra ailesini onurlandırmak ve korumak konusunda müminlere manevi ve ahlaki bir yükümlülük getirir. Bu, tıpkı Kur'an'ın en yüksek itibarla tutulması gibi, Ehl-i Beyt'in de Müslüman ümmetten sevgi, hürmet ve sadakati hak ettiğine dair kalıcı bir hatırlatma işlevi görür.

Cami'ü't-Tirmizi 3712'de şöyle okuyoruz:

Şüphesiz Ali bendendir, ben de ondanım ve o benden sonra her müminin velisidir."

Hadis, Peygamber Muhammed ile İmam Ali arasındaki derin manevi ve ailevi bağı vurgulayarak İmam Ali'nin eşsiz makamını öne çıkarır. “Ali bendendir, ben de Ali'denim” diyerek Peygamber, İmam Ali'nin yalnızca yakın akrabası değil, aynı zamanda Peygamber'in kendisinin sergilediği aynı değerleri, misyonu ve liderlik niteliklerini cisimleştiren manevi varisi olduğunun altını çizer. “O benden sonra her müminin velisidir” ifadesi, İmam Ali'yi Peygamber'in vefatından sonra Müslüman topluluğun meşru velisi ve lideri olarak tesis eder. Bu, İmam Ali'nin rolünün yalnızca siyasi değil, aynı zamanda manevi olduğunu ve Peygamber'in vefatından sonra İslam'ın korunmasını ve doğru şekilde yönlendirilmesini güvence altına aldığını ima eder. Hadis, İmam Ali'nin liderliğinin ilahi olarak takdir edildiğini ve inancın birliğini, bütünlüğünü ve doğru uygulanmasını sürdürmek için elzem olduğunu teyit ederek onu ilk meşru İmam ve topluluğun koruyucusu olarak konumlandırır.

Kur'an da Peygamber'in ailesinin özel makamını pekiştirir.

Aşağıdaki ayet, Ehl-i Beyt'in saflığına ve makamına doğrudan bir atıftır ve onların ilahi olarak takdir edilmiş rolüne işaret eder:

Ey [Peygamber'in] Ev Halkı! Allah ancak sizden [günah] kirini gidermek ve sizi [tam bir] temizlikle tertemiz yapmak istiyor.Ahzâb Suresi 33:33

Bu kapsamlı arınma, fazilet ve takva örnekleri olarak görüldükleri için onların toplulukta liderlik ve rehberlik hakkına işaret eder. Dahası ayet, saflıkları ilahi olarak takdir edildiği için Müslümanların Ehl-i Beyt'e saygı gösterme ve onları onurlandırma yükümlülüğü olduğunu ima eder. Bu ilahi arınma, ümmete liderlik etme ve rehberlik etme yetkileri de dâhil olmak üzere onların haklarını teyit eder ve topluluk içindeki makamlarını korumanın önemini vurgular. Böylece bu ayet, Ehl-i Beyt'in yalnızca manevi saflıkları bakımından değil, aynı zamanda inancın liderleri ve koruyucuları olarak rolleri bakımından da özel haklarının altını çizer.

“De ki, [ey Peygamber], ‘Ben buna karşılık sizden [benim] yakınlarıma sevgiden başka bir ücret istemiyorum.’”Şûrâ Suresi 42:23

Bu ayet, İslam geleneği içinde Peygamber'in ailesinin, Ehl-i Beyt'in özel makamını ve haklarını ifade eder. Farklı geleneklerden İslam âlimleri bu “yakınları” Ali, Fatıma, Hasan, Hüseyin ve onların salih soyu olarak tanımlar. Ayette “sevgi” (meveddet) teriminin kullanılması duygusal bir muhabbetle sınırlı değildir; Ehl-i Beyt'in cisimleştirdiği değerlere ve rehberliğe karşı derin bir saygıyı, sadakati ve desteği ifade eder. Onların sevgisi imanın bir alameti, saflıklarının ve fedakârlıklarının bir tanınması ve Peygamber'in kendisiyle manevi bir bağı sürdürmenin bir aracı olarak sunulur. Bu nedenle bu ayet yalnızca Peygamber'in ailesinin yüce konumunu teyit etmekle kalmaz, aynı zamanda Müslüman topluluk tarafından sevilme, takip edilme ve onurlandırılma haklarını da tesis eder.

Ezici metinsel ve tarihi delillere rağmen pek çok Müslüman Peygamber'in ailesinin haklarını gözetmekte başarısız olmuştur. Ne yazık ki Ehl-i Beyt'in üyeleri şehit edildi, zehirlendi ve zulme uğradı. Bugün Müslüman dünyası pek çok fırkaya, bir rivayete göre yetmiş üç fırkaya bölünmüş durumdadır ve bunlardan yalnızca birinin gerçekten hidayet üzere olduğu söylenir. O tek grup, vasiyetinde belirtildiği şekliyle Peygamber'in haleflerine sımsıkı sarılanlar olarak tanımlanır. Sünni topluluklar tarihsel olarak, bazı rivayetlerde belirtildiği şekliyle Peygamber Muhammed'in tayin ettiği halefleri tanımamış ve bazı durumlarda Peygamber'in ailesine muhalif olan siyasi şahsiyetleri desteklemişken, Şii topluluk bu haleflerin birkaçının liderliğini teyit etmiş, ancak Peygamber'in rivayet edilen vasiyetinde zikredilen Mehdilerin rolü ve kimliğine ilişkin hakikati inkâr etmektedir.

Müslüman dünyasının mevcut durumu, ayrılık, iç çatışma ve ahlaki çöküşün endişe verici bir bileşimiyle belirginleşmektedir. Müslüman nüfusun çoğunlukta olduğu pek çok ülkede mezhepsel şiddet, siyasi istikrarsızlık ve yolsuzluk yaygınlaşmış, bu da toplumsal uyumun çökmesine ve temel ahlaki ilkelerin aşınmasına yol açmıştır. Âlimler bazı durumlarda diğer Müslümanlara karşı şiddete izin veren fetvalar vermiş ve bu da topluluk içindeki bölünmeyi daha da derinleştirmiştir. Bu tür fetvalar çoğu zaman İslam'ın temel değerlerine aykırı eylemleri meşrulaştırmak için kullanılmakta ve yıkıma, ıstıraba ve Müslümanlar arasında derin bir güven kaybına yol açmaktadır. Aynı zamanda pek çok Müslüman güvenlik arayışıyla vatanlarından kaçmak zorunda kalmakta ve çoğu zaman bir zamanlar İslam'ın düşmanları olarak etiketlenen ülkelere sığınmaktadır. Yerinden edilmiş bu kişiler kimlik, aidiyet ve güvenlik kaybıyla karşı karşıya kalırken, daha geniş Müslüman dünyası gerekli barışı ve istikrarı sağlamakta zorlanmaktadır. Bu durum, uyumu yeniden tesis edebilecek ve Müslüman dünyasını kurucu ilkelerine geri yönlendirebilecek bir çözüme acil bir ihtiyaç doğurmuştur. Bu kargaşanın üstesinden gelmenin anahtarı, Ehl-i Beyt olarak da bilinen Peygamber'in ailesinin haklarını yeniden tesis etmekte yatmaktadır.

Adları Vasiyette ve Peygamber Muhammed'e atfedilen rivayetlerde korunmuş şahsiyetler olan Yemani'nin, Kaim'in ve On İkinci İmam'ın zuhuru, İslam eskatolojisinde ve manevi yenilenmede çok önemli bir anı temsil eder. Bu kişiler yalnızca sembolik liderler değil, yozlaşma ve zulümle damgalanmış bir dünyaya adaleti, hakikati ve ilahi yönetimi yeniden tesis etmekle görevlendirilmiş, ilahi olarak atanmış rehberlerdir.

Mehdi olarak da bilinen On İkinci İmam'ın, Peygamber'in ailesinden gelen on iki İmam silsilesindeki son ilahi hidayete erdirilmiş halef olduğuna inanılır. Onun dönüşü, küresel adaletin, manevi uyanışın ve Allah'ın yeryüzünde hakkı tesis etme vaadinin gerçekleşmesinin zamanı olarak beklenir. Çoğu zaman Mehdi ile ilişkilendirilen Kaim, adaletsizliğe karşı kıyam edecek kişi olarak görülürken, Yemani bir öncü şahsiyet, yolu hazırlayan ve salihleri hakikat sancağı altında birleştiren dürüst bir lider olarak anlaşılır.

İlahi olarak atanmış bu liderlerin otoritesini tanımak, yalnızca Müslüman ümmetin birliği ve hidayeti için değil, aynı zamanda dünyada kalıcı barış, hakkaniyet ve ahlaki düzen tesis etmeye dair daha geniş umut için de elzem görülmektedir. Onların zuhuru, merhamete, adalete ve Peygamber'in ev halkının kesintisiz mirasına dayanan, İslam'ın saf ve özgün ilkelerine bir dönüşün habercisidir.