Söyleşiler8 dk okuma

Dindar Bir Katolik Nasıl Abdullah Haşim'e İnanan Biri Oldu

Metin Türkçe okunuyor

Özgün makaleyi The Divine Just State sitesinde okuyun

Eba Sadık'ın kendisini yeni papa ilan etmesi etrafındaki tartışmalar büyürken, dikkatler O'nun en yakın yoldaşlarından birine çevrildi: Tiffany Oldani. Eskiden Katolik olan ve Ahmedi Barış ve Nur Dini'nin önde gelen bir sözcüsüne dönüşen Oldani, hareketin kamuoyuna yönelik tanıtım çalışmalarında merkezî bir figür hâline geldi. Dindar bir Katolik olarak yetiştirilmesinden Kilise'nin açık sözlü bir eleştirmenine dönüşmesine uzanan yolculuğu, kişisel bir dönüşümü yansıtıyor.

Yazan Caroline Hoeren

Kütüphanem

Eba Sadık'ın kendisini yeni papa ilan etmesi etrafında viral hâle gelen dalga Hristiyan ve dinlerarası çevrelerde yankılanmaya devam ederken, O'nun yoldaşlarından biri dikkat çekici bir figür olarak öne çıktı: Tiffany Oldani. Hareketin önde gelen seslerinden biri hâline geldi. Günlük TikTok Canlı yayınları aracılığıyla izleyicilerle etkileşim kuran ve yaygın Hristiyan yanılgılarını ele almak için Eba Sadık ile birlikte bölümler çeken Oldani, yerleşik Hristiyan anlatılarına meydan okuma misyonunda kararlılığını sürdürüyor.

Pazar Ayini'nin ritmi, okul ayinleri ve ritüel sakramentlerle Amerikan Katolikliğinin gelenekleri içinde yetiştirilen Tiffany Oldani, hayatına Katolik Kilisesi'nin ritüellerine ve değerlerine tamamen gömülmüş olarak başladı. Ancak sorular erken geldi ve cevaplar—en azından hem kalbi hem de aklı tatmin edecek türden olanlar—bulunması güç oldu.

Şüpheleri derinleştikçe, İsa'nın hayatı ve mesajı ile Kilise'nin eylemleri arasında uzlaştırılamaz çelişkiler olarak gördüğü şeylerden giderek daha fazla rahatsız olduğunu fark etti. Bunların yerine yeni bir kanaat ortaya çıktı—kendisinin akla, kutsal metinlere ve Eba Sadık'ın öğretilerine dayandığını söylediği bir kanaat.

Bu kanaatin bir bedeli de oldu. Eba Sadık'ın mesajına yönelik Hristiyan ilgisinin son zamanlarda viral biçimde artmasıyla birlikte, kendisi ve din değiştiren diğerleri sert bir tepkiyle karşılaştı. Yeni inancı benimseyen eski Hristiyanlar “hain” ve “Yahuda” olarak damgalandı, samimiyetleri sorgulandı, niyetlerine saldırıldı. Yine de inancında sarsılmaz kalıyor—körü körüne kabul için değil, dürüst bir araştırma için çağrıda bulunuyor.

Aşağıda okuyacaklarınız, dinî dönüşümün, şüphenin ve kanaatin gerçek bir hikâyesidir—geleneksel bir Katolik olarak geçen bir çocukluktan, Ahmedi Barış ve Nur Dini'ne kararlı bir şekilde inanan biri olarak geçen bir yetişkinliğe.

Çok dindar mıydınız? Kiliseye ne sıklıkla gider ve Kutsal Kitap'ı ne sıklıkla incelerdiniz?

Küçük bir çocukken kilisede Tiffany
Küçük bir çocukken kilisede Tiffany

Çok geleneksel bir eyalet olan Teksas'tanım. Katolik bir ailede doğdum ve Katolik gelenek içinde yetiştirildim. Ailem de çok dindardı. Anne babamın Hristiyan değerlerini ve ahlakını aşılamaya özen gösterdiği muhafazakâr bir evde büyüdüm. Katolik okulu olmayan bir yere, yurt dışına taşındığımız ortaokul yıllarına kadar Katolik okuluna gittim.

Her pazar ailece Ayin'e giderdik, okulum da cuma günleri bir ayin düzenlerdi; bu yüzden haftada iki kez Ayin'e katılıyordum. Din dersi eğitimimin düzenli bir parçasıydı. Vaftiz, Efkaristiya ve İtiraf dâhil olmak üzere sakramentleri aldım. Sunak hizmetlisi olarak görev yapıp koroda şarkı söyleyerek aktif bir şekilde yer aldım. Çocukken bile bir çocuk Kutsal Kitap'ım vardı ve hayatlarımız büyük ölçüde Hristiyan inancımız etrafında şekilleniyordu.

Dininizle ilgili sorularınız nelerdi?

Sahip olduğum başlıca sorulardan biri, İsa'nın ölümünün insanlığı günahtan nasıl arındırabileceğiydi. Bunun arkasındaki gerçek mekanizma ya da bunun neden gerekli olduğu bana hiçbir zaman mantıklı gelecek şekilde açıkça anlatılmadı.

Rahiplere ya da ailenize cevaplayamadıkları sorular sordunuz mu?

Bu özel soruyu bir rahibe götürmedim, ancak diğer Hristiyanlarla yaptığım sohbetlerde aldığım cevaplar çoğu zaman mantıksal akıl yürütmeden ziyade büyük ölçüde duyguya ya da İsa'ya duyulan kör imana dayanıyordu. Başkalarının inancına saygı duysam da kişisel olarak bu cevaplardan tatmin olmadım. Hiç kimse, Tanrı'nın insanlığın günahları için ölmek üzere neden yeryüzüne gelmesi gerektiğini açıklayamadı. Bu bana hiç mantıklı gelmiyordu ve bunu kanıt olmadan kabul edemediğim için bende bir sorun olup olmadığını merak etmeye başladım.

Hristiyanlıkta bir şeylerin doğru olmadığını ne zaman fark ettiniz?

Bir genç olarak inancımı ciddi şekilde sorgulamaya başladım. Katolik Kilisesi'ndeki yaygın cinsel istismar skandallarından rahatsız oldum; bu skandallar rahiplerden papaya kadar liderliğe olan güvenimi sarstı. Ayrıca Kilise'nin zenginliği ve şatafatı ile İsa'nın mütevazı yaşayışı arasında keskin bir tezat olduğunu fark ettim. Vatikan'ı ziyaret ettiğimde altın hazinelerle dolu görkemli bir saray gördüm; oysa dünyanın dört bir yanında pek çok insan sefil bir yoksulluk içinde yaşıyordu. Bu, İsa'nın öğretilerini yansıtmıyordu.

Ayrıca Kilise'nin geçmişte takılıp kaldığını hissettim. İsa artık fiziksel olarak mevcut değildi, bu yüzden modern meseleleri ele alma yetkisi papadaydı—ama bunu yapmakta bir isteksizlik var gibiydi. Örneğin, Kilise'nin LGBTQ+ topluluğunu kabul etmemesi ve kadınlara liderlikte sınırlı roller tanıması dikkatimi çekti. İnciller'e göre İsa, özellikle toplum tarafından dışlananlar olmak üzere tüm insanları kabul ediyordu.

Zamanla bu çelişkiler, Kilise kurumunun İsa'nın öğretileriyle uyuşmadığını bana açıkça gösterdi. Yine de sorularım hiçbir zaman gerçekten ortadan kalkmamış olsa da yetişkinliğimde de pratik yapan bir Katolik olarak kaldım. Tanrı'yı istiyordum ama O'nun rehberliğinin örgütlü dinde bulunduğuna dair umudumu bir bakıma yitirmiştim.

Topluluğunuzdaki rahipler ya da dinî liderler arasında sizi şaşırtan ya da samimiyetlerini sorgulamanıza neden olan davranışlar veya uygunsuz davranış örnekleri var mıydı?

Adil ve şeffaf olmak adına, hiçbir uygunsuz davranışa bizzat tanık olmadığımı söylemek isterim. Ancak beni her zaman şaşırtan bir uygulama vardı. Kilisemizde iki rahip vardı. Biri kalıcı gibiydi. Uzun yıllardır oradaydı. Diğeri ise düzenli olarak değişiyordu; her bir ya da iki yılda bir, öncekinin yerini almak üzere yeni bir rahip geliyordu.

Yıllar sonra, bu sürekli rotasyon düzeninin tesadüfi olmadığını keşfettim. Bu, Katolik Kilisesi tarafından uygunsuz davranış iddialarını gizlemek için kullanılan kasıtlı bir stratejinin parçasıydı. Suçlanan rahipler sessizce farklı piskoposluklara nakledildi; böylece suçlamalar ele alınmak yerine fiilen gizlendi. Bunu öğrendiğimde, özellikle Kilise'yi çevreleyen daha geniş skandal bağlamında, endişeye kapıldım. Bir zamanlar yalnızca tuhaf görünen şeyin aslında bir örtbasın kanıtı olduğunu fark ettim.

Ahmedi Barış ve Nur Dini'ne katılmadan önce başka dinleri araştırdınız mı ya da onlara ilgi gösterdiniz mi?

Kilise'nin dinî kurumuna olan inancımı kaybettiğimde, İsa'nın mesajına hâlâ inanıyordum ve hâlâ Tanrı'yı bulmak istiyordum, ama nereye bakacağımı bilmiyordum. Din değiştirmeyi düşünürken karşılaştığım en büyük engellerden biri tam olarak buydu: İsa'ya olan inancım. O'ndan vazgeçemezdim ve bu nedenle Yahudiliği ciddi olarak düşünemedim.

İslam'da pek çok öğretiye hayranlık duysam da onların İsa hakkındaki görüşünün bir peygamberinkiyle sınırlı olduğunu gördüm. Ama ben İsa'nın bundan daha fazlası olduğuna inanıyordum. Kutsal Kitap'a göre o, peygamberler ve resuller arasında eşsizdi. Tanrı'nın ilahi sıfatlarını en eksiksiz şekilde yansıtıyordu.

Beni nihayetinde bu inanca çeken şey, İsa hakkındaki anlayışımı doğrulamasıydı. Teslis anlamında mutlak ilah olarak değil, Allah'ın kusursuz bir resulü ve Allah'ın yaratılıştaki iradesinin bir tecellisi olarak. Hristiyanlıktan doğrudan bu inanca geçtim.

Bir Hristiyan olarak sizi Eba Sadık'ın öğretilerine ikna eden başka neler oldu?

Beni ilk çeken şey öğretilerindeki mantıktı—söylediklerindeki hakikati inkâr edemiyordum. Temel fikirlerden biri, Allah'ın insanlığı hiçbir zaman rehbersiz bırakmadığıdır. Tarih boyunca O, insanlara önderlik etmesi için her zaman bir temsilci—bir resul—tayin etmiştir.

Bu bana tamamen mantıklı geldi. Allah sonsuzdur ve kavrayışımızın ötesindedir, peki bizimle nasıl iletişim kuracaktır? İnsan suretinde Kendisinin bir tecellisini gönderir: yaratılışta Allah. Bu, İsa'nın rolünü anlamama yardımcı oldu: İsa, Allah'ın resulüydü, Allah'ın yaratılıştaki bir tecellisiydi ve halkına rehberlik etmek için gönderilmişti. Bu, kafa karıştırıcı “Teslis” doktrininden çok daha tatmin edici bir açıklamaydı.

Yaratılışta Allah kavramı, kendi zamanında Allah'ın ruhunun bir tecellisi olan Muhammed gibi diğer peygamberleri de kapsar. Ve bugün de geçerlidir—Allah'ın rehberliği durmaz. Her çağda yaşayan bir rehberle devam eder. Aksi takdirde sapkınlık içinde başıboş dolaşmaya terk ediliriz. Bu fikir bende derin bir yankı uyandırdı.

Bu aynı zamanda Katolik inancının neden bu kadar durgun ve lidersiz hissettirdiğini de açıklıyordu—çünkü kurum artık Allah'ın yaşayan bir resulünü takip etmiyordu. Bu inançta cinsiyet, ırk ya da cinsel yönelim fark etmeksizin herkes hoş karşılanır. Büyüdüğüm dışlayıcı kurumların aksine, burada Allah'ın kapsayıcılığını ve adaletini gerçekten yansıtan bir mesaj buldum.

Bir diğer güçlü kavram da insan yapımı siyasi sistemlerin reddedilmesiydi. Kutsal metinler, Allah'ın her zaman resullerini Kendisinin seçtiğini gösterir—insanlara liderlerini seçmelerini asla söylememiştir. Bu anlamda demokrasi, ilahi kutsal metinlerle tamamen uyumsuzdur. Siyasetten hayal kırıklığına uğramış biri olarak bu mesaj bana mantıklı geldi. Hristiyanlar, inançlarına aykırı yasalarla yönetilmeyi nasıl haklı çıkarabilirdi? Bu çelişki yıllardır beni rahatsız ediyordu—ve şimdi bunu Allah'ın tayin ettiği liderlikten yüz çevirmenin bir sonucu olarak anlıyordum.

Bu inançta, dinin ritüellerle değil, insanlıkla ilgili olduğunu öğrendim. Allah'ın, resulü aracılığıyla dünyayı yüceltmesiyle ilgilidir. Öğrendiğim her nokta mantıklı ve kanıta dayalıydı; duygulara ya da kör imana bağlı değildi. Neredeyse 12 yıldır buna inanıyorum ve dinin bundan daha tutarlı ya da daha akılcı bir açıklamasıyla hiç karşılaşmadım.

Hristiyanların davete yönelik son tepkileri hakkında ne düşünüyorsunuz?

İki tür tepki var gibi görünüyor. Birincisi çok duygusal ve savunmacı. Bazı insanlar histerik tepki veriyor ve bunu anlıyorum—size rehberlik etmesi için güvendiğiniz kurumun ta kendisi tarafından aldatıldığınızı fark etmek acı vericidir. Daha şaşırtıcı olan ise bazı Hristiyanların—İsa'yı takip ettiğini iddia eden insanların—onun karakteriyle tamamen çelişen davranışlar ve tutumlar sergilemesidir.

Ayrıca kutsal metinler üzerine bir tefekkür eksikliği de var. İftira atmak ve asılsız suçlamalarda bulunmak tehlikeli bir şeydir ve bu Kutsal Kitap'ta yer alır. Örneğin, Yuhanna İncili'nde, İsa sahte mesih olmakla suçlanırken bir Ferisi olan Nikodim onu savunmuş ve “Yasamız, bir adamı önce dinlemeden ve ne yaptığını bilmeden yargılar mı?” diye sormuştur (Yuhanna 7:51). Bugün birçok Hristiyanın, İsa'ya yapılanın aynısını yaptığını görüyorum—araştırmadan yargılamak. Belki de aralarında yaşayan birini değil, uzak ve tarihsel bir resulü takip etmeyi tercih ediyorlar. Ama İsa, Tanrı'nın işinin O'nun gönderdiği kişiyi tanımak olduğunu söyledi. (Yuhanna 6:29) İnsanlar bir adım geri çekilip nesnel bir şekilde dinleselerdi, söylenenleri inkâr edebileceklerine inanmıyorum. Hiç kimse Eba Sadık'ın öğretilerinden herhangi birine makul ya da mantıklı bir karşı görüş sunmadı.

Öte yandan, daha sessiz bir grup var; onun söylediklerindeki hakikati fark edenler. Bazıları, tam olarak inanmaya hazır olmasalar da sözlerindeki hakikati kabul ettiklerini yorumlarında belirtti. Bu, umudun tohumudur. Bu kişiler hakikati samimiyetle ararlarsa, bu onları doğrudan O'na götürecektir.

Sizce kendi dinleri hakkında neyi anlamıyorlar?

Bugün Hristiyanların çoğu, İsa'nın kendisinden çok Pavlus'un öğretileriyle şekillenmiş bir dini takip ediyor. Pek çoğu bunun farkında değil, ama onları bunu araştırmaya teşvik ediyorum. Pavlus İsa ile hiç tanışmadı ve ilahi olarak tayin edilmemişti—dolayısıyla İsa'nın mesajını değiştirme yetkisi yoktu.

Pavlus'un etkisini çıkarırsanız, İsa'nın Tanrı'nın krallığının müjdesini—Tanrı'nın yeryüzü üzerindeki hâkimiyetini—vaaz ettiğini görürsünüz. Bu inancın öğrettiği de tam olarak budur. Bu inançta İsa'nın mesajıyla çelişen hiçbir şey yoktur. Aslında, Mesih'in öğretileriyle tamamen uyumlu olduğunu gördüğüm tek din budur. Çünkü İsa ve Eba Sadık aynı Allah tarafından gönderilmiştir.

Onlara ne söylemek istersiniz?

En önemli şey şudur: bunu hafife almayın. Allah sizi çağırıyor ve bu, yanılmayı göze alabileceğiniz bir mesele değil. Size buna samimiyetle yaklaşmanızı tavsiye ediyorum. Zaten inandığınız şeyin teyidini aramayın, yalnızca hakikati arayın. Allah samimi olanlara rehberlik eder. Neye inanacağınızı size söylemeleri için âlimlere ya da dinî figürlere güvenmeyin. Aksi takdirde Ferisilere tutunup İsa'yı reddedenler gibi olabilirsiniz.

Kendiniz araştırın. Sorular sorun. Yardım etmek için buradayız. Haber sarsıcı olsa bile, araştırmadan onu yargılamayın.