İlahi Ölçüt: İmam'ın Huzurundaki Davranış
Metin Türkçe okunuyor
Özgün makaleyi The Divine Just State sitesinde okuyun
313'leri anlatan rivayetler, inananların ilahi olarak atanmış önderin huzurunda nasıl davranmaları gerektiğine dair bir yol haritası sunar.
Yazan Noor Fatimah Ali

İman tarihinde dikkat çekici bir olguya tanıklık ediyoruz: inançlarına sarsılmaz bir bağlılıkla yönelen, pek çok durumda güvenliklerini ve hayatlarını tehlikeye atarak daveti yaymak için yolculuklara çıkan cesur ruhların ortaya çıkışı. Tüm çabalarında Eba Sadık'a doğru yol almak ya da ona ulaşmak yönündeki derin arzularını dile getirdiler.
Onların bu uzun yolculuğu, Bhagavad Gita'nın şu sözlerini akla getiriyor:
"Zihnini fethetmiş olan için zihin dostların en iyisidir; ama bunu başaramamış olan için kendi zihni en büyük düşmanı olacaktır."Bhagavad Gita, 6. Bölüm, 6. Beyit
Bu inananlar, İmamlarına ulaşmak için korkularını ve şüphelerini fethetmiş, olası engelleri yollarındaki basamak taşlarına dönüştürmüşlerdir.
Bu iman yolcuları diğer inananlarla birlikte durduklarında, kendilerinden öncekiler gibi yollarının yeni bir aşamasına girerler ve kendilerini Allah'ın hüccetinin heybetli huzurunda bulurlar. 313'leri anlatan hadisler, inananların ilahi olarak atanmış önderin huzurunda nasıl davranmaları gerektiğine dair bir yol haritası sunar ve inananların kendi davranışlarında ulaşmayı arzulamaları gereken ilahi bir ölçüt işlevi görür.
İslam, hayatın her alanında güzel davranışa ve edebe büyük önem verse de ilahi olarak atanmış bir İmam'la etkileşimde bunun önemi katlanarak artar. İmam'ın Allah'ın temsilcisi olarak konumu, olağan normların ötesine geçen bir saygı düzeyi gerektirir. Bu, Peygamber Muhammed'in huzurundaki inananlarla ilgili Kur'an ayetini yansıtır:
"Ey iman edenler! Seslerinizi Peygamber'in sesinin üstüne yükseltmeyin ve birbirinize yüksek sesle konuştuğunuz gibi ona yüksek sesle konuşmayın; yoksa siz farkına varmadan amelleriniz boşa gider."Kur'an, 49. Sure (Hucurat), 2. Ayet
Bu Kur'an emri, bizden ne beklendiğini anlamak için bir temel taşı işlevi görür. Bu ayet, davranışlarımızın manevi hâlimiz üzerindeki etkisini vurgular ve uygunsuz davranışın, kişinin iyi amellerini farkında olmadan boşa çıkarabileceği konusunda uyarır. Kaim Eba Sadık'ın topluluğu bağlamında bu Kur'an emri yenilenmiş bir önem kazanır.
Peygamber Muhammed şöyle buyurdu: “Saygı göstermeniz gereken üç şey vardır ki Allah dininizi ve dünya işlerinizi korusun. Onlara saygısızlık ederseniz Allah sizin için hiçbir şeyi korumaz. Saygı gösterilmesi gereken bu üç şey İslam, ben ve İtretim'dir (soyum).”El-Hisal, 4. Kitap, 135. Bölüm, 1. Hadis
313'ler, Peygamber'in ailesine olan sarsılmaz bağlılıklarıyla bu ilkeye örnek teşkil ederler; biz de öyle olmalıyız. "Dinleyin ve itaat edin" (24:51) Kur'an emrine kulak vermeliyiz. Bu itaat, irademizi İmam'ın iradesiyle uyumlu hâle getirmemizi ve onun tüm talimatlarının Allah'ın iradesiyle ve topluluğun en yüksek yararıyla uyum içinde olduğunu kabul etmemizi gerektirir.
Kaim'in teolojideki önemi ne kadar vurgulansa azdır; çünkü o, dünyaya adalet ve barış getirecek olan ilahi rehberliğe sahip önderdir. Bu nedenle bu ilkelere bağlılık, kişinin onun yüce konumunu ve ilahi otoritesini anladığını yansıtan bir yükümlülüktür. Kur'an bunu bize şöyle hatırlatır:
"Allah ve Resulü bir işe hüküm verdiği zaman, inanan bir erkek ve inanan bir kadın için kendi işlerinde [artık] seçim hakkı yoktur."Kur'an, 33. Sure (Ahzab), 36. Ayet
Gerçek iman, İmam'a tamamen güvenmekte, onun rehberliğinin ilahi ilhamla olduğunu ve her türlü kınamanın ya da sorgulamanın ötesinde olduğunu bilmekte yatar.
Bu Kur'an, iman ve inananlar ile ilahi olarak atanmış rehber arasındaki ilişkiye dair önemli bir ilkeyi ele alır. İman almanın uygun karşılığı, bizi hakikate yönelten İmam'a ve Allah'a şükran ve minnettarlıktır.
“Müslüman olmalarını sana bir lütuf olarak görüyorlar. Onlara de ki, ey Peygamber: “Müslüman olmanızı bana bir lütuf saymayın. Bilakis, eğer gerçekten sadıksanız, sizi imana ileterek size lütufta bulunan Allah'tır.”Kur'an, 49. Sure (Hucurat), 17. Ayet
Dolayısıyla, inanan kardeşler için mazeret bulmak bir emir olsa da ilahi olarak atanmış önderlerin konumu öylesine yüce bir öneme sahiptir ki onlara yöneltilen her türlü saygısızlık ya da şüphe, derhâl ve kesin bir şekilde kınanmayı gerektiren ağır bir suç sayılır. Yüce konumları göz önüne alındığında, ilahi olarak atanmış haleflere yönelik her türlü şüphe, saygısızlık ya da kusur, ilahi otoriteye ve imanın özüne doğrudan bir meydan okuma olarak görülür.
Kur'an, Allah'ın gazabının O'nun seçtiği rehberlerinkiyle aynı doğrultuda olduğunu belirtir:
"Allah'a ya da Resulü'ne eziyet edenlere Allah dünyada ve ahirette lanet etmiştir."Kur'an, 33. Sure (Ahzab), 57. Ayet
Bu ilke İmamlara ve Mehdilere genişletildiğinde, onların hoşnutsuzluğu ilahi gazabı yansıtır. Bu bağlamda, bu seçilmiş rehberlere yönelik her türlü saygısızlık ya da eziyet, ilahi iradeye karşı bir taşkınlıktır. Biz mazeret bulsak ve bu meseleleri hafife alsak bile — Allah korusun — Allah'ın bu tür meseleleri hafife almadığını hatırlamak hayati önem taşır.
"Boşuna özür dilemeyin; siz iman ettikten sonra kâfir oldunuz."Kur'an, 9. Sure (Tevbe), 66. Ayet
Gördüğümüz gibi, "bir cariyenin efendisine olduğundan daha itaatkâr" oldukları anlatılan, İmam'ın 313 özel ashabını temsil eden farkındalık hâli, onların bağlılığını ve adanmışlığını öne çıkarır ve inananlar için bir model teşkil eder. Onların arasında sayılmak ve en yüksek ölçütleri kendimizde somutlaştırmak için 313'leri örnek almaya çalışmalıyız; böylece İmam'ın huzurunda, onun yüce makamına ve temsil ettiği derin manevi gerçekliğe yaraşır bir şekilde durabiliriz. İnananlar, bu davranış ilkelerine bağlı kalarak yalnızca Allah'ın yeryüzündeki temsilcisine değil, bizzat Allah'a da hürmetlerini göstermiş olurlar.