Adını Duymadığınız İman Bayramı
Metin Türkçe okunuyor
Özgün makaleyi The Divine Just State sitesinde okuyun
Her dinin kutsal günleri vardır. Bu bayram belki de en önemlisidir.
Yazan Ardijan Demirovic

Var olan her dinin, müminlerin kalbinde derin bir yeri olan bir bayramı ya da özel günü vardır. Müslümanların Ramazan ayı, Ramazan Bayramı, Kurban Bayramı ve Gadir Bayramı vardır. Hristiyanların Noel'i, Paskalya'sı ve Kutsal Cuma'sı, Yahudilerin ise Roş Aşana'sı, Yom Kipur'u ve Fısıh'ı vardır.
Biz de Ahmedi Barış ve Nur Dini olarak kendi bayramlarımıza ve özel günlerimize sahibiz, ama hiçbiri Vasiyet Bayramı dediğimiz bayram kadar önemli değildir.
Vasiyet Bayramı hafife alınacak bir şey değildir; önemini ve değerini kavrayamayacağımız kadar uzak bir geçmişin kutlaması değildir. Bu bir hatırlama günüdür; Allah'tan gelen nimetleri hatırladığımız ve kutladığımız bir gün: hidayet, berraklık, topluluk nimetleri ve adı Vasiyet'te tanınan Allah'ın Hücceti'nin, yani her gün ve her çağda Allah tarafından tayin edilen Halife'nin nimeti. Her yıl dünyanın dört bir yanındaki müminler, Vasiyet'i bir kez daha açıp içinde Peygamber Muhammed'in haleflerinin isimlerini içeren kısmı okumak için bu bayramda bir araya gelir. Bu, kökeni Adem'in zamanına, bizzat Allah'a uzanan bir gelenektir. Allah, meleklere şöyle buyurduğunda Vasiyet'ini onlara bildirmiştir:
“Şüphesiz ben yeryüzünde bir halife kılacağım.”Kur'an, 2. Sure (Bakara), Ayet 30
Allah yeryüzündeki halefi adlandırdı; bu O'nun Vasiyet'iydi. Peki ya Adem ve çocukları?
Ebu Abdullah şöyle dedi: “Şüphesiz Kabil Şit'e gelip ona şöyle dedi: ‘Babam sahip olduğu ilimden sana verdi; oysa ben senden büyüktüm ve bu ilme senden daha çok hakkım vardı, ama onun oğlunu öldürdüğüm için bana öfkelendi ve bu ilimle seni bana tercih etti. Allah'a yemin ederim ki, babandan miras aldığın ilimden herhangi bir şeyi, benim önümde gösteriş yapmak ve benden üstünmüş gibi davranmak için anarsan, kardeşini öldürdüğüm gibi seni de öldürürüm.’ Bunun üzerine Şit, Kabil'in devleti ve saltanatı sona erene kadar edindiği ilimden sahip olduğu her şeyi gizledi. İşte bu yüzden biz takiyye yaparız, çünkü Adem'in oğlunda bizim için bir örnek vardır; Şit de oğluna Ahit'ten gizlice söz etti ve Şit Vasiyet'i oğluna devrettiğinden beri, Allah'a andolsun ki, sünnet Vasiyet'i âlimden âlime devretmek olmuştur; onlar her yıl belirli bir günde Vasiyet'i açarlar ve babalarının kendilerine Nuh'un gelişiyle ilgili nasıl bir kehanet ve müjde verdiğinden söz ederlerdi.”Bihâru'l-Envâr, Allame Meclisi, c. 11, s. 241
Bu rivayetten Vasiyet Bayramı'nın kökenini çıkarıyoruz. Dünyanın çoğunluğu tarafından kaybedilmiş, terk edilmiş ve unutulmuş bu kadim geleneği izliyoruz. Böylece şimdi de, tıpkı en başta olduğu gibi, her yıl müminler, yani Şit'in oğulları, Vasiyet'i açıp okumak için bir araya gelir.
Adem'in ve Şit'in Vasiyeti'nde adı geçen son vasi olan Nuh, kendisinden sonra gelecek nesiller için yeni bir Vasiyet yaparak geleneği sürdürür: Ebu Abdullah'tan rivayet edildiğine göre şöyle dedi:
“Nuh tufandan sonra beş yüz yıl yaşadı. Sonra Cebrail ona gelip şöyle dedi: ‘Ey Nuh, peygamberliğin sona erdi ve günlerin tamamlandı. Öyleyse yanındaki İsm-i Azam'a, ilim mirasına ve peygamberlik ilminin izlerine bak ve onları oğlun Sam'a devret; zira ben yeryüzünü, kendisiyle bana itaatin bilindiği ve kendisiyle hidayetimin tanındığı bir âlimden yoksun bırakmam. O, bir peygamberin gidişiyle diğerinin gelişi arasında bir kurtuluş vesilesi olacaktır. Ben insanları asla benim adıma bir hüccetten, bana çağıran birinden, yoluma rehberlik eden birinden ve emrimi bilen birinden yoksun bırakmadım. Her kavim için, kendisiyle bahtiyarları hidayete erdireceğim ve bedbahtlara karşı hüccet olacak bir rehber bulunmasını takdir ettim.’ Şöyle dedi: Böylece Nuh İsm-i Azam'ı, ilim mirasını ve peygamberlik ilminin izlerini Sam'a devretti. Ham ve Yafes'e gelince, onların faydalanabilecekleri hiçbir ilmi yoktu. Şöyle dedi: Nuh onlara Hud'u müjdeledi, ona uymalarını emretti ve her yıl Vasiyet'i açmalarını, ona bakmalarını ve bunun kendileri için bir bayram (Iyd) olmasını buyurdu.”Kemâlü'd-Dîn ve Temâmü'n-Ni'me, Şeyh Saduk, c. 1, s. 551
İbrahim'in kendisi de bir Vasiyet yaptı ve torunu Yakup da tıpkı dedesi gibi İsrailoğulları için bir Vasiyet bıraktı. Bu, İbrahim'in ve Yakup'un çocuklarına vasiyetiydi; şöyle diyorlardı:
“Şüphesiz Allah sizin için bu dini seçti; o hâlde ancak ˹tam˺ teslimiyet ˹hâli˺ üzere ölün. Yoksa Yakup'a ölüm geldiğinde orada mıydınız? Çocuklarına, ‘Benden sonra neye ibadet edeceksiniz?’ diye sordu. Onlar, ‘Senin İlahına, ataların İbrahim, İsmail ve İshak'ın İlahına, tek İlah'a ibadet ˹etmeye devam˺ edeceğiz. Ve ˹hepimiz˺ O'na teslim oluruz’ dediler.”Kur'an, 2. Sure (Bakara), Ayet 132-133
İsrailoğulları'nın bir kurtarıcı ve Allah'ın vaadinin gerçekleşmesi olarak gördüğü Musa da halkına Allah'ın tayin ettiği bir sonraki kişiyi bildirmeden bu dünyadan ayrılmadı: Musa hayatının sonuna yaklaştığında, halk Lut Gölü'ne vardığında, halefi hakkında Allah'la bir kez daha konuştu. Orada Allah ona şöyle dedi:
“Ruh'un kendisinde bulunduğu bir adam olan Nun oğlu Yeşu'yu al ve elini onun üzerine koy. Onu kâhin Elazar'ın ve bütün topluluğun önünde durdur ve onların gözü önünde onu görevlendir. Yetkinden bir kısmını ona ver ki İsrail halkının topluluğu ona itaat etsin.”Kutsal Kitap, Çölde Sayım, 27. Bölüm, Ayet 18-20
Ve Hristiyanların çoğunun inandığının aksine, Musa gibi İsa da ortadan kaybolmadan önce halk için sıradaki kişiyi belirler:
Allah'ın Elçisi şöyle buyurdu: “Meryem oğlu İsa, Hamun oğlu Simun es-Safa'ya vasiyet etti.”Bihâru'l-Envâr, Allame Meclisi, c. 36, s. 334
Bu, Yeni Ahit'te İsa'nın Simun Petrus'u tayin ettiği sahneyi yansıtır:
İsa ona şöyle karşılık verdi: “Ne mutlu sana, Yunus oğlu Simun! Çünkü bunu sana açıklayan insan değil, göklerdeki Babam'dır. Ve sana şunu söylüyorum: Sen Petrus'sun ve ben kilisemi bu kaya üzerine kuracağım ve ölüler diyarının kapıları ona karşı direnemeyecek. Göklerin krallığının anahtarlarını sana vereceğim; yeryüzünde bağladığın her şey gökte de bağlanmış olacak ve yeryüzünde çözdüğün her şey gökte de çözülmüş olacak.”Kutsal Kitap, Matta, 16. Bölüm, Ayet 17-19
İsa Vasiyeti'nde kendisinden sonra bir Peygamber'in, Muhammed'in, geleceğinden de söz etti:
“Hani Meryem oğlu İsa, ‘Ey İsrailoğulları, şüphesiz ben size Allah'ın elçisiyim; benden önce gelen Tevrat'ı doğrulayıcı ve benden sonra gelecek, adı Ahmed olan bir elçiyi müjdeleyici olarak geldim’ demişti. Fakat o (Ahmed) onlara apaçık delillerle gelince, ‘Bu apaçık bir büyüdür’ dediler.”Kur'an, 61. Sure (Saf), Ayet 6
Vasiyet Bayramı, Allah'ın bizi hiçbir zaman Ruhu'nun üzerinde olduğu birinden yoksun bırakmadığının bir hatırlatmasıdır. Bir anma günüdür. Allah'la olan ahdimizi hatırladığımız bir gündür. Bu özel günde, 23 Ocak'ta, müminler Allah'ın bize olan vaadini ve güvencesini hatırlamak için bir araya gelir.
Peygamber Muhammed'e geri dönelim. Vasilerin halkları asla sapmasın diye bir Vasiyet bıraktığını ortaya koyduğumuza göre, Peygamber Muhammed'in de ölmeden önce, bazı sahabelerinin şiddetli itirazına rağmen, bir Vasiyet yazmak istediğini görebiliriz.
İbn Abbas rivayet etti: Allah'ın Resulü ölüm döşeğindeyken ve evde aralarında Ömer bin Hattab'ın da bulunduğu bazı kişiler varken Peygamber şöyle dedi: “Gelin, size kendisinden sonra asla sapmayacağınız bir yazı yazayım.” Ömer şöyle dedi: “Peygamber ağır hasta ve sizin yanınızda Kur'an var; Allah'ın Kitabı bize yeter.” Evde bulunanlar ihtilafa düşüp tartıştı. Bazıları, “Yaklaşın da Peygamber size kendisinden sonra asla sapmayacağınız bir yazı yazsın” derken, diğerleri Ömer'in dediğini söyledi. Peygamber'in huzurunda gürültü patırtı çıkarınca Allah'ın Resulü, “Çekilin gidin!” dedi. Ubeydullah şöyle dedi: İbn Abbas, “Allah'ın Resulü'nün, onların ihtilafı ve gürültüsü yüzünden o yazıyı onlara yazmaktan alıkonulması çok büyük bir talihsizlikti” derdi.Sahih-i Buhari, Buhari, Hastalar Kitabı, Hadis 5669
Gördüğümüz gibi Peygamber ölüm döşeğinde yatıyordu ve vefatından sonra ümmetine rehberlik etmek için basit bir şey, bir kalem ve kâğıt istiyordu. Yine de takipçilerinin, bizzat sahabelerinin, aralarında Ömer bin Hattab'ın da bulunduğu kişilerin, Peygamber'in sayıkladığını ya da hezeyan içinde olduğunu söyleyerek o Vasiyet'in yazılmasını engellemeye çalıştığını görüyoruz.
Kur'an'ın kendisi o sahabelerin sözlerini yalanlar:
“Battığı zaman yıldıza andolsun ki, arkadaşınız [yani Muhammed] sapmadı, yanılmadı ve [kendi] hevesinden konuşmaz. O, ancak vahyolunan bir vahiydir.”Kur'an, 53. Sure (Necm), Ayet 1-4
Kur'an ayrıca bize bir Vasiyet'in mutlaka yazılması gerektiğini güvence altına alır:
“Sizden birine ölüm yaklaştığında, eğer değerli bir şey bırakıyorsa, anne babası ve yakın akrabası lehine hakkaniyetle vasiyet etmesi farz kılındı. ˹Bu,˺ ˹Allah'tan˺ sakınanlar üzerine bir yükümlülüktür.”Kur'an, 2. Sure (Bakara), Ayet 180
Öyleyse mantık, Peygamber'in kendisinin de bir Vasiyet yazmış olması gerektiğini gerektirir:
Abdullah bin Ömer rivayet etti: Allah'ın Resulü şöyle buyurdu: “Vasiyet edecek bir şeyi olan hiçbir Müslüman'ın, son vasiyetini yazdırıp yanında hazır tutmadan iki gece geçirmesi caiz değildir.”Sahih-i Buhari, Buhari, Vasiyetler (Vesâyâ), Hadis 2738
Hiç kimse Allah'ın İradesi'ni engelleyemez ve Peygamber gerçekten de bir Vasiyet bırakmış ve içine haleflerinin isimlerini yazmıştır:
“Peygamber Muhammed vefat ettiği gece Ali'ye şöyle dedi: ‘Ey Hasan'ın Babası, bana bir kalem ve kâğıt getir.’ Böylece Allah'ın Resulü Vasiyeti'ni yazdırdı, ta ki şu noktaya gelene kadar: ‘Ey Ali, benden sonra on iki İmam olacak ve onlardan sonra on iki Mehdi olacak. Sen, ey Ali, on iki İmam'ın ilkisin; Yüce Allah seni göklerinde Ali el-Murtaza (Hoşnut olunan), Emirü'l-Müminin (Müminlerin Emiri), es-Sıddîk el-Ekber (En Büyük Sadık), el-Faruk el-Azam (Hak ile batılı ayıran En Büyük Hâkim), el-Me'mun (Güvenilen) ve el-Mehdi (Hidayete Erdirilmiş) olarak adlandırmıştır. Bu isimler senden başkasına nispet edilemez. Ey Ali, sen ailemin, dirilerinin ve ölülerinin, ve kadınlarımın üzerinde benim vasim/velimsin: Kimi yanında tutarsan o beni yarın bulacaktır, kimi boşarsan ben ondan beriyim, Kıyamet Günü ne ben onu göreceğim ne de o beni görecek. Ve sen benden sonra ümmetimin üzerinde benim halifemsin (Halife). Sana ölüm gelirse, onu salih ve iyiliksever oğlum Hasan'a teslim et. Ona ölüm gelirse, onu şehit, temiz ve maktul oğlum Hüseyin'e teslim etsin. Ona ölüm gelirse, onu oğlu, ibadet edenlerin efendisi, Zü's-Sefenât (dizlerinde nasır olan) Ali'ye teslim etsin. Ona ölüm gelirse, onu oğlu Muhammed el-Bâkır'a (İlmi Açığa Çıkaran) teslim etsin. Ona ölüm gelirse, onu oğlu Cafer es-Sadık'a (Doğru Sözlü) teslim etsin. Ona ölüm gelirse, onu oğlu Musa el-Kâzım'a (Sabırlı) teslim etsin. Ona ölüm gelirse, onu oğlu Ali er-Rıza'ya (Hoşnut Eden) teslim etsin. Ona ölüm gelirse, onu oğlu Muhammed es-Sika et-Takî'ye (Güvenilir, Allah'tan Korkan) teslim etsin. Ona ölüm gelirse, onu oğlu Ali en-Nâsıh'a (Öğüt Veren) teslim etsin. Ona ölüm gelirse, onu oğlu Hasan el-Fâzıl'a (Faziletli) teslim etsin. Ona ölüm gelirse, onu oğlu, Muhammed Ailesi'nin Korunmuşu Muhammed'e teslim etsin. İşte bunlar on iki İmam'dır. Sonra ondan sonra on iki Mehdi olacak; ona ölüm gelirse, onu oğluna, yakınların ilkine teslim etsin; onun üç ismi vardır, biri benim ve Babamın ismi gibidir ve o Abdullah'tır, Ahmed'dir ve üçüncü ismi el-Mehdi'dir ve o müminlerin ilkidir.’”Gaybetü't-Tûsî, c. 1, s. 174-175; Bihâru'l-Envâr, Allame Meclisi, c. 53, s. 148
23 Ocak, Vasiyet Bayramı için rastgele seçilmiş bir gün değildir. Aksine, çağrımızda çok tarihî bir rol oynar. Kadim kehanetlerin sel gibi gün yüzüne çıktığı bir gündür. Peygamber Muhammed şöyle buyurdu:
“Hicaz'a ismi bir hayvan ismi olan bir adam hükmedecek; ona uzaktan bakarsan şaşı olduğunu sanırsın, ama ona yaklaşırsan gözleri normal görünür; ondan sonra yerine Abdullah adında bir kardeşi geçecek; vay onun elinden Şiamıza (bunu üç kez tekrarladı); bana onun ölümünü müjdeleyin, ben de size Hüccet'in (İmam Mehdi'nin) zuhurunu müjdeleyeyim.”İmam Mehdi'nin Zuhuruna Kadar 250 Alamet, Muhammed Ali Tabatabai, 88. Alamet, s. 136
Suudi Arabistan'da 1982-2005 yılları arasında Suudi Arabistan'ı (Hicaz) yöneten Kral Fahd adında bir adam vardı; Fahd, bir hayvan ismi olan pars anlamına gelir. Fotoğraflarında şaşı göründüğünü fark edersiniz, ama yakınlaştırdığınızda gözlerinin gerçekte normal olduğunu görürsünüz. Ölümünden sonra yerine, aşırı Şii karşıtlığıyla bilinen kardeşi Kral Abdullah geçti.

Yer, kişiler, isimler, nitelikler ve yaşanan olaylar, Müslümanların beklediği kehanete tam olarak uyuyor. Ancak geriye bir şey kaldı: Peygamber'in güvence verdiği Mehdi'nin zuhuru. İmam Sadık da bize güvence vererek şöyle dedi:
“Kim bana Abdullah'ın ölümünü garanti ederse, ben de ona Kaim'i garanti ederim.”Bihâru'l-Envâr, Allame Meclisi, c. 52, s. 210
23 Ocak'ta, Kral Abdullah'ın vefat ettiği gün, Vasiyet'te adı geçen Mehdi, Abdullah, zuhur etti. Ve 11 yıl sonra mesajı dünyanın her köşesine yayıldı; insanları hakikate çağırıyor ve Allah'ın Hâkimiyeti'ni tesis ediyor. Bu gün, o kesintisiz zincirde belirleyici bir an olarak durur. Bizzat Vasiyet'te adı geçen kişinin zuhuruyla kehanetin gerçekleşmesini işaret eder. Bu gün onurlandırılır, çünkü Allah'ın ahdinin sürekliliğini ve O'nun vaadinin tecellisini temsil eder.
Vasiyet Bayramı, hiç durmadan işleyen ilahi bir sistemin tanınmasıdır. Adem'den Eba Sadık'a kadar Vasiyet, Allah'ın yeryüzünde hidayeti koruduğu ve otoritesini Allah'ın tahtını gasp etmeyi planlayacak olanların sahiplenmesinden muhafaza ettiği araçtır.
Her yıl Vasiyet açılıp okunduğunda bu yalnızca geçmişi hatırlamak için değil, bugünde biati yeniden teyit etmek için yapılır. Vasiyet Bayramı, Allah'a olan biatimizin, O'nun tayin ettiği kişi aracılığıyla yenilenmesidir. Allah'ın insanlığı bir saniye bile terk etmediğinin ve O'nun hüccetinin hazır, bilinir ve adı konmuş olarak kaldığının bir hatırlatmasıdır.